Morgunblaðið - 22.07.2016, Side 6

6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 22. JÚLÍ 2016
BARNAGÆSLA
VERÐ1.250,-fyrir barniðSystkynaafsláttur25%
Barnapö
fyrir k
krakk
*3 ára og el
Börn geta dvalið í allt a
ssun
áta
a*
dri.
ð 2 klst. í sen
www.smarativoli.is / Sími 534 1900 / Smáralind
SKEMMTUN FYRIR ALLA!
BAKSVIÐ
Agnes Bragadóttir
agnes@mbl.is
Á undanförnum vikum og mánuð-
um hafa innlendir matvælafram-
leiðendur, birgjar og þjónustuað-
ilar tilkynnt viðskiptavinum sínum
hér á landi um verðhækkanir á
vöru og þjónustu. Samkvæmt sam-
tölum Morgunblaðsins við for-
svarsmenn fyrirtækja, eins og
Haga (móðurfélags Hagkaupa og
Bónuss), Festar (móðurfélags
Krónunnar) og Samkaupa (móður-
félags Nettó) eru hækkanirnar al-
mennar og á bilinu 2% til 7%.
Helstu skýringar birgja og þjón-
ustufyrirtækja eru launahækkanir.
Eimskip sendi viðskiptavinum
sínum bréf seinnihluta júnímánað-
ar, þar sem tilkynnt var um hækk-
un á sjóflutningsgjaldskrá og þjón-
ustugjöldum á Íslandi upp á 3,4%.
Hækkunin tók gildi þann 1. júlí sl.
Samskip tilkynnti viðskiptavin-
um sínum um hækkanir á erlend-
um þjónustugjöldum, ásamt gjöld-
um fyrir sjófrakt, í febrúar sl. en
þær voru upp á 3%. Samskip hækk-
aði ekki gjöld á innlenda flutninga-
starfsemi sína.
Innflytjendur hafa lækkað
verð
Viðmælendur Morgunblaðsins,
sem tala fyrir hönd stórmarkaða
hér á landi sem selja matvöru, eru
sammála um að helstu skýringar á
hækkunum á matvælum og þjón-
ustu, eins og flutningsgjöldum,
upplýsinga- og tölvuþjónustu, svo
dæmi séu nefnd, séu einkum vegna
mikilla launahækkana á síðasta ári
og aftur í janúar á þessu ári, auk
þess sem aðföng hafi í einhverjum
tilvikum hækkað í verði. Benda
þeir á móti á, að innflytjendur mat-
væla hafi í mörgum tilvikum lækk-
að verð á vöru sinni til stórmark-
aðanna, vegna sterkrar stöðu
krónunnar.
Hófstilltar hækkanir
Jón Björnsson, forstjóri Festar,
segir að vissulega hafi verið al-
mennar hækkanir hjá þjónustufyr-
irtækjum og birgjum það sem af er
ári en honum komi ánægjulega á
óvart, hversu hófstilltar þær hækk-
anir hafi verið. „Hækkanirnar hafa
ekki verið jafnmiklar og ég kannski
átti von á. Það sem hjálpar okkur
er gengið, en á móti eru vinnulaun-
in að hækka verulega,“ sagði Jón.
Hann bendir á að þær hækkanir
sem hafi orðið á fyrstu þremur
mánuðum þessa árs – janúar, febr-
úar og mars – hafi verið viðbrögð
birgja og þjónustuaðila við þeim
launahækkunum sem tóku gildi um
áramót. „Þeir voru í raun að horf-
ast í augu við tvöfalda launahækk-
un, hækkunina sem kom í maí 2015
og svo hækkunina sem varð í jan-
úar 2016. Þeir voru því eins og við
að horfast í augu við 13% launa-
hækkun á innan við einu ári,“ sagði
Jón.
Jón sagði að þegar horft væri á
verðhækkanir undanfarna 15 til 16
mánuði, væri greinilegt að íslenskir
matvælaframleiðendur, birgjar og
þjónustufyrirtæki væru að gera
hvað þeir gætu, til þess að halda
hækkunum í lágmarki. „Það er
enginn að stökkva til og hækka í
stórum stökkum. Það eru bara
sárafá dæmi þess,“ sagði Jón.
Ekkert óeðlilegt í gangi
Finnur Árnason, forstjóri Haga,
segir að meginlínan sé sú, að inn-
lendir framleiðendur hafi verið að
hækka verð á framleiðslu sinni frá
2% til 7%, það sem af er ári. „Lang-
flestar hækkanirnar hjá okkur eru
á bilinu 2% til 5%. Ali hækkaði sín
verð um 7%, en langt er síðan Ali
hækkaði sín verð,“ sagði Finnur í
samtali við Morgunblaðið í gær.
Finnur segir að mest séu þetta
svínakjöt, kjúklingar, brauð, mjólk-
urvara og kex, sem hafi verið að
hækka um 2% til 5%. „En síðan,
svo sanngirni sé gætt, þá höfum við
að undanförnu
verið að fá lækk-
anir út af geng-
isbreytingum.
Vegna styrking-
ar krónu hafa
innflytjendur
verið að lækka til
okkar verð, yfir-
leitt um 2% til
3%, og það fer
eftir myntum og
innkaupasvæðum hvort það er
svigrúm til lækkunar. Almennt
held ég því, miðað við kostnaðar-
auka, að hér sé ekkert óeðlilegt í
gangi hvað varðar verðbreytingar,“
sagði Finnur.
Hann bendir jafnframt á að
launahækkanirnar, sem urðu í jan-
úar á þessu ári, ofan á launahækk-
anirnar í fyrra, væru töluverður
kostnaðarauki fyrir þá sem væru
með mannfreka vinnslu.
