Dagblaðið Vísir - DV - 26.05.2017, Side 16

Dagblaðið Vísir - DV - 26.05.2017, Side 16
16 Helgarblað 26. maí 2017fréttir - erlent Fæst í A4, Byko, Fk, Lyfju, Íslandspóst og um land allt Múmínálfar -Safnaðu þeim öllum Bakp okar , lykla kippu r o.fl. M ögulega var valdar- ánstilraunin sem gerð var gegn stjórnvöldum í Tyrklandi í fyrra svið- sett. Þessu heldur klerk- urinn Fethullah Gulen fram í við- tölum við erlenda fjölmiðla. Recep Tayyip Erdogan Tyrklandsforseti hef- ur lýst því ítrekað yfir að Gulen sé arkitektinn að baki valdaránstilraun- inni, að Gulenistar í Hizmet-hreyf- ingunni séu ábyrgir. Hefur Erdogan farið fram á að Gulen, sem búsettur er í Bandaríkjunum, verði framseldur til Tyrklands til að svara fyrir meinta glæpi sína, en yfirvöld í Bandaríkjun- um hafa ekki orðið við þeirri beiðni. Gulen hefur aftur á móti svarið af sér aðild að valdaránstilrauninni og gerði það raunar strax meðan á henni stóð. „Það er mögulegt að valdar- ánstilraunin hafi verið sviðsett, í því skyni að auka enn á ásakanir [gegn Gulen og fylgismönnum hans].“ Færir Tyrkland frá hinu veraldlega Valdaránstilraunin var gerð í Tyrk- landi 15. júlí í fyrra af hópi innan tyrk- neska hersins, sem í heild taldi lík- lega um tíu þúsund manns þegar allt var talið. Markmiðið var að steypa Erdogan forseta og ríkis stjórn hans af stóli með það fyrir augum „að koma að nýju á reglu samkvæmt stjórnar- skránni, gæta að mannréttindum og frelsi borgaranna, halda uppi lög- um og almennu öryggi sem búið var að skaða,“ eins og sagði í yfirlýsingu þeirra sem að henni stóðu. Síðustu misseri fyrir valdaránstilraunina, og sannarlega eftir hana, hafði Erdogan setið undir mikill gagnrýni heima og að heiman sökum æ einræðislegri hátta og sífellt meiri trúarlegra áhrifa í stjórnar fari, sem eru í hróp- legu ósamræmi við nútíma Tyrkland Kemals Ataturks, föður tyrkneska lýðveldisins. Gulen og stuðningsmenn hans í Hizmet-hreyfingunni studdu AKP, Réttlætis- og þróunarflokk Erdogans, til valda og með aðstoð Gulenista tókst Erdogan að kveða niður and- stöðu við ríkisstjórn sína innan hersins og réttarkerfisins, andstöðu gegn því hvernig forsetinn hafði fært stjórn sína í sívaxandi mæli í geistlega átt. Tyrkneski herinn og tyrkneskir dómstólar höfðu hins hins vegar lagt áherslu á verald- lega tengingu og höfnuðu áhrifum íslam á störf sín. Árið 2010 hóf stjórn Erdogans miklar hreinsanir með handtöku ríflega 300 yfirmanna í hernum sem ásakaðir voru um að hafa undirbúið valdarán, undir yfir- skriftinni „Sleggjan“. Samhliða voru stjórnarandstæðingar og blaðamenn handteknir í hrönnum, réttað yfir þeim og þeir dæmdir fyrir aðild að andstöðu gegn stjórnvöldum. Þær hreinsanir voru mjög umdeildar og gagnrýndar bæði innanlands sem utan og sagðar byggja á fölsunum og blekkingum. Þannig sannaðist að skjöl þar sem áætlunum um valdar- ánið, sem sögð voru frá árinu 2003, voru skrifuð með ritvinnslu forriti sem ekki kom út fyrr en árið 2007. Erdogan hvikaði hins vegar hvergi. Vík milli vina