Saga


Saga - 2013, Síða 158

Saga - 2013, Síða 158
hæfi barna.71 Þessar aðstæður munu hafa átt sinn þátt í því að fram undir 1890 var kennsla í mannkynssögu enn mun útbreiddari í barnaskólum landsins en kennsla í Íslandssögu.72 Mest var notað nýtt mannkynssöguágrip eftir Pál Melsteð.73 Frumherjar fornbréfaútgáfu og nútímalegra sagnfræðirannsókna í Noregi um miðbik 19. aldar höfðu ekki látið undir höfuð leggjast að sjá uppvaxandi kynslóð fyrir kennslubókum í sögu landsins. Þannig samdi P. A. Munch kennslubók í Norðurlandasögu og Noregs sögu um 1840.74 Slíku var ekki að heilsa á Íslandi enda urðu engir til að ljúka háskólaprófi í sagnfræði fyrr en undir lok aldar- innar. Það var ekki að ófyrirsynju að um aldamótin kvörtuðu kenn- arar og uppeldisfræðingar undan skorti á hentugu og áhugavekj- andi kennsluefni í Íslandssögu — vekjandi sögu er glæddi hjá upp- vaxandi kynslóð ættjarðarástina og þjóðernistilfinninguna.75 Sá höf- undur sem bætti hér nokkuð úr var bróðursonur Páls Melsteð, Bogi Th. Melsteð sagnfræðingur, menntaður og búsettur í Kaupmanna - höfn. Frá hans hendi komu út tvær kennslubækur í Íslandssögu fyrir byrjendur, árin 1904 og 1910.76 Bogi var því fyrsti háskóla- menntaði sagnfræðingurinn sem samdi kennslubækur í sögu handa barnaskólum; þær voru skrifaðar í eindregnum vakningaranda.77 loftur guttormsson156 71 Upp úr aldamótunum var hún jafnvel lesin lauslega fyrir burtfararpróf í Lærða skólanum, sjá Gunnar Karlsson, „Forsetinn í söguritun Íslendinga“, Andvari. Nýr flokkur 136:1 (2011), bls. 32. 72 Loftur Guttormsson, „Nokkrar athugagreinar um upphaf sögukennslu í íslenskum barnaskólum“, Helgispjöll framin Helga Skúla Kjartanssyni fimmtug- um, 1. febrúar 1999 (Þaralátursfirði: Meistaraútgáfan 1999), bls. 9–11. 73 Páll Melsteð, Ágrip af mannkynssögunni (Reykjavík: Ísafoldarprentsmiðja 1878–1879), 288 bls. Bókin var endurútgefin tvívegis fyrir aldamótin. Auk ágrips Páls hafði komið út eftir Eirík Gíslason Ágrip af mannkynssögunni handa barnaskólum (Reykjavík: Sigurður Br. Sívertsen 1882), 94 bls. 74 P.A. Munch, Norges, Sveriges og Danmarks Historie til skolebrug (1838); Sami höf., Norges Historie i kort Udtog for de første Begyndere (1839). 75 Loftur Guttormsson, „Nokkrar athugagreinar“, bls. 11–12. 76 Bogi Melsteð, Stutt kenslubók í Íslendinga sögu handa byrjendum (Kaupmannhöfn: [s.n.] 1904), 116 bls. Endurútgefin tvívegis, árin 1907 (144 bls.) og 1914 (154 bls.); Bogi Melsteð, Sögukver handa börnum ásamt nokkrum ættjarðarljóðum og kvæðum (Kaupmannahöfn: [s.n.] 1910), 111 bls.; Sjá Loftur Guttormsson, „Nokkrar athugagreinar“, bls. 12–13. 77 Sjá t.d. upphafskafla Stuttrar kenslubókar, bls. 1; Ingi Sigurðsson, Íslenzk sagnfræði, bls. 84–86; Loftur Guttormsson, „Frá kristindómslestri til móður- máls. Hugmyndafræðileg hvörf í lestrarefni skólabarna um síðustu aldamót“, Saga vor 2013 NOTA_Saga haust 2004 - NOTA 8.5.2013 12:23 Page 156
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212

x

Saga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.