Morgunblaðið - Sunnudagur - 04.05.2014, Blaðsíða 48

48 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 4.5. 2014
E
ftir kreppu, þegar fjárhagsstaðan
var slæm á Íslandi, var flugvél
Landhelgisgæslunnar leigð til út-
landa og maðurinn minn fór með
henni sem flugstjóri. Eldri dóttir
okkar, Kristín Margrét, flutti að heiman um
þetta leyti og sú yngri, Karen Sif, hafði nóg
að gera í náminu. Ég hafði það því rólegt og
datt í hug að drífa mig í skóla,“ segir Violeta
Tolo Torres, sem var efst meistaraprófsnema
á Bifröst við útskrift hinn 8. febrúar sl. Rit-
gerð hennar fjallar um áhrif kreppunnar á fil-
ippseyskt samfélag á Íslandi og ættingjana á
Filippseyjum (The implication of the economic
crisis on the filipino community in Iceland and
why families in the Philippines are affected).
Leiðbeinandi hennar var Ingvar Örn Ingvars-
son.
„Námið hóf ég í einu fagi í Háskólanum í
Bifröst; breytinga- og krísustjórnun. Mér
fannst það svo spennandi og skemmtileg
tengsl þess við atvinnulífið að mig langaði að
vita meira. Ég fékk góða einkunn og ákvað að
fara í fullt nám í alþjóðaviðskiptum.“
Violeta er frá Sebú, næststærstu borg Fil-
ippseyja, með um tuttugu milljónir íbúa.
„Þegar ég var þriggja ára fór pabbi frá
mömmu og okkur systrunum þremur.
Mamma var ómenntuð og fór heim til for-
eldra sinna með okkur. Þar ólumst við upp.
Afi og amma voru millistéttarfólk, afi rak
hverfisbúð og þau áttu gott hús með stórri
lóð. Mamma er ein sjö systkina. Bræðurnir
fimm gengu menntaveginn, en ekki mamma
og systir hennar. Hin spænsku áhrif töldu
óþarfa að mennta konur. Mamma lauk þó
grunnskólaprófi.
Við höfðum engin samskipti við pabba eftir
að hann fór. Dag einn, þegar ég var í skól-
anum – ég var í nunnuskóla; við erum kaþólsk
– kom ein nunnan og sagði að pabbi minn
vildi tala við mig. Ég var 15 ára þegar þetta
var og gekk í einkaskóla.
„Það getur ekki verið, ég á engan pabba,“
sagði ég. En ég fór að tala við hann og fannst
einkennilegt að hitta hann, ég mundi ekkert
eftir honum. Satt að segja var pabbi minn
kvennabósi sem átti vingott við ýmsar konur
og átti börn utan hjónabands, ég veit ekki
hvað mörg.
Pabbi hafði frétt að mér gengi mjög vel að
læra og var stoltur af því. Eitthvað hafði
breyst í lífi hans, hann vildi taka saman við
mömmu. Hann kom heim, baðst afsökunar á
framferði sínu og óskaði eftir að setjast að hjá
okkur. Afi var ekki hrifinn, en amma var
ánægð – hann var eftirlætistengdasonur henn-
ar. Mamma vildi fá pabba aftur, þau voru jú
ennþá gift. Meðan hann var í burtu, öll þessi
ár, leit mamma aldrei á annan mann.
Pabbi var stjórnsamur maður. Ég þoldi það
ekki. Hann hafði lítinn áhuga fyrir systrum
mínum, en einbeitti sér að mér, af því mér
gekk svo vel í skóla. Hann hafði lofað bót og
betrun, og liður í því var að hann ákvað að
fara að vinna í Sádi-Arabíu; það gerðu karlar
gjarnan á þessum tíma, til að ná í peninga.
Ég var guðsfegin þegar pabbi fór til Manila
til að finna starf og undirbúa brottför sína. En
hann kom auðvitað af og til heim og var þá sí-
fellt að skipta sér af mér. Hann vildi að ég
væri alltaf að læra. Mér fannst ég vera í fang-
elsi og mætti varla tala við frænkur mínar.
Hann tók upp á að bíða eftir mér þegar ég
kom heim á kvöldin. Pabbi var mjög afbrýði-
samur út í afa, af því ég var uppáhalds-
barnabarnið hans. Peningalega var lífið betra
eftir að pabbi kom, að öðru leyti var það
verra.
