Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Blaðsíða 61

MENNIRNIR, ÁRIN, LÍFIÐ
mennirnir tvö skref áfram, eitt afturábak. Þjáningar, yfirsjónir og lífsgleði
hrekja þá til baka, en sannleiksþorstinn og þrjózkufullur vilji reka þá áfram,
áfram. Og hver veit? Má vera þeir brjótist út að hinum raunverulega sann-
leika.“
Tsjékhof byrjaði á „Einvíginu“ í janúar 1891, eins og ég hef áður sagt.
Þegar ég lít yfir lífsferil minn, sé ég tengsl milli hugsana minna, vona og efa-
semda og alls þess, sem tók huga Antons Pavlovítsj, þegar ég var enn ófæddur.
Ég hef hitt von Korena á lífsleiðinni, ég hef oft farið villur vegar, framið yfir-
sjónir, og ég hef eins og Laévskí harmað þá daufu stjörnu, sem ég hratt af
himni ofan, og eins og sá sami Laévskí hef ég dáðst að ræðurunum, sem berj-
ast við háar öldur. Nú eru fjarlæg meginlönd orðin útborg, jafnvel tunglið
hefur einhvernveginn færzt nær. En fortíðin hefur ekki glatað eðli sínu fyrir
því, og þótt maðurinn skipti óteljandi sinnum um ham á lífstíð sinni, þá
skiptir hann samt sem áður ekki um hjarta, — hjartað er aðeins eitt.
(I næstu köflum segir frá bernsku Erenbúrgs, fyrstu kynnum hans af
kynþáttavandamálum, fátækt alþýðu, pólitískri baráttu, ástinni. Á skóla-
árum sínum var hann framarlega í samtökum bolsévíka f menntaskólum;
var hann að lokum handtekinn fyrir þá starfsemi ásamt vinkonu sinni
Asju Jakovlévu og fleiri félögum).
7.
Ég sat aðeins fimm mánuði í fangelsi, en ég var stráklingur og mér fannst
ég hafa setið inni árum saman: klukkustundirnar eru aðrar í fangelsi en utan
þess og dagarnir geta verið ótrúlega langir. Stundum leiddist mér óstjórnlega,
einkum undir kvöld þegar hávaði götunnar barst inn til mín, en ég reyndi að
hafa stjórn á mér — ég áleit fangelsið lokapróf unglingsáranna.
Á hálfu ári kynntist ég nokkrum fangelsum: Masnítskaja-lögreglustöðinni,
Súséfskaja, Basmannaja og að lokum Bútirkí. Hver staður hafði sína siði.
011 fangelsi voru þá yfirfull og heila viku fékk ég að dúsa á Pretsjísténskí-
stöðinni meðan beðið var eftir því að pláss losnaði. Það var hávaðasamt á
stöðinni. Á næturnar var komið með fyllirafta, þeir voru barðir svikalaust og
settir í fylliríið, en svo nefndist stórt búr, ekki ósvipað búrum i dýragörðum.
Lögregluþjónarnir sem gættu mín sofnuðu oft sitjandi og vöknuðu með hressi-
legum snýtingum og nöldri út af órósömu starfi. Ég hugsaði um mín málefni:
hvílík heimska að ég faldi ekki betur bæklingana handa hermönnunum. Ég
hugsaði líka um Asju: slæmt að við skyldum ekki geta talað út um allt... Það
51