Morgunblaðið - Sunnudagur - 01.05.2016, Blaðsíða 46

LESBÓK Alþjóðlegi djassdagurinn er í dag, laugardaginn 30. apríl. Íslenskirdjassmenn af ólíkum kynslóðum láta ekki sitt eftir liggja, koma fram á
tónleikum víða, og leika bæði standarda og frumsamda ópusa.
Djassarar halda upp á daginn
46 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 1.5. 2016
Nú er ég að búa til góða heild í salina,“segir Guðrún Einarsdóttir myndlist-arkona þar sem hún er að færa til
misstór og lífræn málverk sín. Hún opnar í
dag, laugardag klukkan 13, sýningu á Seltjarn-
arnesinu á úrvali verka frá síðustu árum; sýn-
ingin er í hinum fallegu, formhreinu en hráu og
ókláruðu sölum Lækningaminjasafnins sem
átti að verða, við hlið Nesstofu.
Guðrún er einn af fremstu og athyglisverð-
ustu myndlistarmönnum sinnar kynslóðar,
þekkt fyrir óvenjuleg og hrífandi verk með
ríkulegum náttúruvísunum; hún vinnur yf-
irborð verkanna þannig að þau minna iðulega á
mosa, fléttur og skófir, á fínlega en ónefnda
náttúru landsins. Sum verkanna, segir hún,
voru á einkasýningum hennar í Listasafninu í
Þórshöfn í Færeyjum fyrir tveimur árum og í
menningarhúsinu Norðurbryggju í Kaup-
mannahöfn í fyrra, önnur eru að koma út úr
vinnustofu hennar í fyrsta skipti.
„Þessi hér hefur verið sýnd einu sinni en ég
kom með hana því mig langar að hafa hana
með hinni sem hefur aldrei verið sýnd áður,“
segir Guðrún þar sem við stöndum frammi fyr-
ir stórum verkum sem hún hefur tyllt hlið við
hlið upp við einn vegginn. „Efniskenndin í
þeim er svipuð, þær tala vel saman,“ bætir hún
við til skýringar. Gengur svo að þeim næstu og
segir: „Þessar þrjár sýndi ég í Færeyjum og í
Kaupmannahöfn en þær sjást nú í fyrsta sinn
hér heima.“
Guðrún segist reyna að finna jafnvægið í
uppstillingunni – „það er ekki komið en ég
verð búin þegar sýningin opnar!“
Hún segir verkin sín alltaf vera lengi í
vinnslu og geti ekkert sagt til um hvenær hún
byrjaði á þeim, en hún skráir hins vegar á bak-
hliðina hvenær hún telur þau reiðubúin að
standa ein og óstudd.
„Ég vinn að sumum verkanna í allt að tvö ár;
þau sem eru með mestri olíunni taka svo lang-
an tíma,“ segir Guðrún en olían er lengi að
þorna og svo vinnur hún aftur og aftur í flöt-
inn, með meiri olíu, litum og þeim efnum sem
hún teflir saman. „Ég vinn verkin alltaf flöt og
get ekki reist þau upp fyrr en þau eru þornuð.“
Lífrænt ferli
Verkin vinnur Guðrún þannig þar sem þau
liggja á borðum í vinnustofu hennar; er hún sí-
fellt að gera tilraunir með það hvernig olían
blandast efnunum sem hún blandar við hana,
til að ná þeim áhrifum sem hún sækist eftir?
„Ég er alltaf að gera tilraunir, er alltaf að
bæta einhverju við. Ég vinn að mörgum verk-
um í einu, er með mörg borð á vinnustofunni,
stundum get ég bara sett nokkra dropa af olíu
í einu, svolítinn lit; sjáðu til dæmis hvað það er
mikil olía hér,“ segir hún og lýtur niður að nýj-
asta verkinu, sem er ljóst og yfirborðið hrjúft
eins og hraunhella – það liggur flatt enda ekki
fullþornað og verður sýnt þannig.
„Meðan efnið er blautt þá er ákveðin virkni í
því en þetta eru allt mjög seinlegar tilraunir.“
Blaðamaður segir að áferðin á mörgum
þessarra nýjustu verka Guðrúnar minni á
skófir á hellugrjóti.
„Já, það er satt,“ svarar hún og strýkur ein-
um skófaflekknum, bendir á að undir hann hafi
hún unnið hvítt undirlag. Segir þetta vera
dæmi um verk sem tók langan tíma að vinna.
