Listin að lifa - 01.06.2005, Qupperneq 31

Jón og Margrét í Laugarási, ásamt Kirsten Maríu Svensson frá Arisóna, yngsta syninumjóni Þór og
barnabarni, Jóni Fanndal yngri - þrír Jónar ásamt Kris og Möggu.
heimleiðinni fer ég að fá magaverk sem
ágerðist, en komst samt sárkvalinn heim.
Þetta var síðla dags og ég strax háttaður
niður í rúm. Um morguninn er ég mældur
og reyndist hitinn vera rúm 41 stig, enda
rauk af mér. Foreldrar mínir héldu að
mælirinn væri vitlaus, en annar mælir
sýndi sama, yfir 41 gráðu.
Þá var hringt í lækninn á Isafirði og
sjúkdómnum lýst. Hann sá strax að hér var
um líf og dauða að tefla og ákvað að koma
og sækja sjúklinginn. Þetta var Kjartan
jóhannsson sem síðar varð alþingismaður
ísfirðinga, mjög vinsæll læknir eins og
allir læknar sem verið hafa á sjúkrahúsinu
á ísafirði. Þetta var á sjómannadaginn á
því herrans ári 1946. Skipin öll í landi,
allir að skemmta sér. Eitt af hlutverkum
læknisins var að útvega skip í svona bráð-
atilfelli. Eftir að hafa leitað um allan bæ
að skipstjóra sem fús væri að hætta hátíð-
ahöldum, gaf Magnús Jónsson sig frarn,
skipstjóri á síldveiðiskipinu Richard. Lagt
var af stað eins fljótt og hægt var. Kjartan
vissi að hver mínúta skipti máli ef takast
ætti að bjarga sjúklingnum. Tveggja tíma
stím var inn að Melgraseyri.
í Skjaldfannardal var hafist handa við
að flytja sjúklinginn til sjávar. Nýi jeppinn
var mikið lán, þótt vegi vantaði. Karfa var
útbúin til að flytja sjúklinginn. Afmrsætið
og annað ffamsætið var tekið úr jeppanum
til að fá pláss fyrir körfuna. Síðan var ekið
af stað til sjávar. Eg man lítið nema kval-
irnar þegar bíllinn hossaðist á ójöfnum
vegslóða.
Ekki var allt búið þótt komið væri
til sjávar. Næst var að setja fram bát og
róa með sjúklinginn út á fjörð þar sem
skipið beið. Mig brestur minni um þá för
annað en það, að um leið og körfunni var
lyft upp á skipsdekkið kom Kjartan með
sprautu og keyrði hana á kaf í skrokkinn
á mér. Síðan man ég ekki neitt fyrr en ég
vakna á sjúkrahúsinu. Þá var búið að taka
úr mér botnlangann sem var sprunginn og
gumsið komið út um allt kviðarhol.
Við rúmið mitt sat hún Guðný, minnir
að hún hafi verið að prjóna, en Guðný
hafði þann starfa að vaka yfir sjúklingum
eftir svæfingu. Það var eins og að sjá engil
sitja við rúmið þegar maður vaknaði. Eg
er ekki í vafa um að Guðný er engill þar
sem hún dvelur nú, í mínum huga var
hún engill á meðan hún dvaldi á þessari
jörð. Aðgerðin á mér tókst vel, en hætta
var á lífhimnubólgu. Ég varð því að gista
sjúkrahúsið í sex vikur, man hvað mér
leiddist þegar ég stóð við gluggann og
horfði á hátíðahöldin á sjúkrahústúninu.
Ekki grunaði mig þá að ég ætti, eftir meira
en hálfa öld, að standa i ræðustól á þessu
sama túni og halda þjóðhátíðarræðuna.
Kjartani lækni þakka ég lífgjöfina.
Sá góði skipstjóri sem sótti mig þennan
eftirminnilega sjómannadag, varð síðar
tengdafaðir minn. Við Margrét dóttir hans
höfum nú verið gift í næstum hálfa öld.
Ég hef stundum sagt: Ætli hann hefði sótt
mig, ef hann hefði vitað að ég ætti eftir að
verða tengdasonur hans! Svona getur lífið
verið undarlegt á köflum.
Fyrsta flugferðin
Alltffá upphafi mannkyns hefur engin
ein kynslóð lifað aðrar eins breytingar
og okkar. Öll framþróun hefúr verið það
hæg að ekki hafa orðið byltingarkenndar
framfarir fyrr en á okkar dögum sem nú
erum komin á efri ár. Sterk bein þarf til
að þola slíkt og ætti ekki að leggja á eina
kynslóð.
Það var 1941 eða 1942, ég var þá átta
eða níu ára, að við heyrðum einhvern
gný í lofti og allir hlupu út á hlað til að
vita hverju þetta sætti. Lítil herflugvél var
að fljúga yfir dalinn, við höfðum aldrei
séð flugvél fýrr. Nokkrum vikum seinna
birtust þrír hermenn á hlaðinu heima,
allir með byssur og ég var hræddur við
þá. Þeim var boðið í bæinn, en þáðu ekki.
Mamma færði þeim mjólk og kökur út á
hlað, síðan héldu þeir fótgangandi yfir
Ófeigsfjarðarheiði í leit að Þjóðverjum.
Þetta voru okkar einu kynni af seinni
heimsstyrjöldinni.
Svo líða árin og ég verð 16 ára. Arið
1949 fer ég til Reykjavíkur með Esjunni
til að láta taka úr mér hálskirtlana. Það gat
tekið hátt í sólarhring að fara með strand-
ferðaskipi frá ísafirði til Reykjavíkur, allt
eftir því hve oft og lengi var stoppað á
leiðinni. En ég ætla að segja frá ferðinni til
baka, þá fór ég fljúgandi.
í ferðum milli ísafjarðar og Reykja-
víkur var notaður Catalina flugbátur sem
gat bæði lent á sjó og landi. Þegar flugvélin
er komin á loft kemur annar flugmaðurinn
til min og tjáir mér, að þar sem ég sé eini
farþeginn vestur ætli þeir að koma við á
Akureyri og spyr hvort mér sé ekki sama.
Á Akureyri var lent á pollinum og bátur
kom úr landi með 2-3 farþega og farangur.
Logn var og blíða, eins og alltaf í minning-
unni, og ég fékk að sitja uppi á vængnum
á meðan stoppað var.
Síðan var tekið á loft og haldið vestur
á bóginn. Eftir að hafa flogið í um klukku-
stund tók ég eftir því að flugvélin lækkaði
flugið og á slóðum þar sem ég þekkti
ekki landslagið og vissi að þetta var ekki
ísafjörður. Nú fór ég að verða hræddur.
Skyldi vélin vera að nauðlenda? Fósturj-
örðin kom alltaf nær og nær og mér fannst
vélin aðeins nokkra metra ofar yfirborði
jarðar. Loks steypti hún sér fram af lágum
hálsi og lenti á sjónum.
Þetta var þá Steingrímsfjörður. Við
vorum komin til Hólmavíkur sem ekki var
í áætlun frekar en Akureyri. Eftir smástopp
á Steingrímsfirði var haldið til ísafjarðar
og allt gekk vel. Ferðinni frá Reykjavík
til ísafjarðar, með viðkomu á Akureyri og
Hólmavík, var lokið. Þetta var mín fyrsta
flugferð en ekki sú síðasta.