Morgunblaðið - 01.11.2017, Qupperneq 44

44 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 1. NÓVEMBER 2017
Smiðjuvegur 10, 200 Kópavogur - Sími 588 60 70
hitataekni.is
– sjö viftur í einni
Ein sú hljóðlátasta á markaðinum (17-25 dB)
Valin besta nýja
vara ársins,
Nordbygg 2016
Sjálfvirk, raka-og hitastýring, fer sjálfkrafa í gang þegar
ljós eru kveikt eða við hreyfingu í rými.
Klimat K7 er fjölnota vifta, þróuð og
framleidd í Svíþjóð.
Vefsíðan Mælaborð
ferðaþjónustunnar er
eitt gagnlegasta hjálp-
artækið sem atvinnu-
greinin hefur fengið í
hendur. Vefsíðan var
nýlega sett í loftið, en
henni er ætlað að vera
vettvangur fyrir allar
tölulegar upplýsingar og
kannanir sem varða
ferðaþjónustuna. Hing-
að til hefur þurft að sækja þessar
upplýsingar frá fjölmörgum stofn-
unum og félögum, en með mæla-
borðinu verða þær allar aðgengileg-
ar á einum stað. Þvílíkur munur.
Ferðaþjónustan er lifandi og sí-
breytileg. Til að fyrirtækin geti gert
áætlanir og staðið að uppbyggingu
þurfa þau að hafa að-
gang að vönduðum og
ferskum upplýsingum
um fjölmargar breytur
sem varða atvinnu-
greinina. Hvert liggur
straumurinn, hvað eru
ferðamenn að eyða
miklu, hvar er skortur
á gistingu, hvert verð-
ur framboð flugferða
næsta sumar, hvaða
þjóðir eru að auka
komur sínar hingað
o.s.frv. Það eru mörg
þúsund fyrirtæki starfandi í ferða-
þjónustunni, flest þeirra lítil. Því
betri aðgang sem þau hafa að upp-
lýsingum, þess betur geta þau und-
irbúið sig til að koma til móts við
ferðamennina og stuðla að ánægju-
legri upplifun þeirra hér á landi.
Mælaborð ferðaþjónustunnar er
besta leiðsögutækið sem ferðaþjón-
ustan gat fengið í hendurnar. Það á
bara eftir að verða enn betra, eftir
því sem fleiri upplýsingabrunnar
bætast við. Það að setja mælaborðið
á laggirnar lýsir mikilli framsýni
Stjórnstöðvar ferðamála. Ástæða er
til að óska aðstandendum verkefn-
isins til hamingju með afraksturinn
og ekki síður ferðaþjónustunni
sjálfri með að hafa opinn aðgang að
þessari mikilvægu upplýsingaveitu.
Fín leiðsögn fyrir ferðaþjónustuna
Eftir Ásbjörn Þ.
Björgvinsson
Ásbjörn Þ. Björgvinsson
» Þetta er besta leið-
sögutækið sem
ferðaþjónustan gat
fengið í hendurnar.
Höfundur er markaðs- og sölustjóri
LAVA – Eldfjallamiðstöðvar
á Hvolsvelli.
abbi@lavacentre.is
Þjóðleikhúsið sýnir
nú leikrit Henriks Ib-
sens „Óvinur fólksins“ í
leikgerð og þýðingu
Grétu Kristínar Óm-
arsdóttur og Unu Þor-
leifsdóttur, sem er leik-
stjóri. Leikgerðin er
allmikið stytt en það
kemur ekki að sök.
Boðskapurinn skilar
sér vel. Leikmynd og
búninga gerði Eva
Signý Berger og tónlist
og hljóðmynd Gísli
Galdur Þorgeirsson og
Kristinn Gauti Ein-
arsson.
Leikritið heitir á norsku „En folke-
fiende“ og er skrifað 1882 og var í
fyrri þýðingu á íslensku nefnt „Þjóðn-
íðingur“. Bandaríski rithöfundurinn
Arthur Miller gerði leikgerð af verk-
inu á sjötta áratug síðustu aldar og
kallaði það „An Enemy of the
People“, og þaðan er íslenska heitið
nú runnið. Sýning á leikgerð Millers
hlaut mikla athygli, enda var þetta á
tímum ofsókna í Banda-
ríkjunum á hendur rót-
tæku fólki, svo kölluðum
MacCarthy-tímanum.
