Morgunblaðið - Sunnudagur - 04.05.2014, Blaðsíða 56

56 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 4.5. 2014
Listvinafélag Hallgrímskirkju stendur á
sunnudag klukkan 17 fyrir tónleikum í Hall-
grímskirkju undir yfirskriftinni „Að Jesú
æðsta ein móðir glæsta“, þar sem sönghóp-
urinn Hljómeyki flytur verk eftir Hreiðar
Inga Þorsteinsson ásamt hljóðfæraleikurum
og Hildigunni Einarsdóttur mezzosópran.
Meginuppistaða efnisskrárinnar er sú sama
og á Sumartónleikum í Skálholti síðastliðið
sumar, þegar Hreiðar Ingi var staðartónskáld
sumartónleikanna. Flest verkanna eru byggð
á textum úr íslenskum handritum.
Sönghópurinn Hljómeyki er á tónleikunum
studdur fimm hljóðfæraleikurum; strengja-
sveit og organista, og stjórnandi er Marta
Guðrún Halldórsdóttir.
TÓNLEIKAR Í HALLGRÍMSKIRKJU
HLJÓMEYKI
Hljómeyki flytur verk eftir Hreiðar Inga Þor-
steinsson á tónleikum á sunnudag.
Morgunblaðið/Golli
Guðlaugur Arason við eitt myndverka sinna
sem byggjast á því sem hann kallar álfabækur.
Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson
Sýningin „Álfabækur“ verður opnuð í Borg-
arbókasafninu, Tryggvagötu 15, í dag, laug-
ardag, klukkan 15. Verkin eru eftir Guðlaug
Arason (Garason) bóklistamann.
Guðlaugur er þekktur fyrir ritstörf en í
þessum verkum byggir hann á bókum ann-
arra höfunda. Á sýningunni gefur að líta
örsmáar bækur sem nánast þarf stækkunar-
gler til að skoða. Bókunum er raðað í ýmsar
gerðir af hillum, rétt eins og á venjulegu ís-
lensku heimili, nema þær eru örsmáar.
Guðlaugur sýndi álfabækur á Akureyri og í
Bókasafni Seltjarnarness á síðasta ári og
vöktu þær talsverða athygli gesta.
VERK GUÐLAUGS Í BÓKASAFNI
ÁLFABÆKUR
Sýning á verkum eftir
Steingrím Eyfjörð mynd-
listarmann verður opnuð í
Emerson Gallery í Berlín í
dag, laugardag. Sýninga
kallar Steingrímur „Kell-
ingin“, eða „Das alte
Weib“ upp á þýsku.
Verkin á sýningunni hóf
Steingrímur að skapa í
vinnustofu sini í Dale í
Noregi þar sem hann var búsettur ásamt
fjölskyldu sinni á árunum 2010 til 2012.
Sjálfsmynd hans sem Íslendings búsetts þar í
landi varð að rauðum þræði í verkunum, en
þau taka á sig ýmis form, sem teikningar,
skúlptúrar og innsetningar. Í frétt frá gall-
eríinu segir að í verkunum birtist hugsanir
listamannsins um íslenskt og norskt samfélag
og menningu; þær má meðal annars sjá í úr-
klippubók hans, sem er hluti af viðamikilli úr-
vinnslu á textum og myndum.
STEINGRÍMUR Í BERLÍN
SÝNIR KELLINGU
Steingrímur
Eyfjörð
Menning
G
eorgíska píanóstjarnan Khatia
Buniatishvili kom í fyrra-
haust fram í Hörpu, ásamt
austur-evrópsku ungmenna-
hljómsveitinni I, Culture Orc-
hestra. Óhætt er að segja að þessi 26 ára
gamla kona hafi heillað viðstadda með túlkun
sinni á 1. píanókonsert Prokofjevs. Gagnrýn-
andi Morgunblaðsins valdi tónleikana í hóp
þeirra bestu á síðasta ári og talaði um „fun-
heitt einleiksframlag“ píanóleikarans „er
kvittaði fyrir klapp hlustenda „á fæti“ með
dúndrandi aukalagi“.
Nú fá tónlistarunnendur annað tækifæri til
að upplifa innlifaðan og hrífandi leik Buniat-
ishvili því hún kemur fram á Listahátíð í
Reykjavík 29. maí næstkomandi, stígur þá
ein fram á sviðið í Eldborg og leikur bland-
aða efnisskrá ólíkra og krefjandi verka eftir
Johannes Brahms, Maurice Ravel, Frédéric
Chopin og Igor Stravinsky.
Buniatishvili hefur undanfarin ár verið á
nánast óstöðvandi ferðalagi milli tónleika-
staða, nýtur mikilla og sívaxandi vinsælda,
og er jafnframt umtöluð í klassíska heim-
inum. Sumum þykir þessi glæsilega kona
nánast of kynþokkafull fyrir klassíska sviðið
en flestir tala þó sem betur fer um leik
hennar, sem þykir tilfinningaríkur og sjálf
segist hún vera „tónlistarkona 20. aldar“ og
samsamar sig lítt eða ekki túlkun flestra ein-
leikspíanista samtímans. Það hefur vakið at-
hygli að hin kunna Martha Argerich tók
Buniatishvili upp á arma sína, sagði hana
einstaklega hæfileikaríka, „búa yfir með-
fæddum hæfileikum og ímyndunarafli“ auk
þess að vera snilldar-túlkandi.