En veit Guðrún hvað hún hyggst fá fram í
verki strax þegar hún byrjar á því?
„Já, nokkurn veginn,“ segir hún og brosir.
„Ég byggi alltaf á því sem ég hef gert áður, og
þegar ég geri eitthvað nýtt og öðruvísi þá nýti
ég mér um leið það sem ég hef lært og veit um
virkni efnanna og áhrifin sem þau skapa. En ef
verkin kalla á að ég fari í aðra átt, þá geri ég
það, ég rígbind mig ekkert, þetta er lífrænt
ferli. Prósessinn má leiða mig áfram.“
Málverk Guðrúnar eru ekki bara áhrifarík
þegar þau eru tekin inn sem heild; þegar rýnt
er í þau, sprungið, hrukkótt og bylgjað yf-
irborðið, með grænum, gulum eða brúnum
litatónum, þá verða náttúruvísanirnar jafnvel
enn sterkari.
„Þau vísa í margt í náttúrunni, það er rétt,“
segir listakonan. „Ég næ þessum áhrifum
fram með þekkingu á allskyns efnum, eins og
því hvernig ég geti gripið inn í þornunarferli
olíunnar. Mikið eða lítið – þetta eru endalausar
tilraunir.
Hér bjó ég í undirvinnunni til hólf fyrir
grænu litina,“ segir hún um dökkleitt net
forma sem skaga hvöss upp af yfirborði eins
verksins. „En hér er allt öðruvísi yfirborð,“
segir hún og gengur að málverkinu við hliðina
og strýkur því mjúklega; „þetta er dúnmjúkt.“
Hversu mikilvæg er Guðrúnu tengingin við
náttúruna sjálfa í þessari myndsköpun?
Hún virðist hissa á spurningunni og bendir á
tignarlegt útsýnið út um stóra glugga sýning-
arsalarins: vorgulir móar Gróttu, farfuglar og
blár himinn. „Sjáðu bara náttúruna hér fyrir
utan. Náttúran hefur auðvitað mikil áhrif á
mig, eins og flesta aðra.“ Hún segir verkin vísa
í orðlausa en skynjaða náttúru.
„Það er svo mikið í náttúrunni, í stóru og
smáu, sem maður getur sótt í, notið, hugsað
um og skynjað. Það er mikilvægt að geta verið
í henni – og hún fer inn í mann.“
Vinnustofan besti staðurinn
Við tökum að ræða formrænt eðli verka Guð-
rúnar, eru þetta hefðbundin málverk eða
mögulega lágmyndir, þar sem þau skaga mörg
hver svo út frá yfirborðinu?
„Ég mála þessi verk ekki með hefðbundnum
hætti. Ég nota ekki pensla, er ekki að mála.
Nema í þeirri merking að ég nota málningu en
ég vinn verkin á annan hátt en flestir málarar.
Ég legg efnið á flatan strigann, hleð því upp…
en kannski er þetta ekki malerí.“
Ja, þú notar málningu, segir blaðamaður.
„Já, en ég mála verkin ekki. Ég byggi verkin
upp og forma þau. Eins og skúlptúristi sem
hleður upp efni…“
Er Guðrúnu mikilvægt að koma með verkin
út úr vinnustofunni og sýna okkur þau?
„Það er mikilvægur hluti þess að vera starf-
andi myndlistarmaður. Að sýna öðrum verkin
er nauðsynlegt. En auðvitað er alltaf best að
vera á vinnustofunni… það er besti staðurinn.“
Í verkum Guðrúnar birtast einstakir mynd-
heimar, með sterkum náttúrutilvísunum.
Hér er hún með eitt verkið við uppsetn-
ingu sýningarinnar á Seltjarnanesi.
Morgunblaðið/Einar Falur
Þetta eru endalausar tilraunir
„Þau vísa í margt í náttúrunni, það er rétt,“ segir Guðrún Einarsdóttir um lífræn málverk sín, verk sem vísa í og minna á fínlega
og ónefnda íslenska náttúru. „Ég næ þessum áhrifum fram með þekkingu á allskyns efnum,“ segir hún um aðferðir sínar.
Einar Falur Ingólfsson efi@mbl.is
’Það er svo mikið í náttúr-unni, í stóru og smáu, semmaður getur sótt í, notið, hugsaðum og skynjað. Það er mikilvægt
að geta verið í henni – og hún fer
inn í mann.