Leikritið „Óvinur fólks-
ins“ er eitt frægasta verk
Henriks Ibsens og fjallar
um átök í smábæ í Noregi.
Þar hafa verið stofnuð
heilsuböð sem draga að
sér fólk víðs vegar að og
eru böðin orðin undirstaða
atvinnulífs og velmegunar
í bænum. Hins vegar kem-
ur í ljós að vatnið í böð-
unum er mengað, eitrað,
frá verksmiðju sem rekin
hefur verið í bænum þrjá
mannsaldra. Bæjarstjór-
inn, Katrín Stokkmann,
sem leikin er af Sólveigu
Arnarsdóttur, vill leyna menguninni
og reyna að finna leiðir til þess að
bjarga böðunum og bæjarsamfélag-
inu, en bróðir hennar, læknirinn Tóm-
as Stokkmann, sem Björn Hlynur
Hallsson leikur, vill upplýsa almenn-
ing um málið. Skiptist fólk í and-
stæðar fylkingar sem takast á, en
margir skipta um skoðun og sumir
oftar en einu sinni, eins og gengur.
Einn er sá sem ekki skiptir um skoð-
un. Það er læknirinn og vísindamað-
urinn sem vill berjast fyrir lýðræði og
sannleika, eins og hann segir.
Verkið lýsir á áhrifamikinn hátt
hverjir hafa vald yfir sannleikanum
og hvernig má skrumskæla lýðræðið.
Lokaorð verksins eru orð Tómasar
Stokkmanns: „Ég gerði nýja upp-
götvun. Þegar maður berst fyrir
sannleikanum, þarf maður að standa
einn. Og sterkasti maður heims er sá
sem þorir að standa einn. Ég er sá
maður. Ég er sterkasti maður heims.“
Á norsku hljóða lokaorð Stokkmanns
þannig: „Den sterkeste mann i ver-
den, det er han som står mest alene.“
Hljóðmyndin er áhrifamikil og leik-
myndin frábær, sýnir hinn lokaða
heim iðnaðarsamfélagsins með járn-
möstrum og byggingum úr stáli.
Verkið kallast á við samtíma okkar
þar sem takast á gróðahyggja og
mengun annars vegar og hins vegar
krafa um valddreifingu, velsæld og
mannvirðingu.
Þessi sýning Þjóðleikhússins á
verkinu „Óvinur fólksins“ er ein
áhrifamesta sýning sem undirritaður
hefur séð um langan tíma og leiðir í
ljós að óvinir fólksins í samtíma okkar
eru margir.
Óvinur fólksins
Eftir Tryggva
Gíslason
Tryggvi Gíslason
» Óvinir fólks-
ins í sam-
tíma okkar eru
margir.
Höfundur er fyrrverandi
skólameistari Menntaskólans
á Akureyri og leikari.
Ég ók á leið minni
um Vestfirði um dag-
inn út Arnarfjörð og
sá hvar kominn var
munni nýrra jarð-
ganga þar. Ég fagna
þessum fram-
kvæmdum og vænt-
anlegum vegabótum á
Dynjandisheiði og
jafnvel í Suður-
fjörðum. Mér finnst
vegagerð yfirleitt og
sérstaklega gangagerð vera mik-
ilvægur þáttur landnáms á Íslandi
og með því búið í haginn fyrir
ókomnar kynslóðir.
Ég hef séð með eigin augum
hversu mjög Vestfjarðagöngin hafa
breytt byggðaforsendum í Ísa-
fjarðarsýslum, opnað landið og
greitt samgöngur til aðfanga, út-
flutnings og menningarsamskipta.
Og því veit ég að göngin nýju eiga
eftir að valda stórfelldum umbót-
um.
En sem ég ók út Hrafnseyr-
arhlíðina þá hugsaði ég að nú vær-
um við að víkja vegi frá menning-
arstaðnum mesta sem við eigum
vestra, sjálfri Hrafnseyri, fæðing-
arstað þjóðhetjunnar Jóns Sigurðs-
sonar og bústað Hrafns Svein-
bjarnarsonar, landnámsstaðarins
þar sem Grelöð fann forðum ilm úr
grasi.
