Morgunblaðið - 07.02.2022, Síða 11

FRÉTTIR 11Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 7. FEBRÚAR 2022
Viðarhöfða 1, 110 Reykjavík | Sími 566 7878 | rein.is
Dekton þolir mikinn hita. Það má setja heita potta og pönnur
beint á steininn án þess að eiga það á hættu að skemma hann.
Dekton er algjörlega öruggt gagnvart blettum.
Blettaþolið SýruþoliðHögg- og
rispuþolið
HÁTT
HITAÞOL
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
„Við reynum að fá sem mest út úr
hverri skepnu, til þess erum við í
þessu. Það er ekki kappsmál að
komast á lista heldur að reyna að
hafa eitthvað upp úr búskapnum,“
segir Gréta Brimrún Karlsdóttir,
bóndi á Efri-Fitjum í Fitjárdal í
Húnaþingi vestra. Bú fjölskyld-
unnar varð í öðru sæti á lista yfir
afurðahæstu sauðfjárbú landsins á
nýliðnu ári.
Bú Eiríks Jónssonar í
Gýgjarhólskoti 1 í Biskupstungum
er með mestu meðalafurðirnar, 45,2
kíló kjöts eftir hverja á. Eiríkur
hefur um langt árabil skarað fram
úr öðrum sauðfjárbændum á þessu
sviði. Íslandsmet hans frá 2017,
48,1 kíló, var þó ekki í hættu að
þessu sinni. Búið á Efri-Fitjum
sótti í sig veðrið á milli ára, var nú
með 42,5 kg að meðaltali en á árinu
2020 voru afurðirnar 40,7 kg og bú-
ið þá í fjórða sæti. Frjósemin var
með ágætum hjá þeim, 2,13 fædd
lömb eftir hverja á.
Miðast þessi listi við bú með
fleiri en 100 skýrslufærðar ær. Tíu
fjáreigendur með 6 til 25 ær hver
eru með meiri meðalafurðir en Ei-
ríkur Jónsson. Kristjana og Björg-
vin í Vorsabæ 1 standa þar efst
með 49,4 kíló að meðaltali eftir 10
ær.
Koma sjálfum sér á óvart
Gréta og Gunnar Þorgeirsson,
maður hennar, hafa búið á Efri-
Fitjum í hátt í þrjá áratugi en þau
keyptu jörðina af foreldrum Gunn-
ars. Fyrir þremur árum komu Jó-
hannes Geir, sonur þeirra, og Stella
Dröfn Bjarnadóttir, kona hans, inn
í búið með kaupum á helmingi þess.
„Þetta potast áfram. Maður kem-
ur sjálfum sér á óvart á hverju
hausti, hugsar alltaf að ekki sé
hægt að toppa síðasta ár. Þetta
hefur gengið vel,“ segir Gréta.
Hún segir að settar séu á gimbr-
ar sem líklegar eru til að vera
mjólkurlagnar og frjósamar. „Þetta
gengur út á það að hver kind skili
tveimur lömbum eða meira og að
þær mjólki vel. Þegar búið er að
gera þetta í mörg ár kemur þetta
smám saman í alla hjörðina. Lömb-
in þurfa einnig að vaxa vel og
þroskast á þeim stutta tíma sem
þau fá,“ segir Gréta.
Ekki áhugi á öðru
„Ég hef ekki áhuga á að gera
neitt annað en þetta svo það er
ekki um annað að ræða,“ segir Jó-
hannes Geir. Hann viðurkennir að
ekki sé bjart yfir sauðfjárbúskapn-
um um þessar mundir. Afurðaverð-
ið lágt og holskefla hækkana á að-
föngum að ríða yfir.
„Verður maður ekki að vera
bjartsýnn og vona að þetta gangi
yfir? Þá þarf afurðastöðin að gyrða
sig í brók, ef menn vilja á annað
borð halda sauðfjárbúskap í land-
inu,“ segir Jóhannes. Hann segir að
það auðveldi þeim lífið að geta
komið inn í bú foreldra hans og
keypt sig smám saman inn í það.
Þá hjálpi afurðasemin til og bú-
skapur á góðu sauðfjárræktar-
svæði, það bæti afkomuna.
Bændurnir á Efri-Fitjum þurfa
að leita sér að annarri vinnu til að
hafa með, eins og flestir sauð-
fjárbændur. Gréta nefnir sem
dæmi að Gunnar starfi sem frjó-
tæknir og þau vinni í sláturhúsinu
á haustin. Þá séu þau með hrossa-
rækt sem gangi ágætlega.
Íslandsmet í landsmeðaltali
Kjötþungi eftir hverja kind í
skýrsluhaldinu var á árinu 2021
29,5 kíló. Eru það mestu meðalaf-
urðir sem sést hafa og því nýtt Ís-
landsmet. Meðaltalið var 18,5 kíló
árið 1954 þegar skýrsluhaldið hófst.
