Morgunblaðið - 04.04.2016, Blaðsíða 6

6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 4. APRÍL 2016
Sogavegi við Réttarholtsveg
Opið kl. 9-18 virka daga | Sími 568 0990 | www.gardsapotek.is
Lágt lyfjaverð - góð þjónusta
Einkarekið apótek
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
„Aukin kostnaðarþátttaka sjúk-
linga í heilbrigðisþjónustu er al-
varlegt mál. Sú þróun orsakast
annaðhvort af áhugaleysi stjórn-
málamanna eða að verið sé að
knýja fram stefnu sem þjóðin hef-
ur ekki samþykkt,“ segir Ragna
Sigurðardóttir læknanemi. Hún
var í forystu nemenda við heil-
brigðisvísindasvið Háskóla Ís-
lands sem stóðu fyrir Heilsudegi í
síðustu viku. Þar var bæði fræðsla
um heilbrigði og velferð svo og
málþing um heilbrigðiskerfið.
Starfsemin er í svelti
Ragna segir heilbrigðisþjón-
ustu hér á landi vera mjög að
breytast. Aukin áhersla verði lögð
á forvarnir, lýðheilsu og sjúk-
lingamiðaða nálgun sem feli í sér
þverfaglega teymisvinnu. Sjálf
segist hún spyrja sig hvort þess-
ari þjónustu verði nokkru sinni
tryggðir þeir fjármunir sem þarf,
svo lengi hafi hún verið í svelti.
Dæmi um það sé að helmingi
meira fé fari í hverja þjónustuein-
ingu háskólasjúkrahúsa í ná-
grannalöndunum en á Landspít-
alanum.
„Hlutfall útgjalda á Íslandi til
heilbrigðiskerfisins af vergri
landsframleiðslu er lágt. Laun
eru lægri. Nám á þessu sviði er
meira að segja undirfjármagnað,“
segir Ragna. „Væntingar mínar
eru því að heilbrigðisþjónustu
verði tryggð þau framlög sem
þarf. Einu raunverulegu svörin
sem við fáum verða þó ákvarðanir
ráðamanna fyrir hönd þjóð-
arinnar. Ég held að stjórn-
málamenn hafi ekki þann áhuga á
heilbrigðismálum sem þyrfti, þó
að það virðist vera að breytast.“
Þunga í geðheilbrigðismál
Á Heilsudeginum kynntu
nemar í heilbrigðisfræðum sam-
félagsverkefni sem þeir vinna að,
s.s. skyndihjálp, forvarnir gegn
ótímabærum þungunum, skaða-
minnkun sem nær til jaðarsettra
hópa og margt fleira. Þetta segir
Ragna sýna að nokkru hvar
áhugasvið fólks sem nú nemur
heilbrigðisgreinar sé. Vaxandi
áhugi sé líka á geðheilbrigð-
ismálum.
En hver ættu að vera
áherslumál í heilbrigðisþjónustu
á Íslandi í dag? Ragna svarar því
til að þjónusta þurfi í fyrsta lagi
að vera heildræn og samræmd.
Heilsugæslan eigi til dæmis að
hafa samræmdan aðgang að upp-
lýsingakerfi sjúkrahúsa og öfugt
– svo að fólk sem sinnir sjúkling-
um hafi yfirsýn á hans mál sem
aftur geri meðferðina heildstæð-
ari. „Svo þarf meiri þunga í geð-
heilbrigðismál. Þar spilar inn í
barátta gegn fordómum sem
kunna að vera til staðar í heil-
brigðiskerfinu og víðar. Þar geta
forvarnir skilað afar miklu. Raun-
ar eru forvarnirnar meira en bara
fyrirbyggjandi starf í heilsugeir-
anum. Þær geta líka verið
ákvarðanir sem eru teknar af
hendi stjórnvalda og hafa áhrif á
lýðheilsu. Það er því margra fleiri
en heilbrigðisstarfsmanna eina að
sinna verkefninu.“
Fræði og samskipti við fólk
Ríflega 2.000 manns stunda
nú nám á sex deildum heilbrigð-
isvísindasvið. „Hagsmunamál
okkar í sviðsráði um menntun og
aðstöðu eru óhjákvæmilega sam-
ofin baráttunni fyrir bættu heil-
brigðiskerfi. Í mínum huga virkar
það líka öfugt, heilbrigðiskerfið
starfar ekki án okkar,“ segir
Ragna sem er á öðru ári í lækn-
isfræði. Sjálf segist hún frá í æsku
hafa haft áhuga á líffræði og því
hvernig mannslíkaminn virkar.
„Læknisfræði er samt auðvit-
að ekkert bara fræði, heldur líka
samskipti við fólk. Ég hef mjög
gaman af þeim. Samtvinnun þess-
ara tveggja þátta heilluðu mig
kannski hvað mest þegar ég valdi
þetta nám – þótt maður gefi sig
auðvitað líka í þetta til að hjálpa
fólki sem glímir við veikindi.“
Ragna Sigurðardóttir er í forystu nema í heilbrigðisvísindum við HÍ
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Læknanemi Hagsmunamál nema eru samofin baráttunni um bætt heilbrigðiskerfi, segir Ragna hér í viðtalinu.
Heilbrigðiskerfið
starfar ekki án okkar
 Ragna Sigurðardóttir er
fædd 1992. Hún er læknanemi
og situr í Stúdentaráði Háskóla
Íslands og sviðsráði síns
fræðasviðs. Ragna er ritari
stjórnar Félags læknanema.
 Síðustu ár hefur Ragna tek-
ið þátt í hagsmunabaráttu inn-
an HÍ og var hún formaður
Röskvu. Hefur setið í stjórn
heilbrigðisvísindasviðs.
Hver er hún?