Öll voru þau framfarasinnar. Jón
reit margt um framkvæmdir og at-
vinnuháttu í því skyni
að örva til framfara.
Hann hefði glaðst yfir
öllum þessum vega-
bótum með eflingu
mannlífs og atvinnu-
reksturs.
Það er því miður ef
framkvæmdin gerir
það að verkum að
Hrafnseyrar verði
miður minnst og
sjaldnar heimsótt eftir
að hún verður ekki
lengur í þjóðbraut. Því
vil ég benda á ágæta
leið til þess að halda nafni Hrafn-
seyrar meir á lofti og minningu
þeirra sem þar gengu um garða og
að fleiri víki af leið sinni til þess að
heimsækja staðinn. Látum göngin
heita Hrafnseyrargöng!
Dýrfirðingar hafa verið manna
duglegastir við að rækja minningu
Jóns en allir Vestfirðingar sækja
staðinn þegar mikið er við haft, síð-
ast á Hrafnseyrarhátíðinni 2011,
og heiðra söguna og minnin sem
Hrafnseyri eru bundin. Hugsið um
þetta, góðir landsmenn, og þið sem
ráðið þessum málum. Hafið gjarn-
an samkeppni um svona nöfn.
Eftir Jakob Ágúst
Hjálmarsson
»Leið til þess að halda
nafni Hrafnseyrar
meir á lofti: Látum göngin
heita Hrafnseyrargöng!
Jakob Ágúst
Hjálmarsson
Höfundur er frá Bíldudal.
Hrafnseyrargöng
Gott mál er góð-
gerðarviðburður sem
nemendur Hagaskóla
halda árlega. Nem-
endur og starfsfólk
skólans eru nú að
halda daginn í níunda
skiptið.
Mikið er um að
vera á góðgerðardeg-
inum, en þá opna
nemendur stofur sínar
fyrir gestum. Boðið er
upp á ýmiss konar skemmtanir eins
og til dæmis draugahús í kjall-
aranum, sameiginlegt kaffihús, veit-
ingastaði, lukkuhjól, happdrætti og
hvað annað sem nemendum dettur í
hug.
Nemendur leggja því mikla vinnu
á sig til að gera daginn sem
skemmtilegastan. Hann eflir sam-
starf nemenda ásamt því að láta
gott af sér leiða. Dagurinn vekur
líka ávallt mikla lukku og kærleik
meðal gesta.
Þar til nú hafa ver-
ið valin tvö málefni til
þess að styrkja, en í
ár einungis eitt. Að
þessu sinni styrkja
nemendur skólafélaga
sinn sem hefur glímt
við mjög alvarleg
veikindi um langt
skeið og á enn langa
baráttu fyrir höndum.
Góðgerðardagurinn
verður haldinn á
morgun, 2. nóvember
næstkomandi. Húsið
verður opnað klukkan kl. 16 og
lokað 19.
Nemendur hvetja alla til þess að
mæta og láta gott af sér leiða.
Eftir Bryndísi Líf
Bjarnadóttur
Bryndís Líf
Bjarnadóttir
»Dagurinn eflir
samstarf nemenda
ásamt því að láta gott
af sér leiða.
Höfundur er nemi.
Gott mál
Einhver mesta ógn
sem steðjar að fisk-
veiðiþjóðinni Ísland er
sú ömurlega staðreynd
að mengun er að ná yf-
irhöndinni á gæðum
hafsins sem umlykur
okkar land. Hafið sem
við viljum gjarnan
hampa sem hreinasta
hafi í heimi. Við erum
sennilega aðeins
heppnari en margar aðrar þjóðir
hvað varðar bæði dýpi, hafstrauma
og legu landsins, að ekki séu hér
heilu plastflákarnir út um allt. En
hingað berst plast annars staðar úr
heiminum. Undirritaður á myndir af
alls kyns plastumbúðum, svo sem
utan af matvælum og fiskumbúðir
svo dæmi sé tekið. Sá plastkassi sem
kom lengst að var frá Marokkó, hin-
ir eru frá Ameríku, Grænlandi, Fær-
eyjum, Kanada, Danmörku, Skot-
landi, Noregi, Englandi og Slóvakíu.