Þrátt fyrir að hafa byrjað að læra á hljóð-
færið þriggja ára gömul hjá móður sinni og
hafa komið fyrst fram á tónleikum sex ára
gömul, hefur Buniatishvili ekki viljað láta
tala um sig sem undrabarn; slík skilgreining
höfðar ekki til hennar, hæfileikar hæfileika
vegna. Það hefur ekkert með leitandi túlkun
og vinnuna þar að baki að gera.
Listamenn þarfnast ögrana
„Ég er í Kína,“ segir Khatia Buniatishvili
þegar hún svarar hláturmild í símann. Þar
kom hún kvöldið áður fram með sinfóníu-
hljómsveitinni í Beijing og kvöldið eftir leik-
ur hún með hljómsveitinni í Guanzhou.
Svona er líf hennar, ferðalag milli tónleika-
staða, frá einu landi til annars, að gleðja
unnendur tónlistarinnar. Hér mun hún bjóða
upp á einleik, verk sem hún hefur sökkt sér
í á síðustu misserum.
„Þegar mér býðst að vera með efnismikla
einleikstónleika, í einn og hálfan til tvo tíma
eins og í Hörpu nú í maí, þá reyni ég að
blanda saman ólíkum verkum og móta
spennandi efnisskrá,“ segir hún. „Um þessar
mundir finnst mér gaman að leika dramatísk
prógrömm þar sem verkin byggjast á ólíkum
karakter, sum bjóða upp á tæknilegt flug en
önnur eru ljóðrænni.
Það felst mikil áskorun í því að leika efnis-
skrá sem þessa og mér finnst það gott. Þeg-
ar ég geng á svið takast allskyns tilfinningar
á í mér, adrenalínið flæðir um æðarnar og til
að halda jafnvægi þarfnast ég þess hreinlega
að takast á við ögrandi og erfið verk.
Sem stendur bý ég yfir nægri orku til að
leika efnisskrá sem þessa, hvað sem mun
gerast þegar ég verð eldri. Þá mun ég
mögulega skipta um skoðun.“
– Tilfinningar og áskoranir, segirðu, gagn-
rýnendur tala iðulega um hvort tveggja í
nálgun þinni við tónlistina, og það sáum við
líka í Hörpu í fyrrahaust.
„Já, listamenn þarfnast ögrana, jafnvel
öfga, og líklega er betra að vera í þeim ham
á sviðinu en utan þess,“ segir hún og hlær.
„Á sviðinu getur maður upplifað algleymi
augnabliksins. Það tekst ekki alltaf, en er
ánægjulegt þegar það gerist.“
– Líður þér alltaf vel á sviði?
„Oftast nær, en ekki endilega alltaf. Ef
mér tekst að gleyma stund og stað þá líður
mér stórkostlega.“
Alltaf ný verkefni
Khatia Buniatishvili hefur frá unga aldri tek-
ið þátt í fjölmörgum tónlistarkeppnum og
sigrað í mörgum, þar á meðal Arthur Rub-
instein-keppninni og Alþjóðlegu píanókeppn-
ini í Tblishi. Hún þreyði frumraun sína í
Bandaríkjunum fyrir sex árum, lék þá kons-
ert eftir Chopin í Carnegie Hall með sinfón-
íuhljómsveitinni í Yale. Síðan hefur hún unn-
ið með mörgum þekktum hljómsveitum,
leikið á fjölda tónlistarhátíða og með frægum
meðleikurum og hljómsveitarstjórum. Finnst
henni gott að blanda einleik og leik með
hljómsveitum saman?
„Framan af ferlinum var ég spenntari fyr-
ir því að koma ein fram, enda var ég vanari
því, það var persónulegra og þetta algleym-
isástand sem ég var að tala um kemst maður
frekar í einn á sviðinu en í samleik. Ein á
sviðinu reyni ég að gleyma því að annað fólk
sé viðstatt, jafnvel að gleyma sjálfri mér, en
þegar ég leik með hljómsveit þá get ég ekki
gleymt hinum því ég horfist í augu við þau;
ég fylgist með stjórnandanum og öðrum
hljóðfæraleikurum. Þá þarf ég að blanda
minni orku við þeirra og ef samhljómur næst
þá er það frábær tilfinning, en ef einhvers
konar spenna myndast milli manna verður
samhljómurinn minni. Engu að síður er það
alltaf góð upplifun og ég kann vel að meta
fjölbreytileikann; einleikstónleika þar sem ég
leik fyrir sjálfa mig, hljóðfærið og salinn, og
síðan hljómsveitartúlkanir þar sem ég fæ að
vera hluti af frábærri tónlist. Sem er vita-
skuld líka mikil áskorun.