Gulen og Erdogan lentu síðan upp á kant hvor við annan árið 2013 og opin- beraðist hversu mikil vík var orðin milli vina þegar hafin var rannsókn á stórfelldri spillingu lykilfólks inn- an ríkisstjórnarinnar, þar á meðal á Erdogan sjálfum. Sú rannsókn leiddi til handtöku fjölda fólks en einnig af- sagnar ráðherra. Erdogan brást við með því að hefja hreinsanir innan lög- reglunnar og herti tök sín verulega, auk þess sem hann skellti skuldinni á Gulen og sagði hann hafa skipulagt aðför að sér, sem væri hluti af alþjóð- legu samsæri. Frá þeim tíma hafa tyrknesk stjórnvöld flokkað Gulen og fylgismenn hans sem „hryðjuverka- menn“ og sakað þá um landráð. Tugþúsundir fangelsuð Valdaránstilraunin í júlí í fyrra er angi af þessum hörðu deilum, hvort sem hún var að undirlagi Gulens eins og Erdogan vill halda fram, var sviðsett eins og Gulen heldur fram eða var raunveruleg án tenginga við hvorn þeirra fyrir sig. Engu að síður hef- ur Erdogan notað valdaránstilraun- ina til að herða öll tök sín á tyrknesku þjóðfélagi. Þannig voru neyðarlög innleidd í landinu við valdaránstil- raunina og hafa stjórnvöld nýtt sér þau til að handtaka hátt í fimmtíu þúsund manns. Í þessari viku krafð- ist saksóknari í Ankara lífstíðarfang- elsisdóm yfir tæplega 3.000 manns sem gefið er að sök að hafa tekið þátt í valdaránstilrauninni í fyrra. Ávirðingar um að viðkomandi séu stuðningsmenn Gulens eru opin beru ástæðurnar og eru þeir sem sakaðir eru um slíkt sagðir vinna gegn ríkinu. Yfir hundrað þúsund manns hafa verið reknir úr opinberum störfum, lögreglumenn, dómarar, saksóknarar og aðrir opinberir starfsmenn. Amnesty segir mannréttindi brotin Í nýlegri skýrslu Amnesty Inter- national um hreinsanir Erdogans í Tyrklandi kemur fram að stjórnvöld hafi ekki getað sýnt fram á að þeir sem hafi ýmist verið handteknir eða reknir séu með neinum hætti tengdir Gulen eða fylgismenn hans. Sú stað- reynd að þeir sem hafa verið reknir eru fulltrúar verkalýðsfélaga, stjórn- málamenn mannréttindafrömuðir sem þekktir eru að gagnrýni á stjórn- völd eykur enn á áhyggjur samtak- anna um að uppsagnirnar og fang- elsanirnar séu af pólitískum toga, séu handahófskenndar og eigi sér engin rök. Samtökin telja að með aðgerð- um Erdogans forseta sé verið að brjóta mannréttindi fjölda fólks og skora á stjórnvöld að snúa tafarlaust af þeirri vegferð sem þau hafa verið á. n Var valdaránstilraunin í Tyrklandi blekking? n Klerkurinn Gulen segir Erdogan forseta mögulega ábyrgan n Hreinsanir standa enn Neitar sök Fetullah Gulen neitar alfarið að hafa komið nálægt hinni misheppnuðu valda­ ránstilraun í Tyrklandi í fyrrasumar. Freyr Rögnvaldsson freyr@dv.is „Tyrkneski herinn og tyrkneskir dóm­ stólar höfðu hins hins vegar lagt áherslu á verald­ lega tengingu Ábyrgur? Klerkurinn Fetullah Gulen, helsti andstæðingur Recep Tayyip Erdogans Tyrklandsforseta, ýjar að því að forsetinn hafi staðið fyrir sviðsetningu valdaránstilraunar í landinu.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.