Á áttunda áratug síðustu aldar
rokkaði meðaltalið í kringum 23,5
kíló. Þróunin hélt áfram. Lengst af
fyrsta áratug þessarar aldar var
meðaltalið um 26 kíló en hefur nú
tekið annað stökk.
Frjósemi sauðfjár hér á landi
jókst mjög frá miðri síðustu öld og
fram yfir miðjan tíunda áratuginn.
Síðan hefur frjósemin verið svipuð
þótt alltaf séu einhverjar sveiflur.
Á síðasta ári var meðaltalið 1,85
lömb eftir hverja á en til nytja
komu 1,66 lömb.
Reynt að hafa eitthvað út úr búinu
- Búið í Gýgjarhólskoti 1 er með mestu meðalafurðir sauðfjárbúa enn eitt árið - Bændurnir á Efri-
Fitjum eru ánægðir með árangur áralangs ræktunarstarfs - Bjartsýn þrátt fyrir erfiðar aðstæður
Næsta kynslóð Heimasætan, Sólveig Gyða, með sína fyrstu kind sem hún
kallar Lísu. Foreldrarnir, Jóhannes Geir og Stella Dröfn, eru með henni.
Bú með fleiri en 100 ær
Meðalafurðir 2012-2021, reiknaður kjötþungi eftir kind, kg
30
29
28
27
26
25
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Afurðahæstu sauðfjárbúin 2021
Nr. Skýrsluhaldari Býli Fjöldi áa Kjöt, kg
Fædd lömb
á hverja á
1 Eiríkur Jónsson Gýgjarhólskot 1 297 45,2 2,05
2 Gunnar, Gréta, Jóhannes, Stella Efri-Fitjar 850 42,5 2,13
3 Elín Anna og Ari Guðmundur Bergsstaðir 501 40,3 2,18
4 Elín Heiða Valsdóttir Úthlíð 326 40,3 2,11
5 Félagsbúið Lundur Lundur 487 40,2 2,02
6 Jón og Hrefna Hóll 197 39,6 2,12
7 Ágúst Ingi Ketilsson Brúnastaðir 1 101 38,9 2,11
8 Hellur ehf. Hellur 161 38,9 2,13
9 Ólafur og Dagbjört Syðri-Urriðaá 549 38,9 2,07
10 Björn og Badda Melar 1 384 38,9 1,96
Íslandsmet, sett 2017
Eiríkur Jónsson Gýgjarhólskot 1 48,1
Heimild: rml.isÁmyndinni er Snoppa frá Neistastöðum
29,5
28,3
27,2
28,6
Ari Páll Karlsson
ari@mbl.is
Stefnt er að því að halda Unglinga-
landsmót UMFÍ á Selfossi um versl-
unarmannahelgina í ár. Þetta segir í
tilkynningu frá UMFÍ.
Mótið átti upprunalega að fara
fram verslunarmannahelgina 2020
en hefur verið frestað í tvígang
vegna faraldurs kórónuveirunnar.
Síðast fór mótið fram á Höfn í
Hornafirði verslunarmannahelgina
2019.
„Miðað við jákvæða þróun farald-
ursins og fyrirhugaðar afléttingar er
gert ráð fyrir því að Unglingalands-
mót UMFÍ fari fram á Selfossi um
verslunarmannahelgina,“ segir í til-
kynningunni.
Þá munu mótsgestir geta tekið
þátt í meira en 20 íþróttagreinum á
daginn og farið með fjölskyldu og
vinum öll kvöldin.
„Unglingalandsmót UMFÍ er
komið aftur á dagskrá. Það er auð-
vitað mikið lagt á sjálfboðaliða að
undirbúa það í fjögur ár. En það er
enginn bilbugur á okkur. Nú er
þriðja atlagan hafin að því að halda
mótið og enginn hefur skorast und-
an,“ er haft eftir Þóri Haraldssyni,
formanni framkvæmdanefndar Ung-
lingalandsmóts UMFÍ.
Þórir segir jafnframt að framlag
sjálfboðaliða fyrir undirbúninginn
síðustu tvö ár nemi alls 1.096 vinnu-
stundum, sem jafngildir átta stunda
vinnudegi á hverjum degi í hálft ár,
en hann hefur haldið utan um upp-
lýsingar um framlag sjálfboðaliða.
Ásamt UMFÍ standa að mótinu
Héraðssambandið Skarphéðinn
(HSK) og sveitarfélagið Árborg.
Þriðja tilraun til
að halda mótið
- Unglingalandsmót UMFÍ á Selfossi
Gleði Unglingalandsmót UMFÍ
verður haldið á Selfossi í ár.