Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Blaðsíða 82

Umsagnir um bækur
Guðmundur Böðvarsson:
Minn gu3 og þinn
Heimskringla 1960.
Tvennt finnst mér einkum athyglisvert
um þessa nýjustu ljóðabók Guðmund-
ar Böðvarssonar: líjskrafturinn sem ennþá
leynist með hinu hefðbundna ljóðformi
stuðla og ríms, og nýsköpunarandinn sem
fram kemur í formi fáeinna beztu ljóða bók-
arinnar: Stalingrad, Afhending, Við vatnið.
Bendir hið síðarnefnda ótvírætt til þess, að
Guðmundur er ennþá vaxandi í skáldskap
sínum og vænta megi góðra hluta úr smiðju
hans framvegis sem hingað til.
Af 27 ljóðum bókarinnar eru 18 í hefð-
bundnum ljóðstíl, 4 teljast blendin, en 5
eru laus við rím og frjálsari að formi, þótt
hvergi sé þar slakað á ljóðstafasetningu.
Sameiginlegt formseinkenni flestra ljóðanna
er hér — sem endranær í skáldskap Guð-
mundar — göfugt tungutak og fágað jafn-
vægi hendinga sem gefa ljóðum hans sam-
felldan öruggan heildarsvip. Að efnisgildi
slepptu ber fagurt málfar ljóð Guðmundar
uppi öðru fremur, því að heldur er þar fátt
um myndir og líkingar og þær fremur út-
jaskaðar sem honum eru hvað tamastar, svo
sem er hann líkir lífi mannsins við siglingu
og þrá hans við „fugl á glugga“; þó kveður
við annan og frumlegri tón í óðnum um
Stalingrad, rismesta kvæði bókarinnar —
þar spymir frostbitran „járnuðum hælum í
vatnið“ og sólskinið þaggar „náttsortans
blóðugu drápu með hljómkviðu sinni“;
snjöll og áþreifanleg er og líkingin í Kemur
kvöld:
meðan eilífðin
gnýr mér í draumi
eins og landlaust haf
handan við þunna súð.
Efni ljóðanna er einkum tvíþætt: per-
sónulegt og þjóðfélagslegt, þótt einnig kenni
hér fleiri grasa, s. s. eftirmæla um menn og
skóg, auk fáeinna ljóða sem nánast eru
heimspekilegs eðlis (Afhending, Fljót á
sléttu o. fl.). Víða vefjast höfuðþættirnir í
samfellda heild, einkum í þeim kvæðum þar
sem skáldið lýsir ást sinni til lands og þjóð-
ar (Svar), ugg um framtíð hennar (Bréf til
bróður míns) eða draumi sínum um friðar-
landið (Fimm vers úr gamaldags trúar-
ljóði). Persónulegustu Ijóðin einkennast
flest af dapurleika, jafnvel bölsýni — skáld-
ið tregar horfna æskudaga, „finnur með
auknum þunga á sínum herðum / áranna
kvöl“; eitt bezta ljóð bókarinnar Við vatnið
lýsir vel þessari tilfinningu:
Komið til mín
spor mín grafin í sandi
kom þú
kjalröst báts míns í sjónum
komið
öll hin rauðu blöð óskablómsins
sem vindurinn
bar að eilífu á burt
komið
72