Dagblaðið Vísir - DV - 11.04.2017, Blaðsíða 62

62 menning Páskablað 11. apríl 2017
Allt fyrir veisluna
Veislusalir • Fundarsalir • Sýningarsalir • Íþróttasalir • Veisluþjónusta • Veitingastaðir
Skemmtikraftar - Tækjaleigur - Veislustjórar - Veislutjöld - Tónlistarmenn - Dúkaleiga - Blóm og skreytingar - Veislubakkar - Barnaafmæli
Aska hins borgaralega leikhúss
Ragnar Kjartansson sýnir sviðsverkið Raw Salon í Volksbühne-leikhúsinu í Berlín
É
g er alveg í skýjunum,“
segir Ragnar Kjartansson
myndlistar maður sem er ný-
vaknaður morguninn eftir
frumsýningu á nýjasta sviðs-
verki sínu Raw Salon: Ein Rohspiel,
sem hann bæði leikstýrir og leikur í.
Verkið var sýnt þrisvar sinnum um
helgina í Volksbühne-leikhúsinu í
Berlín, sem hefur markað sér stöðu
sem eitt framsæknasta og ágengasta
sviðslistahús Evrópu á undanförn-
um 25 árum undir stjórn leikhús-
stjórans Franks Castorf.
„Hugmyndin var að búa til
skúlptúrískt verk með því að „lúppa“
eitt atriði. Ég hugsaði að það væri
skondið að setja upp mjög hljóðlátt
verk í þessu sturlaða leikhúsi sem
Volksbühne er, verk sem væri nánast
bara eins og hvítt suð í rafmagnstæki.
Þetta átti að vera stofudrama en án
alls drama – kannski bara stofuleik-
hús. Sama atriðið stöðugt endurtek-
ið á svipaðan hátt þannig að áhorf-
endur áttu að geta séð að þetta væri
bara skúlptúr, og vita að þeir þyrftu
í raun ekkert að horfa lengi á þetta,“
segir Ragnar en verkið stóð yfir í
meira en fimm klukkustundir.
Drykkir, samlokur og
borgarastríð í Síerra Leóne
Tíu mínútna langa atriðið sem er
endurtekið í sífellu í Raw Salon er
skrifað af kanadíska ljóðskáldinu
og fornfræðingnum Anne Carson.
„Ég var svo heppinn að eftirlætis
núlifandi ljóðskáldið mitt var til í að
skrifa þetta leikrit fyrir verkið. Það
mætti segja að þetta sé Anne Car-
son-ljóð í leikritaformi. Svo fengum
við þessa svakalegu leikara, Kathr-
inu Angerer og Bernhard Schütz,
goðsagnakennda Volksbühne-leik-
ara, til að leika það aftur og aftur,“
segir Ragnar.
Atriðið er leikið í ofur-týpískri
leikhússviðsmynd sem minnir
blaðamann á heimili vel stæðrar
og listelskrar aðalsmanneskju um
miðja 20. öldina.
„Í atriðinu eru tvær persónur,
Lord Lesley Updown og Lavinia
Molson-Beck, saman í stofusetti að
spjalla um eitthvert boð sem þau
eru að fara í. Þau spjalla um drykki
og samlokur, aðeins um borgara-
stríð í Síerra Leóne og „fitness-stúd-
íó“. Svo kemur persónan sem ég leik,
John James Jellico III., inn. Þá er
spjallað aðeins um einhverja skyrtu
sem hann er í og borðsiði frönsku
leikkonunnar Isabelle Huppert. Því
næst sest hann við píanóið og spilar
lag, sem er samið af Kjartani Sveins-
syni við texta Carson. Svo byrja
þau aftur á atriðinu. Þetta er síðan
endurtekið aftur og aftur.“
Leikararnir tóku völdin
„Alla vikuna var ég að reyna að sann-
færa leikarana um að þetta ætti bara
að vera eins og aska hins borgara-
lega leikhúss – það ætti aldrei að
vera neinn eldur. Mig langaði að taka
„banalität“ leikhússins og eima það í
alkóhól,“ segir Ragnar en viðurkenn-
ir að verkið hafi endað allt öðruvísi en
hann hefði ætlað.
„Atriðið átti bara að vera eins og
„myndbandslúppa,“ alltaf endurtekið
á mjög svipaðan hátt, en á frumsýn-
ingunni fóru leikararnir að breyta því,
gera endalaust úrval mismunandi af-
brigða, taka aðstæðurnar og gera þær
virkilega áhugaverðar. Þetta virkaði
mjög vel og varð dáldið svakalegt.
