Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Blaðsíða 80

TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
Þegar öllu er á botninn hvolft er Sig-
urSi Nordal það raestur þyrnir í aug-
um aS siSfræSi Einars Kvarans er,
rétt eins og hin ríkjandi borgaralega
siSfræSi, ógild í mannheimum.
Ádeila SigurSar Nordals var þann-
ig í bezta lagi tímabær og bar vott
um ekki all-litla dirfsku, enda herma
munnmælin aS ýmsir góSir menn hafi
í þann tíS veriS gramir þessum
„strák“ fyrir aS ætla sér þá dul aS
hrófla viS þjóSlegum verSmætum. En
ekki má gleyma því samt aS eggjar
þessarar ádeilu eru deyfSar af ýms-
um orsökum, hlutlægum og huglæg-
um, skírskotun hennar er ekki slík
sem efni standa til.
Þess er þá fyrst aS geta aS SigurS-
ur Nordal beinir máli sínu í raun og
veru til borgarastéttarinnar, gagnrýni
hans er „innanríkismál“ hennar. En
eins og þróun hennar var komiS var
varla aS vænta hjá henni jarSvegs
fyrir neinskonar róttækni. Þessvegna
er eins og hvöt SigurSar Nordals
hljómi út í bláinn aS meira eSa
minna leyti. í öSru lagi er hann sjálf-
ur, eins og eSlilegt verSur aS telja, aS
nokkru háSur þeim hugsunarhætti
sem hann á viS aS etja. ÁSur hefur
veriS minnzt á hvernig hann vék sér
undan þegar Einar Kvaran brá fyrir
sig skildi kristindómsins. En einna
girnilegust til fróSleiks er sú staS-
reynd aS hann gerir andstæSingi sín-
um þaS til hæfis aS grípa viS hinu
geistlega og guSfræSilega rökræSu-
sniSi í staS þess aS finna veraldlegri
gagnrýni sinni veraldlegt form. Mest-
öll viSleitni íslendinga til heimspeki-
legrar greinargerSar virSist hafa tek-
iS á sig guSfræSilegt form um þessar
mundir, og SigurSur Nordal, sem
deilir þó á inntak þess forms, er ekki
óháSur þessari tilhneigingu tímabils-
ins.
Ýmislegt mætti tína til fleira sem
sýnir aS hann getur ekki beitt sér hik-
laust gegn lífsskoSun andstæSings
síns vegna þess aS hann er ekki ótví-
ræSur málsvari hins veraldlega mór-
als gegn hinum geistlega. SíSar ritaSi
SigurSur Nordal heila bók, Líf og
dauða (1940), til aS sýna aS þessa
heims þroski og annarsheimsviSmiS-
un væru engar andstæSur heldur sam-
stæSur, og einn þýSingarmesta kafla
þeirrar bókar kveSst hann þá liafa átt
í uppkasti í 23 ár. ÞaS er því varla
nein goSgá aS segja aS þau tvö sjón-
armiS sem deilan stendur á milli í
Skiptum skoðunum hafi löngum veg-
iS salt hjá SigurSi Nordal sjálfum, þó
aS hlutfalliS á milli ítaka þeirra í
honum hafi án efa veriS breytilegt.
Þessvegna er honum um og ó aS
fylgja ádeilu sinni eftir.
Fleira kemur til. Þess var getiS áS-
an aS gagnrýni SigurSar Nordals á
hiS visnaSa frjálslyndi væri kvísl úr
róttæknisstraumum borgaralegrar
hugsunar frá því fyrir og eítir alda-
mótin. En þessi róttæka gagnrýni
innan borgarastéttarinnar var ekki
70