Morgunblaðið - Sunnudagur - 30.11.2014, Side 47

arnar sem hann dró af þeim ekki trufla sig frá kirkju-
sókn í sinni sveit. Hann var hamingjusamlega giftur
góðri konu í kirkjubrúðkaupi og hvílir látinn í West-
minster Abbey. Ekkert af því dregur úr gildi kenn-
inga hans sem byggðar voru á merkum vísindalegum
rannsóknum og þær hafa ekki gert trúuðum mönnum
neitt til, þótt einhverjir þeirra bitu það í sig í önd-
verðu.
Ónýt blanda
Stundum iðka menn stjórnmál eins og aðrir iðka trú.
Það er svo sem ekkert að því, nema þegar neitað er að
kannast við það. Mjög áberandi er hve margir hér á
landi nálgast afstöðu sína til Evrópusambandsins með
trúarlegum aðferðum. Þeir eru „sannfærðir um“ að
aðild að Evrópusambandinu sé eins og fjölhæfasta
lækningajurtin, sem þó á eftir að finna, allra meina
bót. Trúfestan er svo sterk, að það fær ekki haggað
henni þótt forsendurnar sem vísað var til, þegar trúin
var tekin, hafi flestar gufað upp. Lengi var evran heil-
agasta tákn þessarar trúar og nægjanlega kröftugt til
að bægja öllum hugsanlegum efa út í hafsauga. Nú
liggja fyrir ótvíræðar niðurstöður um að einn og sami
gjaldmiðillinn getur ekki til lengdar þjónað ólíkum
þjóðum með verulegt fjárhagslegt fullveldi. Um það
er varla fræðilegur ágreiningur lengur. En þá þykjast
hinir sannfærðu ekki hafa heyrt dynkinn þegar dýrð-
lingurinn féll. Blásið er á fræðilegar staðreyndir, þótt
menn þykist veikir fyrir þeim endranær og ríghaldið í
„sannfæringuna“.
Undir áhrifum við borðið
Á Íslandi hafa menn í ábyrgðarstörfum ítrekað haldið
því fram að hefði Ísland verið í ESB myndi banka-
kreppan hafa siglt fram hjá því. Þetta segja menn
opinmynntir og bláeygir þótt fjölmargar evruþjóðir
hafi gengið í gegnum ógnir vegna bankahruns og
fengið meiri skell og margfalt erfiðari og langvinnari
vandræði en gerðist þó hér á landi. Það má til sanns
vegar færa að ýmsum bönkum í þeim löndum var
þyrmt og áhættusömum kröfuhöfum bjargað. Þjóð-
irnar borguðu fyrir þau góðverk með skelfilegum út-
látum, fjöldaatvinnleysi og fátækt.
Því er hvað eftir annað haldið fram að Ísland festist
í samsvarandi reglugerðarneti í gegnum EES-
samning sinn og það gerði væri landið aðili í ESB.
Fyrirliggjandi staðreyndir segja allt aðra sögu. En
þegar staðreyndir og „sannfæring“ mætast víkja þær.
Krafa ESB um „aðlögun“ Íslands að hundruðum þús-
unda reglugerða í aðildarferli ætti ein að duga jafnvel
mestu efasemdarmönnum. En hún gerir það ekki. Því
þeir eru „sannfærðir“. Þeir standa á fullyrðingu sinni
þótt hún nái ekki máli og draga af henni rangar álykt-
anir í framhaldinu, eins og ekkert sé. Íslendingar,
segja þeir, hafi sáralítil áhrif á þá reglugerðarsetn-
ingu sem þeir þurfa að þola, þrátt fyrir fjölda út-
sendra sérfræðinga og diplómata á háum skattlausum
launum í Brussel. Það er að vísu mikið til í þessu.
Varla kemur upp í hugann eitt einasta atriði, þar sem
hinn útsendi herskari héðan hafi spynt við fótum að
gagni. En það lifnar hins vegar mjög yfir honum þeg-
ar hann fær „hint“ um að hotta á ráðuneytin heima að
innleiða ósköpin án þess að mögla, því virðulegir emb-
ættismenn hjá ESB séu orðnir órólegir. Þetta segjast
þeir útsendu hafa frá fyrstu hendi. Nú nýverið ákváðu
yfirvöld í Brussel að lengur yrði ekki komist hjá því,
að samræma uppþvottahanska sem notaðir væru í að-
ildarríkjunum. Þessi frétt sýnir hvílík firra er að
halda því fram að sambandið skipti sér af fáránleg-
ustu smámálum. Enn hefur t.d. ekki verið sett sam-
ræmd regla um í hvaða átt menn eigi að snúa þegar
þeir snýti sér. Er því enn allur gangur á því út um álf-
una.