Skáldskapur Carson kom mjög flottur
í gegn og á sama tíma varð þetta nán-
ast eins og portrett af þessum tveim-
ur mögnuðu leikurum, leikurum
sem eru orðnir miðaldra og ráðsett-
ir en búa yfir þessari sturluðu Cas-
torf-Volksbühne pönktækni sem þau
beita af mikilli snilld.
Ég ætlaði að láta þetta vera skúlp-
túr en þau gerðu þetta hins vegar
að mikilli skemmtun. Fólk yfirgaf
ekki salinn eins og ég hafði búist við
heldur fannst þetta reglulega gaman.
Dómarnir í þýsku blöðunum voru dá-
samlegir. Þannig að það mætti segja
að sýningin hafi tekist vel, en verkið
hafi misheppnast …“ segir Ragnar og
hlær innilega.
„Nei, þetta var alls ekki misheppn-
að – bara allt öðruvísi en ég hafði séð
þetta fyrir mér! Þetta er náttúrlega
það sem er svo skemmtilegt við að
vinna hér. Þetta er ein síðasta „pro-
duction-in“ undir gamla leikhússtjór-
anum sem hefur verið í fararbroddi
fyrir þetta sturlaða þýska leikhús svo
lengi. Þetta varð því nánast eins og
gjörningur um svona leikhús,“ segir
Ragnar og ítrekar ást sína á þeirri til-
raunamennsku sem hefur farið fram í
Volksbühne undanfarin 25 ár.
Handritið í aðalhlutverki
Raw Salon er þriðja sviðsverkið sem
Ragnar vinnur fyrir Volksbühne á jafn
mörgum árum. Í fyrsta verkinu Der
Klang der Offenbarungen des Gött-
lichen (í. Kraftbirtíngarhljómur guð-
dómsins) var öll áherslan á sviðs-
myndina sem stóð í allri sinni dýrð,
ein og leikaralaus á sviðinu. Í öðru
verkinu Krieg (í. Stríð) stóð einn leik-
ari á sviðinu og lék
hægan og lang-
dreginn dauðdaga
á ýktan og yfir-
gengilegan hátt í
klukkustund. Hing-
að til hefur hann
því tekið einn af-
markaðan hluta
leikritsins og dreg-
ið hann sérstaklega
fram í sviðsljós-
ið. Þá liggur bein-
ast við að spyrja
hvort að í þessu
tilviki sé það ekki
texti leikskáldsins,
handritið sjálft, sem sé helsta við-
fangsefnið í Raw Salon, enda er text-
inn endurtekinn aftur og aftur.
„Já, þetta er rétt hjá þér. Asskot-
inn já, trílógía um leikhúsið. Þá verð-
ur þetta að vera mitt síðasta leik-
húsverk. Já, þarna er ég vinna með
leikritið sjálft, grunneðli handritsins.
Anne Carson skildi þetta mjög vel og
gerði handrit sem á yfirborðinu virkar
eins og það sé ekki neitt, bara eitt-
hvað innihaldslaust tal um hvítvín,
samlokur og fitness-stúdíó. En það
er samt svo ótrúlega
margt í því og það
birtist manni með
endurtekningunni.“
Aftur og aftur not-
ar þú endurtekn-
inguna sem stílbragð
í verkum þínum.
Veistu alltaf hvað þú
ert með í höndunum
og hvað muni gerast,
hættir endurtekn-
ingin aldrei að vera
spennandi eða koma
þér á óvart?
„Satt best að segja
hefur endurtekn-
ingin aldrei komið mér á óvart. Ég
hef bara unnið með hana eins og
hvert annað form í myndlist ef ég er
að beita henni, mér finnst ég alltaf
hafa haft stjórn á henni. Ég veit að ef
ég ákveð að endurtaka eitthvað per-
formatíft aftur og aftur verður það að
skúlptúr eða málverki. En þetta í gær
kom mér reyndar mjög mikið á óvart.
Þetta varð ekkert að skúlptúr, varð
bara geðveikt sjóv. Ég var bæði brjál-
aður og glaður um leið!“ segir Ragnar
og hlær. n
Kristján Guðjónsson
kristjan@dv.is
Sýnt þrisvar um helgina Um er að ræða þriðja sviðsverkið sem Ragnar vinnur fyrir Volksbühne á þremur árum. MynDiR THoMaS auRin