Vann fyrir skólagjöldum
Foreldrar mínir komu ekki þegar ég útskrif-
aðist úr grunnskóla; þau voru í Manila. Ég
var mjög sár. Ég þurfti eftir útskriftina að
innrita mig í háskóla en hafði enga peninga
fyrir innritunargjöldum. Ég var hins vegar
mjög há á landsprófi, fékk 95% einkunn. Ég
gat því komist inn í háskóla á fríum skóla-
gjöldum. Skólinn sem ég byrjaði í er gamall
og virtur skóli í Sebú. Ég var þar í eitt ár.
Við sem ekki greiddum skólagjöld þurftum sí-
fellt að vera fyrirmynd fyrir aðra nemendur.
Mér fannst það þreytandi.
Ég hef alltaf verið metnaðargjörn. Árið eft-
ir færði ég mig yfir í mjög virðulegan skóla.
Ég fékk að vinna meðfram náminu, það
bauðst þeim sem höfðu mjög góðar einkunnir.
Ég var aðstoðarmaður
hjá skólalækni í
stúlknaskóla á morgn-
ana og sótti skólann
eftir hádegi. Ég lauk
þarna viðskiptafræði-
námi. Mikilvægt er að
útskrifast úr góðum
skóla á Filippseyjum,
samkeppnin um vinnu
er afar hörð. Ég byrj-
aði að undirbúa endur-
skoðunarnám, en var
ekki tilbúin. Frekar
sleppi ég prófi en falla.
Nokkrum dögum eft-
ir útskriftina fékk ég
vinnu hjá bandarísku
fyrirtæki, sem framleiddi varahluti í tölvur.
Það var skrýtið, þegar ég fór í viðtölin, að
hitta fjölda skólasystra minna. Allar vorum
við uppáklæddar, stífmálaðar og á pinnahæl-
um. Vildum koma vel fyrir, það er mikilvægt.
Ég vann hjá þessu fyrirtæki til ársbyrjunar
1990.
Ég var haldin ævintýraþrá. Ég þekkti fólk
sem hafði verið á Íslandi og sagði mér frá
landinu. Mér datt í hug að fara þangað. Fyrir
utan ævintýraþrána átti ég mér þann draum
að eignast börn sem væru blönduð. Mig lang-
aði ekki til að giftast filippseyskum manni;
margir þeirra finnst mér óttalegir kvennabós-
ar, eins og pabbi minn. Ég vildi eignast
traustan mann. Mig langaði ekki að börnin
mín myndu alast upp föðurlaus. Ég kallaði að
vísu alla móðurbræður mína pabba – en það
er ekki það sama og eiga sjálf pabba. Ég ólst
þó upp við góðar aðstæður í stórri, kærleiks-
ríkri fjölskyldu.
Ég hafði lært góða ensku á Filippseyjum
og það hjálpaði mér þegar ég kom til Íslands í
mars 1990. Ég talaði náttúrlega enga íslensku
fyrst eftir að ég kom. Fljótlega kynntist ég
manninum mínum, Jakobi Ólafssyni. Við fór-
um að búa saman og stofnuðum fjölskyldu.
Eldra barnið okkar fæddist 1991.
Við Jakob bjuggum fyrst á Kársnesbraut-
inni. Hinum megin við götuna var niður-
suðuverksmiðjan ORA og þar fékk ég vinnu.
Til að byrja með var ég
við framleiðslustörf.
Eftir að ég varð ófrísk
gat ég ekki unnið í
framleiðslunni. Ég var
alltaf ælandi og fannst
rauðkálið ógeðslegt. Ég
var því færð yfir á lag-
erinn. Seinna, eftir að
barnið var fætt, gerði
ég saming um að mæta
þegar maðurinn minn
væri ekki að fljúga. Ég
vildi hitta fólk því ég
var einmana. Ég kynnt-
ist Íslendingum í ORA,
var eini útlendingurinn
þar þá. Þetta var eldra
fólk, óskaplega gott og duglegt að kenna mér
íslensku.
Heimilishaldið gekk dálítið einkennilega hjá
mér fyrst. Ég kunni ekkert að elda. Heima
læra börnin en mamman eldar. Ég sauð því
bara eða steikti egg til skiptis. Svo fór ég að
reyna að læra að elda. Ef við Jakob vorum
boðin í veislu spurði ég alltaf hvernig mat-
urinn væri búinn til. Fékk uppskriftir og próf-
aði mig áfram.