Svo má ekki gleyma kammertónlistinni,
sem ég held alltaf upp á að taka þátt í, en
sem ég kemst jafnframt minna í að leika
þessi misserin en ég myndi kjósa. Ég hef
minni tíma fyrir hana. Kammertónlist er af-
ar ánægjuleg leið til að deila tónlist með öðr-
um.“
– Þú hlýtur að vera afar upptekin kona;
þú virðist vera á sífelldum ferðalögum.
Buniatishvili jánkar því. „Það er satt. Ég
er alltaf að takast á við ný verkefni og er
nánast aldrei heima,“ segir hún. „En ég
reyni þess í stað að koma mér upp heimilum
á ýmsum stöðum. Ég er búsett í París, og ég
dái þá borg þótt ég hafi lítinn tíma til að
njóta hennar. Nú er ég í Kína í tíu daga og
faðir minn gat komið með mér. Það er
ánægjulegt að geta eytt dýrmætum tíma
með honum auk þess sem ég reyni að láta
mér líða eins og heima hvar sem ég er. Það
er stundum erfitt en ég reyni að halda innra
jafnvægi og þegar ég er með fólki sem mér
er afar annt um, eins og föður mínum, þá
auðnast mér það. Kannski verð ég brjáluð
einn góðan veðurdag, eftir allt þetta flakk,
en enn sem komið er þá gengur þetta allt
upp,“ segir hún og hlær.
– Þú ert mjög ung og býrð að æskuþreki
sem auðveldar ferðalögin og léttir álagið.
„Vissulega. Ég reyni að nota orku mína
vel. Ég óttast að einn góðan veðurdag
minnki þrekið en þessi árin er ég full af
orku og nýt þess að takast á við fjölbreytileg
verkefni víða um lönd. Þegar ferli mínum
lýkur vil ég ekki þurfa að sjá eftir því að
hafa ekki gert eitthvað sem stóð til boða.“
– Þar sem þú tekst á við svo fjölbreytileg
verk og verkefni, þá hlýtur þú að þurfa að
æfa þig hverja lausa stund.
„Já, og því miður hef ég venjulega ekki
tíma til að setjast niður heima í París og æfa
ný verk í friði í mánuð eða tvo. Ég verð því
að takast á við það þar sem ég er stödd
hverju sinni. Ég ferðast venjulega milli staða
til að leika á tónleikum og á sama tíma, hvar
sem ég er, þarf ég að æfa upp ný verk og
efnisskrár. Og það er oft gott þegar ég er að
kynnast nýjum píanóum á nýjum tónleika-
stöðum að æfa á þau önnur verk en ég mun
endilega leika á þau á tónleikunum. Sam-
bandið við píanóið skiptir mestu máli, per-
sónuleiki manns kemur síðan alltaf í ljós í
glímunni við hvert verk. Maður verður að
finna leið til að tjá það á réttan hátt, finna
réttu túlkunina. Minnið meðhöndlar verkin
og mikilvægast er að vera í sambandi við
hljóðfærið – og píanó finnur maður alls stað-
ar. Ég sætti mig við að ná ekki að vera
heima að æfa mig, ég verð að takast á við
allt mögulegt á ferðalögum; þannig er líf
mitt og ég nýt þess.“
Er stjarna í Georgíu
– Þú ert frá Georgíu – ferðu oft heim?
„Vissulega. En það er öðruvísi fyrir mig
að vera í Georgíu en annars staðar þar sem
ég er aðeins þekkt sem klassískur listamað-
ur. Í þeim geira er ég einfaldlega vinsæl en í
Georgíu er ég hinsvegar stjarna, sem allir
þekkja, og fyrir vikið getur verið erfitt að
njóta hefðbundins fjölskyldulífs. Upp á síð-
kastið hef ég reynt að skjótast þangað án
þess að láta vita af mér, og vera bara með
fjölskyldunni. Amma mín og foreldrar búa
þar, systir mín bæði þar og í París, auk þess
sem ég á þar nána vini sem ég reyni að vera
í góðu sambandi við. Mér finnst frábært að
vera í Georgíu en það getur verið erfitt, því
þegar maður nýtur vinsælda þá getur það
gengið nærri einkalífinu.“
– Það hlýtur að vera erfitt þegar allir
fylgjast með manni.
„Vissulega, þótt ég viðurkenni að stundum
GEORGÍSKA PÍANÓSTJARNAN KHATIA BUNIATISHVILI KEMUR FRAM Á LISTAHÁTÍÐ
Getur upplifað algleymi
augnabliksins á sviði
„EF MÉR TEKST AÐ GLEYMA STUND OG STAÐ ÞÁ LÍÐUR MÉR STÓRKOSTLEGA,“ SEGIR KHATIA BUNIATISHVILI UM
UPPLIFUN EINLEIKARANS Á SVIÐINU. HÚN MUN FLYTJA KREFJANDI EFNISSKRÁ Í ELDBORGARSAL HÖRPU.
Einar Falur Ingólfsson efi@mbl.is
Khatia Buniatishvili á sviðinu í Hörpu síðasta
haust, ásamt stjórnandanum Kirill Karabits og
ungmennasveitinni I, Culture Orchestra.
Ljósmynd/Konrad Cwik