Hálendisvakt Landsbjargar verður
starfrækt í sumar í ellefta sinn.
Fyrstu hóparnir halda til fjalla um
mánaðamótin júní-júlí þegar hálend-
ið opnast fyrir umferð. Straumurinn
þangað verður sífellt meiri og segir
Smári Sigurðsson, formaður Lands-
bjargar, þörfina hafa vaxið í sam-
ræmi við það. Til skoðunar er að
fjölga stöðum þar sem mönnuð
gæsla er, þar á meðal á láglend-
isstöðum þar sem langt er til næstu
byggða. „Við höfum verið í sambandi
við okkar fólk og raðað niður hvaða
björgunarsveitir verða á hverjum
stað á hverjum tíma.“
Þrír björg-
unarsveitarmenn
að lágmarki eru í
hverjum hópi.
Tveir hópar eru í
Friðlandi að
Fjallabaki, en
hinir í Nýjadal og
Drekagili við
Dyngjufjöll.
Smári segist
ekki geta fullyrt
um hvort ferðavenjur um hálendið
hafi tekið breyst en óneitanlega séu
fleiri á ferð Verkefnin sem sinna þarf
eru margvísleg en auk göngufólks
ber talsvert á fólki sem kemur á eig-
in vegum á bílaleigubílum upp á há-
lendið og mætir þar aðstæðum sem
það kann illa að fóta sig í.
Leiðbeint og upplýst
„Skemmtilegustu verkefnin,“ seg-
ir Smári, „eru að geta leiðbeint fólki
og upplýst með það að leiðarljósi að
allt gangi vel fyrir sig. Þetta er þó
misjafnt. Þau sumur þegar mikið er í
ám og lækjum verða oft vandræði
þegar fólk er að keyra yfir. Á Land-
mannalaugasvæðinu er meira af
göngufólki og þar eru öðruvísi verk-
efni.“ bso@mbl.is
Hálendisvaktin mönnuð fyrir sumarið
Smári
Sigurðsson
 Björgunarsveitarmenn fara til fjalla  Fjórir hópar  Mönnuð gæsla hugsanlega á fleiri stöðum
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Hálendið Fólk úr Flugbjörgunarsveitinni í Reykjavík á vakt við Drekagil.
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Reyndur flugstjóri og flugrekstrar-
fræðingur telur ekkert benda til
þess að ómannaðar flutningaflugvél-
ar verði teknar í notkun í heiminum í
fyrirsjáanlegri framtíð, að minnsta
kosti ekki næstu 20 árin.
Ásgeir Pálsson, framkvæmda-
stjóri flugleiðsögusviðs Isavia, hefur
lýst þeirri skoðun sinni, meðal ann-
ars hér í blaðinu, að heppilegt sé að
hefja notkun mannlausra flutninga-
flugvéla í löngu flugi, til dæmis um
heimskautasvæðin. Giskar hann á að
það gæti gerst eftir sjö ár.
August Håkansson flugstjóri sem
starfað hefur sem flugmaður í 35 ár
og menntað sig í flugrekstrarstjórn
telur þetta óraunhæft. „Markaðsað-
stæður eru þannig núna, hvað sem
síðar gerist.“
Hann bendir á að samdráttur hafi
verið í flugi með sérstökum fragt-
vélum. Vöruflutningarnir hafi verið
að flytjast yfir í farþegaflugvélar.
Því hafi flutningaflugvélar selst illa,
sérstaklega stærri vélarnar. Einnig
virðist vera lítið um breytingar á
eldri farþegavélum í fragtvélar, eins
og áður var algengt. Það sé ekki tal-
ið borga sig og allavega ekki svo
mikið að hægt sé að nota þær án
áhafnar. Þær fari frekar í langtíma-
geymslu í eyðimörkum. „Það er
heldur enginn að fara að þróa sér-
staka fragtflugvél fyrir afar lítinn
heimsmarkað fyrir svona notkun,“
segir August.
„Ég get ekki fullyrt að ómannaðar
flugvélar verði ekki einhvern tímann
teknar í notkun
en það gerist ekki
í náinni framtíð,“
segir August. Það
er hluti af starfi
hans hjá Ice-
landair að eiga
samskipti við
stóra flugvéla-
framleiðendur og
fylgjast með iðn-
aðinum. „Menn telja sig sjá 20 ár
fram í tímann í þessum bransa.
Mannlausar flugvélar eru ekki á
þeim sjóndeildarhring,“ segir hann.
Gert sé ráð fyrir hefðbundnum
mönnuðum flugvélum, eins og við
þekkjum í dag, fram til 2020 til 2030,
að minnsta kosti.
Fragtleiðir fjarri Íslandi
Í umræðum um mannlaust fragt-
flug yfir heimaskautasvæðin er rætt
um tækifæri fyrir Ísland sem gæti
orðið ein af miðstöðvum slíks flugs. Í
því sambandi vekur August athygli á
að helstu fragtflutningaleiðir heims-
ins liggja hvergi nærri Íslandi.
Frankfurt sé stærsti vöruflutninga-
flugvöllurinn í Evrópu og New York
á austurströnd Bandaríkjanna.
Tengingar þessara staða við Asíu
séu langt frá Íslandi.
Segir August að lítið fragtflug sé
um heimskautssvæðið. Til að há-
marka flutningsgetu sé flugvélum á
milli Asíu og Bandaríkjanna alla
jafna millilent í Anchorage í Alaska.
Þar séu fleiri tugir fragtflugvéla á
hverjum degi. Langflug með fragt
borgi sig einfaldlega ekki, ef flytja
þurfi meira eldsneyti en fragt.
Mannlaust flug
ekki á næstunni
 Flugstjóri efast um hugmyndirnar
August Håkansson