Dagblaðið Vísir - DV - 09.04.2010, Blaðsíða 18

Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir segir að
ættkvísl penicillium-sveppategund-
arinnar sé stór og að hún hafi ekki
reynt að greina þær tegundir sem
fundust á heimili Hönnu og Rún-
ars. Hún segir að sumar tegundir
ættkvíslarinnar geti gefið frá sér ansi
eitruð efni, en sum efnin sem penic-
illium-sveppir gefa frá sér eru notuð
í lækningaskyni. „Tegundir penicill-
ium-ættkvíslarinnar geta hins veg-
ar búið til ansi eitruð efni, en ég legg
ekkert mat á það hvort sú sem fannst
í húsinu sé sérstaklega hættuleg eða
í meðallagi slæm,“ segir Guðríður.
Önnur tegund af myglusvepp
sem Guðríður fann í sýninu er asp-
ergillus sem myndar gula flekki á
þeim stöðum þar sem hann fær að
vaxa. „Almennt séð eru mjög marg-
ar tegundir þessara ættkvíslar dug-
legar að mynda alls konar efni og þar
á meðal eru mjög margar sem geta
myndað sveppaeiturefni af ýmsum
gerðum og meira að segja sum þau
allra eitruðustu sem um getur. Þegar
aspergillus er á heimilum fólks þá er
yfirleitt betra að fara varlega heldur
en hitt.“
Guðríður Gyða segir að sveppa-
eiturefni hafi mjög dularfull áhrif á
líkamann sem koma og fara. „Það
má kannski líkja þessu við þann
gamla sjúkdóm sem kallaður var
móðursýki. Ef maður hefur verið ná-
lægt sveppum lengi þá eru einkenn-
in slæm en þegar maður fer í burtu
frá heimili sínu hluta dags eða lengur
þá eru einkennin betri. Það sem búið
er að rannsaka hvað mest eru áhrif á
öndunarveg og ofnæmiskennd áhrif
sem líkjast frjókornaofnæmi. Áhrifin
sem sveppirnir hafa bæði á ónæmis-
kerfið og taugakerfið hafa verið mun
minna rannsökuð,“ segir Guðríður
og bætir við. „Fólk getur fengið sjón-
truflanir og hætt að geta talað, dott-
ið út í ofnæmi og blettum. Það geta
verið mjög slæm einkenni sem samt
koma og fara.“
18 FÖSTUDAGUR 9. apríl 2010 FRÉTTIR
Að sögn Sylgju Daggar Sigurjóns-
dóttur líffræðings og starfsmanns
Húss og heilsu er skilningur fólks hér
á landi að aukast á þessum málum.
„Fyrir fimm árum var mjög lítil vitn-
eskja um þessi mál á Íslandi. Það er að
breytast til betri vegar en það er samt
enn langt í land. Fræðsla og þekking
um þessi málefni er mikilvæg. Gæði
innilofts skipta mjög miklu máli fyrir
heilsu okkar þar sem við dveljum um
90% af tíma okkar innandyra,“ segir
Sylgja, sem nú stundar meistaranám
í lýðheilsufræðum.
Loftraki hér lágur
Í júlí í fyrra kom út skýrsla frá Al-
þjóðaheilbrigðismálastofnuninni
sem fjallar um að raki í byggingum og
tilvist myglusveppa í íbúðarhúsnæði
sé heilsuspillandi fyrir fólk. „Áhættu-
þáttur fyrir heilsu er raki, það er svo
margt sem honum fylgir sem getur
haft áhrif á heilsufar fólks. Við vitum
í raun ekki hvaða þættir það eru sem
mögulega valda heilsutjóni, eitur-
efni frá myglusveppum, aðrar agnir
frá myglu, bakteríum eða hreinlega
úr byggingarefnunum sjálfum þegar
þau eru blaut. Loftraki hérlendis er
yfirleitt lágur og því eru mygluvanda-
mál oftast hérlendis vegna leka, lé-
legrar hönnunar, slæms frágangs eða
rakaþéttingar eins og til dæmis í þak-
rými,“ segir Sylgja.