Sannfæringin ein dugar illa
En þrátt fyrir að hinir „sannfærðu“ séu ekki á hrein-
um villigötum varðandi áhrifaleysi Íslendinga á til-
skipanir innan EES, tekst þeim að draga af þeirri
næstum því staðreynd kolrangar ályktanir. Þær eru
raunar sóttar í „sannfæringuna“. Fullyrt er að væru
Íslendingar aðilar að ESB yrðu áhrif þeirra, þegar af
þeirri ástæðu, allt önnur og meiri. Það hljómar und-
arlega þar sem reglugerðafjöldinn sem þá tæki til Ís-
lands myndi aukast stórlega. Því yrði útsendum
væntanlega fjölgað óheyrilega geysilega með tilheyr-
andi kostnaði, en engum árangri. Því „sannfæringin“
er ekki studd raunverulegum rökum. Þvert á móti.
Saga sambandsins bendir í allt aðra átt.
Bretar eru tæplega 300 sinnum fjölmennari þjóð en
Íslendingar og búa við úttútnaða utanríkisþjónustu
frá heimsveldisárunum með aldalanga reynslu. Til-
raunir þeirra til að stöðva innleiðingu reglugerða og
tilskipana er dapurleg, svo ekki sé meira sagt eins og
nýlegar skýrslur sýna. Þær renna nær allar út í sand-
inn. En þeir hafa þó reynt. Áhrifaleysi smærri þjóða í
ESB er í auknu hlutfalli við árangursleysi stórþjóð-
anna.
Sér víða stað
Vald ólýðræðislegra embættismanna í Brussel hefur
vaxið fjarlægum meintum húsbændum sínum í höf-
uðborgum ESB-landanna yfir höfuð. En fleira kemur
til. Matt Ridley lávarður benti í vikunni á athyglis-
verða hlið þessa máls. Hann birti grein í The Times sl.
mánudag. Yfirskriftin var: Hvernig ESB hefur látið
rödd okkar í veröldinni hljóðna. „Þegar kemur að frí-
verslunarviðræðum og sambærilegum samningum á
Bretland ekki sæti við borðið,“ segir Ridley. „Í stað
þess situr penn evrókrati þar.“ Í greininni vitnar Rid-
ley til Owens Patersons, fyrrverandi umhverfis-
ráðherra Breta, sem upplýsti í ræðu og birti sláandi
dæmi um, hvernig utanaðkomandi stofnanir hefðu
mun meiri áhrif á lagasetningu ESB en aðildarlöndin
sjálf. Ridley nefnir stofnanir, sumar alþjóðlegar, sem
afgreiða samþykktir sem geta haft víðtæk áhrif. Við
þá afgreiðslu situr peni fulltrúi ESB við borðið með
„umboð“ aðildarlandanna. Þau koma því hvergi
nærri. Hagsmuna þeirra er alls ekki gætt. En þar
sem ESB átti fulltrúa við fæðingu reglugerðanna eru
þær samþykktar af búrókrötum í Brussel og færðar
inn í lagasafn ESB, sem stækkar um þúsundir síðna
árlega. Hann segir síðan: „Það er því engin furða þótt
ESB-efasemdarmenn (þar með talinn Nigel Farage)
segi okkur nú hafa minna alþjóðlegt vægi en Noregur,
sem á sitt sæti á öllum þessum alþjóðanefndum.“
Stangast á
Á Íslandi þóttust sömu stjórnmálamenn vera bar-
áttumenn fyrir fríverslunarsamningum landsins við
önnur ríki og hömuðust við það að koma landinu í
ESB. Þeir vita þó fullvel, að tækist það hefði Ísland
engin áhrif á gerð slíkra samninga. Þeir, sem eru
„sannfærðir“ um að slík fullyrðing sé röng, ættu að
sjá kvartanir Þjóðverja yfir því að embættisvaldið í
Brussel hafi farið á bak við þá í samningum við
Bandaríkin.