Alltaf reynt að hagræða
Ómar Valdimarsson, forstjóri
Samkaupa, sagði í samtali við
Morgunblaðið í gær, að það hefði
vissulega verið þrýstingur til
hækkana undanfarna mánuði.
„Menn eru að vísa til aukins kostn-
aðar, vegna kjarasamninganna,
bæði flutningafyrirtæki og birgjar,
sérstaklega innlendir framleiðend-
ur. Það hafa einnig orðið ákveðnar
hækkanir hjá birgjum sem eru í
innflutningi, og þá vísa þeir til
kostnaðarhækkana erlendis, en í
öðrum tilfellum hafa þeir getað
lækkað verð til okkar. Hækkanir á
innfluttum vörum til okkar hafa þó
verið minni, ekki síst vegna þess
hversu sterk krónan hefur verið,
sem hefur vissulega hjálpað til,“
sagði Ómar.
Hann segir að verslunin ein geti
ekki tekið á sig allar hækkanir,
þannig að þær skili sér í hærra
verðlagi að hluta til.
„Menn eru alltaf að reyna eins
og hægt er að hagræða. Við höfum
þann kost að leita í eigin innflutn-
ing og það gerum við í auknum
mæli, og hyggjumst áfram leita
allra leiða sem færar eru, til þess
að halda vöruverði okkar í lág-
marki,“ sagði Ómar Valdimarsson
að lokum.
Hækkun launa helsta skýringin
 Innlendir matvælaframleiðendur, birgjar og þjónustufyrirtæki hafa hækkað verð á vöru og þjónustu
um 2% til 7% það sem af er ári  Mest er hækkunin hjá Ali, 7%, en langt er síðan Ali hækkaði verð sitt
Morgunblaðið/Kristinn
Verðhækkanir Verð frá innlendum matvælaframleiðendum og birgjum hefur hækkað um 2% til 7% til verslana, það
sem af er þessu ári. Viðmælendur telja að framleiðendur hafi reynt að stilla verðhækkunum í hóf eftir megni.
Jón
Björnsson
Ómar
Valdimarsson
Finnur
Árnason
Innlendir framleiðendur, birgjar
og flutningafyrirtæki skýra verð-
hækkanir sínar að mestu með
áhrifum af kjarasamningunum.
Flutningafyrirtæki skýra þær
einnig með hækkunum á helstu
kostnaðarliðum hérlendis og er-
lendis.
Hér eru nokkur dæmi um
verðbreytingar innlendra fram-
leiðenda, birgja og
flutningafyrirtækja, sem orðið
hafa frá því í ársbyrjun fram í
miðjan júlí á þessu ári:
Ali 7%
Matfugl 5,0%
Eimskip 3,4%
Samskip 3,0%
Mjólkursamsalan 2,5%
Myllan 4,9%
Kristjánsbakarí 4,2%
Kjörís 4,0%
Freyja 3,0%
Ölgerðin 2,8%
Frón 3,8%
Ora 3,8%
Íslensk Ameríska 3,8%
MS 3%
Nói Síríus 2,4%
Innnes 1,5%
Póstdreifing 5,0%
Sómi 4,8%
Heilsa (öll vítamín) 4%
Gæðabakstur 3,6%
Auk ofangreindra fyrirtækja
hafa Sláturfélag Suðurlands,
Vífilfell, Norðlenska, Kjörís og
Sóma-samlokur, hækkað verð
það sem af er ári, um 2% til
5%.
Flestir hafa hækkað verð sitt
VERÐHÆKKANIR Á MATVÖRU OG ÞJÓNUSTU
Kjúklingur Launabreytingar og
hækkanir á fóðri valda hækkun.
„Það eru alltaf fleiri og fleiri sem
bætast í gönguna. Það eru fleiri
sem eru að opna sig um þessi mál.
Þetta snertir alla, hvort sem eru
þolendur eða aðstandendur. Fólk á
að koma saman í þessari göngu, að-
standendur og stórfjölskyldan,“
segir Lilja Kristjánsdóttir, einn
skipuleggjenda druslugöngunnar
sem verður gengin á morgun, laug-
ardaginn 23. júlí, frá Hallgríms-
kirkju klukkan 14. Að göngu lok-
inni tekur við dagskrá á Austurvelli
sem hefst á innblásnum ræðum frá
baráttufólki og síðan tónlistar-
dagskrá.
Drusluganga var fyrst gengin í
Toronto eftir ósmekkleg opinber
ummæli frá lögreglumanni.
Fyrsta druslugangan á Íslandi
var árið 2011.
Hversu stór hópur stendur að
þessari göngu?
„Við erum um ellefu sem erum í
skipulagsteyminu og svo erum við
með nokkra tugi sem koma að
göngunni,“ segir Lilja.
„Í vinnu Facebook-grúppunni er-
um við með um sjötíu manns.“
Manni hefur fundist sem tals-
mennirnir hafi allt saman verið
ungar konur, en gangan sé að
breytast í göngu þarsem allir taki
þátt eins og í Gay Pride?
„Jú, en það er mikilvægt að það
gleymist ekki að þetta verður alltaf
baráttuganga en ekki gleðiganga.“
borkur@mbl.is
Druslu-baráttugangan fer
frá Hallgrímskirkjunni
 Druslugangan
fer fram á morgun
klukkan 14
Morgunblaðið/Freyja Gylfa
Gleði Sara Teresa Jónsdóttir og
Sara Aníta Scime eru undirbúnar.