Mest umgekkst ég landa mína og auðvitað
tengdafólkið mitt, sem var mér afskaplega
gott. Jakob á tvær systur en tengdaforeldrar
mínir bjuggu í Njarðvíkum, við hittum þau
þess vegna minna. Við Jakob vorum mikið tvö
ein með barnið. Samskiptin við ættingja
fannst mér raunar miklu minni hér á Íslandi
en ég hafði vanist á Filippseyjum. Mér fannst
voða skrýtið fyrst að sitja inni í einhverju húsi
og þekkja ekki einu sinni nágranna sína. Þeg-
ar Jakob vann um tíma á Austurlandi og ég
var mest ein ákvað ég að vera dugleg að
blanda geði við fólk og vorkenna mér ekki. Ég
hringdi líka til Filippseyja, en það var dýrt
svo ég skrifaði mikið af bréfum.
Nokkru eftir að eldra barnið fæddist kom
yngri systir mín til mín til að hjálpa mér. Hún
býr hér enn, gift filippseyskum manni. Þau
búa í Salahverfinu. Hún vill vera nálægt mér,
áður vorum við nágrannar í Vesturbæ Kópa-
vogs. Eldri systir mín var kennari í Sebú en
var svo lágt launuð að hún ákvað að flytja til
Íslands. Systur mínar hafa báðar unnið hjá
Ísfiski. Yngri systir mín var fyrst í vinnu þar.
Hún var svo dugleg að þeir buðu eldri systur
minni vinnu og borguðu fargjaldið til Íslands.
Börn hennar þrjú urðu eftir hjá mömmu úti.
Slíkt er algengt á Filippseyjum. Eigendur Ís-
fisks voru svo ánægðar með systur mínar að
þeir spurðu hvort við ættum ekki enn fleiri
systkini. Þeir sendu mömmu líka alltaf jóla-
gjöf. Mamma hefur verið hér mikið og er ís-
lenskur ríkisborgari.
Eftir að ég kom til Íslands reyndi ég að fá
metið nám mitt frá Filippseyjum við Háskóla
Íslands. Í ljós kom að það var ýmislegt sem
ekki var sambærilegt. Mér var boðið að bæta
við, en það leist mér ekki á. Mér fannst þó
slæmt að þurfa að fara í verkamannavinnu og
vera með þetta góða menntun. Ég vildi fá að
nota menntun mína. Í staðinn fyrir að bæta
við viðskiptanámið fór ég í íslensku fyrir út-
lendinga í HÍ. Ég lauk því að vísu ekki. Síðar
tók ég próf í ferðamálafræðum frá Mennta-
skólanum í Kópavogi og stundaði tölvu- og
skrifstofunám í Tölvuskólanum. Ég fékk góð-
ar einkunnir í þessu námi öllu.
Meðan ég var í háskólanum að læra ís-
lensku bauðst mér vinna í heilsugæslunni, á
lungna- og berklavarnadeild. Vinkona mín fór
þangað í skoðun. Yfirlæknirinn, Þorsteinn
Blöndal, spurði hvort hún þekkti einhvern
Myndi svara
fyrir mig núna
DÚXINN Í MEISTARANÁMINU Í BIFRÖST Í ÁR KEMUR Á ÓVART.
VIOLETA TOLO TORRES LÍKIST EKKI ÞEIRRI ÞURRLEGU ÍMYND SEM OFT
ER DREGIN UPP AF FÓLKI SEM LIGGUR Í BÓKUM. HÚN BEINLÍNIS IÐAR
AF LÍFSGLEÐI OG BROSIR BREITT ÞEGAR HÚN BÝÐUR BLAÐAMANNI
Í BÆINN. VIOLETA ER FRÁ FILIPPSEYJUM EN TALAR MJÖG GÓÐA
ÍSLENSKU. HÚN OG MAÐUR HENNAR JAKOB ÓLAFSSON FLUGSTJÓRI
HAFA BÚIÐ SÉR GLÆSILEGT HEIMILI Í NÝJU HÚSI Í SALAHVERFINU Í
KÓPAVOGI. MEÐ LÉTTRI SVEIFLU ÚTBÝR VIOLETA KAFFIVEISLU OG FYRR
EN VARIR ER HÚN KOMIN Á KAF Í LITRÍKA FRÁSÖGN.
Guðrún Guðlaugsdóttir gudrunsg@gmail.com
* Ég var nýútskrifuðúr ferðamálafræðiog fór örugg með mig á
stórt hótel til að sækja
um vinnu í móttöku eða
á skrifstofu. Móttökurit-
arinn leit ekki einu sinni
á prófskírteinið mitt,
sagði bara: „Það er laust
starf herbergisþernu.“
Viðtal