Undirritaður vill afgerandi að-
gerðaráætlanir til að fyrirbyggja að
plast fari hér á landi óhindrað í haf-
ið, hvort sem er í gegnum fráveitu-
kerfin eða eftir öðrum leiðum. Við
eigum að verja umtalsverðum fjár-
munum í að hreinsa strendurnar
okkar og virkja öll öfl sem vilja
vinna að þeim verkefnum. Kanna má
hvort ekki er hægt að fjármagna slík
verkefni með því að Framtakssjóður
Íslands og/eða lífeyrissjóðir lands-
manna kaupi hreinlega ruslið úr
fjörunum. Plastið sem
liggur í fjörum landsins
brotnar smá saman nið-
ur í örplast sem læðist
síðan í lífkeðju hafsins
og þaðan beint á disk-
inn okkar og við-
skiptavina okkar. Frá-
veitukerfi landsins eru
okkur til mikils ósóma
og hafa verið vanrækt
og á undanþágum um
margra ára skeið. Þjóð-
in hefur sofið á verð-
inum um hreinleika
hafsins og gæti, ef ekkert verður að
gert, fengið skömmina svo rækilega
til baka að álitshnekkir yrði um heim
allan. Rusl og drasl í umhverfinu
okkar á greiða leið í lífríki hafsins
vegna slóðaskapar okkar og allra
íbúa jarðar.
Hreint haf – hagur Íslands er
gamalt slagorð frá útgerðinni, end-
urvekjum þetta, tökum okkur tak og
virkjum landsmenn til dáða. Það
liggur yfirleitt um 1 tonn af rusli á
hverjum kílómetra strandlengjunnar
samkvæmt ruslabókhaldi Bláa hers-
ins en í þeim fjörum þar sem hann
hefur beitt sér fyrir hreinsunum er
þetta yfirleitt tonnið en hefur farið
upp í yfir 8 tonn á mjög slæmum
stöðum (Selvogur). Undanfarin 22 ár
hefur Blái herinn hreinsað yfir 1350
tonn af rusli og drasli úr umhverfinu
okkar, aðallega á Reykjanesinu, gróf
skipting á hráefninu er svona, 50
tonn af dekkjum úr fjörum og höfn-
um, 100 rafgeymar af hafsbotni, 100
tonn af veiðarfærum, 200 tonn af
Má bjóða þér plastfisk?
Eftir Tómas J.
Knútsson »Mengun er að ná
yfirhöndinni á
gæðum hafsins
kringum landið.
Tómas J. Knútsson
Höfundur er formaður Bláa hersins
og kafari.
tomas@blaiherinn.is
www.blaiherinn.is
timbri (mest af opnum svæðum), 550
tonn af járni (öll svæði, fjörur, hafnir
og opin svæði), 230 tonn af plasti.
Þessar tölur eru mjög sláandi fyrir
þær sakir að öllum virðist sama þótt
rusl og drasl liggi í okkar nær-
umhverfi jafnvel áratugum saman.
Við hömpum landinu okkar á tylli-
dögum sem hreinasta landi í heimi en
þegar djúpt er kafað í þennan mála-
flokk erum við áratugum á eftir þeim
þjóðum sem við gjarnan miðum okk-
ur við. Ef ekkert verður hér til sem
breytir þessu munum við bjóða upp á
plastfisk til útflutnings og þá eru
fiskmarkaðir okkar einskis virði.
Talið er að fyrir árið 2050 verði jafn-
mikið magn af plasti í hafinu og af
fiski. Verjum landhelgi Íslands fyrir
plastmengun, sýnum kjark og þor að
viðurkenna veikleikann og snúum
þessari vanþróun við. Blái herinn og
Landvernd hafa tekið höndum sam-
an í verkefni sem vonandi mun stuðla
að meiri umhverfisvitund og umræðu
og verður unnið að í vetur að útfæra.
Áhugasamir aðilar um hreinni
fjörur Íslands mega hafa samband
með samvinnu í huga.