Eins og tíðkast mjög í sumum greinum trúarbragða
eru kraftaverk stundum nefnd til sögunnar í ESB-
trúnni. „Þið sem hafið ekki sannfærst, horfið á Írland
og Spán,“ var lengi hrópað. „Þar er ofboðslegur upp-
gangur sem væri óhugsandi án evrunnar.“ Og fáum
misserum síðar þóttust þessir sömu hvorki sjá né
heyra um þessi lönd eins og væru þau leiðindapúkar
sem loks hefðu hunskast úr hverfinu. Þá var það
næsta hálmstrá: „Sjáið þið frændur okkar Finna. Þeir
blómstra vegna evrunnar. Hafa þrefalt „A“ sem flest-
ir hafa misst.“
Það A er að vísu ekki lengur þrefalt og var enn
höggvið í þá glæsieinkunn í nýliðnum október. Síðasta
skýrsla ESB setur Finnland nú á neðsta bekk með
Kýpur, annað evruríkið til, sem varð raunar gjald-
þrota.
Og þegar bent er á fullveldisafsalið, sem fylgt hefur
aðild að ESB, eins og nótt fylgir degi, þá er fyrst
dregið úr, en svo sagt að „sannfæringin“ segi mönn-
um að fullveldisskerðingin sé í fyrsta lagi lítil, í öðru
lagi fái menn hana bætta með því „að öðlast hlutdeild í
fullveldi annarra ríkja(!)“ og í þriðja lagi séu öruggar
vísbendingar um að lengra verði alls ekki gengið. En
þá birtist á forsíðu Financial Times æpandi frétt:
„Draghi (seðlabanakstjóri ESB) steps up push for
economic union.“ Á mannamáli þýðir þetta að banka-
stjórinn vilji að fjárforræði þjóða færist með öllu frá
þeim til Evrópusambandsins. Draghi er ekki einn um
slíka kröfu. Þær hljóma frá öllum helstu valdastofn-
unum ESB og einnig forystumönnum ríkjanna, frá
Merkel niður í smælingjana, sem enginn man hvað
heita. Og þannig er ekki talað af því þar gali vondir
karlar og kerlingar sem vilji gera aðildarríkjum evr-
unnar illt. Þetta fólk og raunar jafnt áhugamenn og
efasemdamenn um ESB telja nú, að án efnahagslegs
samruna undir hatti Brussel fái evran ekki staðist.
Hún, sem átti að bjarga öllu, þarf nú sjálf björgunar
við.
Ef hún hrynur
Forystumenn ESB hafa á undanförnum misserum et-
ið hver upp eftir öðrum: Hrynji evran, hrynur Evr-
ópa. Rétt einu sinni rugla þeir saman Evrópu og sam-
bandi ríkja innan þess. Það má hins vegar vel vera
rétt mat, að hrynji evran hverfi ESB í núverandi
mynd. En hver er háskinn? Evrópa fer ekkert. Efna-
hagslegur vandræðagangur verður naumast verri en
hann hefur verið síðustu árin á evrusvæðinu. ESB
hefur þá starfað ámóta lengi og Viðtækjaverslun rík-
isins. Menn komust af þótt hún lognaðist út af.
Árið 1989 hefðu menn eins getað hrópað: „Hrynji
múrinn mun alræði öreiganna austan hans ekki leng-
ur eiga von.“ Það hefði líka verið rétt mat.
Hið meinta alræði öreiganna gufaði upp, sem gerði
minna en lítið til, því öreigunum fækkaði hratt við
það, íshella kúgunar bráðnaði, er fólkið fékk hlutdeild
í frelsinu, svo að alræðið var ekki lengur nauðsynlegt
og líf þess varð aftur jarðneskt, öfugt við það sem ger-
ist, að sögn Halldórs, þar sem jökulinn ber við loft.
*Nú nýverið ákváðu yfirvöld í Brussel að lengur yrði ekki komist hjá því, að samræma
uppþvottahanska sem notaðir
væru í aðildarríkjunum. Þessi
frétt sýnir hvílík firra er að halda
því fram að sambandið skipti sér
af fáránlegustu smámálum.
30.11. 2014 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 47