Hefur skoðað 600 byggingar
Frá því fyrirtækið var stofnað árið 2006
hefur Sylgja skoðað yfir 600 bygging-
ar. Aðspurð hvort fólk hafi samband
við hana vegna gruns um sveppa-
myndum í híbýlum segir Sylgja svo
vera. „Við skoðum oft húseignir sem
fólk er að fara að kaupa eða leigja en
venjulega er ekki haft samband við
mig nema fólk hafi áhyggjur. Í flest-
um tilfellum hafa sýnatökur leitt í ljós
að um mygluvöxt er að ræða. Venju-
lega þarf þó ekki að taka sýni þar sem
mikilvægast er að stöðva rakaupp-
tök og framkvæma ákveðna hreins-
un. En fólk þarf að átta sig á því að gró
myglu eru alls staðar og mygla verður
ekki að vandamáli fyrr en hún fær að
vaxa óhindrað innandyra vegna raka
í byggingarefnum eða vegna raka-
þéttingar á yfirborði, en gróin eru alls
staðar.“
Nokkur dæmi eru um það að fjöl-
skyldur hafi þurft að yfirgefa heim-
ili sín vegna raka og myglu. „Að
minnsta kosti tíu fjölskyldur hafa
þurft að yfirgefa húsnæði sín vegna
myglusvepps, en þar að auki hafa
margir þurft að yfirgefa heimili sín
tímabundið, tekið allt í gegn og flutt
svo inn aftur,“ segir Sylgja.
Líkamleg einkenni mismunandi
Sylgja segir að líkamleg einkenni
vegna myglusveppa séu mjög mis-
munandi milli einstaklinga en þó
aðallega tengd öndunarfærunum.
„Þá eru einnig algeng einkenni tíður
höfuðverkur, þreyta, liðverkir, stingir
og verkir um líkamann, tíðari sýking-
ar, truflun í ónæmiskerfi og melting-
arfæratruflanir. Þá má einnig nefna
taugaeinkenni, svo sem doða í útlim-
um, sjóntruflanir og jafnvægistrufl-
anir. Þessi einkenni eru öll almenns
eðlis en það sem aðgreinir þau er að
þau minnka eða hverfa þegar ákveð-
ið húsnæði eða umhverfi er yfirgefið
og venjulega finnst ekki einföld skýr-
ing á veikindum,“ segir Sylgja.
20-30 prósent heimila í vanda
Sylgja telur íslensk yfirvöld ekki taka
nógu vel á þessu vandamáli og þrátt
fyrir að hún hafi fundið fyrir aukinni
viðleitni síðustu þrjú ár þá sé ekki
nóg að gert. „Miðað við nágranna-
lönd okkar á svipuðum veðurfarsleg-
um slóðum þá má áætla að um 20-30
prósent heimila séu með vandamál
tengd raka. Þá erum við ekki að tala
um þessa algengu myglu sem við sjá-
um á yfirborði í baðherbergjum þar
sem ekki er undirliggjandi vanda-
mál. Það verður þó að hafa í huga að
það er ekki til íslensk rannsókn um
þessi mál en ég ætla mér í framtíð-
inni að framkvæma slíka rannsókn,“
segir Sylgja. Aðspurð hvort fólk hafi
veikst það illa að það hafi ekki borið
þess bætur segir hún erfitt að svara
því. „Sum einkenni virðast ekki vera
afturkræf, en við vitum það ekki enn-
þá þar sem okkur vantar rannsóknir
til lengri tíma.“
Sylgja Dögg Sigurjónsdóttir segir að rakavandamál geti verið í 20 til 30 prósentum íbúðarhúsnæðis hér á landi:
Hefur skoðað 600 byggingar
Þá eru einnig algeng einkenni
tíður höfuðverkur,
þreyta, liðverkir, stingir
og verkir um líkamann,
tíðari sýkingar, truflun
í ónæmiskerfi og melt-
ingarfæratruflanir.
Finnur myglusveppi Sylgja Dögg Sigurjónsdóttir hefur síðustu fjögur ár unnið
ötullega að því að aðstoða fólk sem hefur orðið fyrir barðinu á myglusveppum. Hún
rekur ásamt eiginmanni sínum fyrirtækið Hús og heilsa.
Nokkrar tegundir af myglusveppum fundust við rannsókn á
sýnum úr íbúðarhúsnæði Rúnars og Hönnu Maríu, sem hafa
verið á hrakhólum síðustu mánuði. Þeir geta verið eitraðir.
EITRUÐ EFNI Í
MYGLUSVEPPUM
JÓHANNES KR. KRISTJÁNSSON
blaðamaður skrifar: johanneskr@dv.is
Tegundir peni- cillium-ætt-
kvíslarinn ar geta hins
vegar búið til ansi eitr-
uð efni.
Rannsakar sveppi Guðríður Gyða
hefur rannsakað yfir hundrað sýni sem
fyrirtækið Hús og heilsa hefur sent Nátt-
úrufræðistofnun Íslands til rannsóknar.
Veggur, ytra lag, gifs Margar
fullþroska askhirslur chaetomium-
tegundar (c. globosum) á og
kringum pappír og á málningu.
Gólf, parkett og undirlag Mjög
mikill sveppavöxtur, þéttur flekkur
af chaetomium sp. (c. globosum)
við brún, stór flekkur penicillium sp.
og stórt svæði með þyrpingum af
eurotium herbariorum.
Söluaðilar: Járn og gler hf - Húsasmiðjan - Garðheimar
www.weber.is