Verktækni - 2015, Blaðsíða 51

VERKTÆKNI 2015/20 51
TÆKNI- OG vísINdaGreINar
Langur aðdragandi
Segja má, að fyrsta áratuginn í starfsemi Flugleiða hafi megin áherslan
verið lögð á að þrauka í harðnandi alþjóðlegri samkeppni og stöðuga
glímu við hækkandi verð eldsneytis. Í N­Atlantshafsfluginu þurftu
DC­8 þotur félagsins að keppa við nýjar og fullkomnari breiðþotur
stóru flugfélaganna. Þar af leiddi, að sölumenn Boeing, Douglas og
Lockheed reyndu helst að bjóða Flugleiðum að kaupa slíkar breið­
þotur. Sigurður Helgason eldri, sem gegndi einni af þremur forstjóra­
stöðum félagsins, lagði til haustið 1978 að Flugleiðir tækju nýlega
McDonnell Douglas DC­10­30CF breiðþotu á kaupleigu, og féllst
stjórn félagsins á þá tillögu.
Þessi þota var með hámark leyfilegra sæta, samtals 380 og 10
(3+4+3) í hverri sætaröð, og þrengslin því skelfileg. Í upphaflegri
hönnun gerðarinnar var gert ráð fyrir átta sætum í hverri röð (2+4+2).
Eldhús hennar voru að mestu leyti í fraktrýminu, og tengd með lyftum
við farþegarýmið. Flugleiðir hófu rekstur þotunnar í janúar 1979, fyrst
með erlendum flugáhöfnum, en hún var hér á bandarískri skráningu,
N1035. Þegar DC­10 breiðþota American Airlines fórst við Chicago
25. maí 1979 ákvað bandaríska flugmálastjórnin að kyrrsetja allar
DC­10 þotur skráðar í Bandaríkjunum og jafnframt banna flug allra
DC­10 í bandarísku loftrými. Banninu var ekki aflýst fyrr en seinni
hluta júlí eftir að tilteknar brýnar lagfæringar höfðu verið gerðar á
Grein þesssari er einkum ætlað að fjalla um heildarendurnýjun flugflota
Flugleiða á aðeins þremur árum, frá maí 1989 til maí 1992. Í inngangi er
þó fyrst vikið að þróun frá stofnun félagsins árið 1973 og í seinni hluta um
síðari stefnumörkun.
Fyrsti áfangi í sameiningu Flugfélags Íslands og Loftleiða fólst í samþykktum
aðalfunda þeirra 28. júní 1973, sem leiddi til þess að félagið Flugleiðir hóf
starfsemi sína 1. ágúst 1973. Það var í upphafi starfrækt sem eignarhaldsfélag
gömlu flugfélaganna, sem áfram voru rekin hvort fyrir sig á grunni sinna
flugrekstrarleyfa, og undir eigin nöfnum og merkjum. Í flugflota Flugfélags
Íslands voru þá fjórar Fokker F27 Friendship skrúfuþotur, sem þjónuðu
innanlandsfluginu og flugi til Færeyja og Grænlands, og tvær Boeing
727­100C þotur, sem sinntu Evrópufluginu. Allar sex flugvélarnar voru
skrásettar hér í eigu félagsins.

Í flugflota Loftleiða voru fjórar McDonnell Douglas DC­8 þotur, en aðeins
ein þeirra, af gerðinni DC­8­55JT, var þá skrásett hér í eigu félagsins.
Hinar þrjár voru bandarískar leiguþotur af gerðinni DC­8­63CF. Þróun
flugflotamála Flugleiða fyrstu fimm árin fólst fyrst og fremst í því að hér
voru skrásettar fleiri DC­8­63CF þotur, tvær af þeim í eigu Flugleiða, en
hinar í eigu erlendra félaga. Einnig var vorið 1974 bætt við einni F27­700
skrúfuþotu, og hún skrásett hér sem eign Flugfélags Íslands.

Dagleg stjórnun hins nýja félags var í höndum þriggja forstjóra,
sem mynduðu svonefnda stjórnarnefnd, og þeim til aðstoðar fimm
framkvæmdastjórar sviða. Í júlí 1978 lét Jóhannes Einarsson verkfræðingur
af stöðu framkvæmdastjóra flugrekstrar­ og tæknisviðs og réð sig til
Cargolux. Var ég ráðinn í hans stað, en hafði áður starfað í 18 ár sem
framkvæmdastjóri flugöryggisþjónustu Flugmálastjórnar Íslands, og síðustu
fimm árin einnig sem varaflugmálastjóri.
ÁGRIP AbstRAct
Heildarendurnýjun flugflota Flugleiða á þremur árum
Fyrirspurnir:
leifur@baro.is
Leifur Magnússon
rafmagnsverkfræðingur, fyrrverandi framkvæmdastjóri flugrekstrar- og tæknisviðs hjá Flugleiðum.
Boeing 727­100 „Gullfaxi“ á Keflavíkurflugvelli 1977.