Morgunblaðið - Sunnudagur - 30.11.2014, Qupperneq 22

Heilsa og
hreyfing
Hreyfing og heilbrigðir lífshættir
Morgunblaðið/RAX
*Skortur á örvun og langvarandi hreyfingarleysi ung- ogsmábarna getur seinkað hreyfiþroska þeirra og þar meðfærninni til að t.d. velta sér, skríða og ganga. Slík þróungetur aftur orðið til þess að barnið hreyfi sig minna íframtíðinni, segir á vef Embættis landlæknis, en slóðin erlandlaeknir.is.Jákvæð reynsla af hreyfingu á unga aldri eykur líkurnar
á að börn temji sér lífshætti sem fela í sér hreyfingu á full-
orðinsárum.
legt að veitingastaðir breyti því
sem þeir bjóða upp á, til dæmis
með því að fækka hitaeiningum í
máltíðum.“
Marion Nestle, prófessor í nær-
ingu og lýðheilsu hjá NYU, vill
ekki afskrifa stefnuna. Hún segir
þetta „mikla næringarfræðslu fyrir
almenning“ og það eigi eftir að
taka langan tíma fyrir neytendur
að læra hvernig þeir eigi að nota
upplýsingarnar.
„Þegar þetta byrjar á fólk eftir
að fá áfall, eins og gerðist í mörg-
um tilfellum í New York. Jafnvel
ég trúði því ekki. Þúsund hitaein-
inga þeytingur. Það er helming-
urinn af því sem meðalmanneskjan
þarf á dag.“
Elbel býst ekki við að einhver
ein stefna verði töfratól í barátt-
unni gegn offitu. Offita muni líkleg-
ast minnka í kjölfar margra sam-
verkanda þátta sem sé beitt
kerfisbundið yfir langan tíma.
„Engin ein stefna getur það.“
F
rá og með nóvember á næsta
ári verða margir veitinga-
staðir í Bandaríkjunum
skyldaðir til að birta hita-
einingamagn máltíða á matseðl-
unum hjá sér. Þetta á við keðju-
veitingastaði, kvikmyndahús,
skyndibitasjoppur og skemmti-
garða. Fólk í heilbrigðisgeiranum
fagnaði mjög í vikunni þegar Mat-
væla- og lyfjaeftirlit Bandaríkjanna
(FDA) tilkynnti þessa nýju stefnu.
Margir hafa barist fyrir þessum
breytingum í meira en áratug í
þeirri trú að þetta muni hafa mikil
áhrif í baráttunni gegn offitu.
Það á eftir að koma í ljós en
rannsóknir um þetta mál eru ekki
margar því merkingarnar hafa ekki
tíðkast lengi. Á þeim fáu stöðum
sem þetta hefur verið gert eins og
í New York og Fíladelfíu hafa
rannsóknir aðeins tekið til nokk-
urra þúsunda manna á nokkurra
vikna tímabili, sem er of lítill hóp-
ur og stuttur tími til að merkja
þær breytingar sem spáð er að
merkingarnar hafi.
Fáir breyta pöntun sinni
vegna hitaeininga
Brian Elbel, prófessor við Háskól-
ann í New York (NYU), hefur
rannsakað þetta mál. Árið 2008 og
2010 komst hann að því að aðeins
15% sögðu upplýsingarnar hafa
gert það að verkum að þeir
breyttu pöntun sinni. Þegar hann
skoðaði niðurstöður þessara
tveggja rannsókna nánar kom í ljós
að þeir sem breyttu hegðun sinni
voru líklegri til að vera vel mennt-
aðir, sumsé ekki sá hópur sem
merkingunum er helst beint að.
Vel menntaðir Bandaríkjamenn eru
ólíklegri til að þjást af offitu en
þeir sem eru minna menntaðir.
„Það lítur ekki út fyrir að þetta
breyti almennt því hvað fólk pant-
ar sér á skyndibitastöðum,“ segir
Elbel í samtali við New York Tim-
es.
George Loewenstein, hagfræður
hjá Carnegie Mellon-háskólanum,
hefur rannsakað hvernig atferli
hefur áhrif á offitu en hann hefur
efasemdir um að matseðlamerking-
arnar hafi áhrif á hegðun neyt-
enda.
„Það eru fá tilfelli þar sem
félagsvísindamenn hafa séð að upp-
lýsingagjöf breyti miklu um hegð-
un fólks. Það að breyta verði og
breyta hversu aðgengilegt eitthvað
er hefur mikil áhrif. Beinar upplýs-
ingar hafa það ekki,“ segir hann.
Hann nefnir til dæmis næring-
arupplýsingar á pökkuðum mat-
vælum, viðvörunarmerki á lyfjum,
hryðjuverkaviðvaranir eða öryggis-
spjöld í flugvélum.
Hann bendir á að efrimillistétt-
arfólk sem sé ábyrgt fyrir því að
miðla upplýsingunum hafi oft litla
innsýn í hvernig fólk af lægri stétt-
um noti upplýsingarnar. Bara það
að fá neytendur til að skilja upp-
lýsingarnar sé erfitt. Og þegar þeir
viti hvað þær þýði geti vel verið að
þeir noti upplýsingarnar til að fá
sem flestar kaloríur fyrir hvern
bandaríkjadal í stað þess að
minnka þær. „Fólkið sem þarf
mest á upplýsingunum að halda
veit ekki hvernig það á að nota
þær,“ segir hann.
Breytir heldur hegðun
fyrirtækjanna
Hann telur að nýja matseðlamerk-
ingarstefnan verði helst gagnleg í
því að breyta hegðun fyrirtækja
fremur en neytenda. „Það er lík-
Allar bandarískar veitingastaðakeðjur sem eru með 20 eða fleiri útibú þurfa að
birta hitaeiningafjölda á matseðli samkvæmt nýjum reglum Matvæla- og lyfja-
eftirlits Bandaríkjanna (FDA).
AFP
ÞAÐ Á EFTIR AÐ TAKA LANGAN TÍMA FYRIR NEYTENDUR AÐ LÆRA HVERNIG ÞEIR EIGI AÐ NOTA HITAEININGAUPPLÝSINGARNAR
Matseðlamerkingar
gegn offitu
Á NÆSTA ÁRI TAKA BANDARÍKJAMENN UPP SKYLDUMERKINGAR Á HITAEININGAFJÖLDA
RÉTTA Á SKYNDIBITASTÖÐUM Í LANDINU ÖLLU. EKKI ER LJÓST HVORT ÞETTA VERÐI ÞAÐ
VOPN SEM VONAST ER EFTIR Í BARÁTTUNNI VIÐ OFFITU.
Inga Rún Sigurðardóttir ingarun@mbl.is
Hér sést hitaeiningafjöldi á borgurum
hjá McDonald’s í New York.
Sy ru sson Hönnunar hús
Síðumúla 33
Íslandsklukka
9.900,-
Púðar
14.990,-
Ljósaker
Stórt 32.500,-
Ullarteppi
22.500,-
Aðventukerti 4 stk
5.900,-
Ljósaker
Lítið 6.900,-
Kökudiskur
8.900,-
Tröllakerti
4.600,-
Hreindýr
8.900,- kr. stk.
Garðveislupúði
10.900,-
Lita bollar
4.490,-
Svart/hvítar skálar
Frá 8.490,-
Jólatré
Frá 5.900,-