Morgunblaðið - 19.08.2022, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 19.08.2022, Blaðsíða 20
20 MINNINGAR MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 19. ÁGÚST 2022 ✝ Ingibjörg Bjarnadóttir, bóndi og húsfreyja í Gnúpufelli í Eyjafjarðarsveit, fæddist 22. sept- ember 1926. Hún lést á hjúkr- unarheimilinu Lögmannshlíð á Akureyri 21. júlí 2022. Ingibjörg fædd- ist í Lambadal í Dýrafirði og ólst þar upp. Foreldrar hennar voru hjónin Bjarni Sigurðsson, fæddur í Botni í Dýrafirði 27.5. 1868, d. 3.10. 1951, bóndi og sjómaður á Fjallaskaga við Dýrafjörð og síðar í Lambadal, og seinni kona hans Sigríður Gunnjóna Vigfúsdóttir, fædd í Alviðru í Dýrafirði 16.9. 1881, d. 1.10. 1964, húsfreyja á Fjallaskaga og í Lambadal. Ingibjörg var yngst systkina sinna en hún átti þrettán al- systkini og eina hálfsystur. Þau eru öll látin. Hálfsystir Ingibjargar samfeðra var Rannveig Sigríður, f. 1901. Al- systkini Ingibjargar: Sigríður Guðrún, f. 1907, Jónasína, f. 27.2. 1952, tækniteiknari. Fyrrverandi sambýlismaður Þórlaugar var Stefán Svein- björnsson, f. 1951, offsetprent- ari í Reykjavík, sonur þeirra er Tómas, f. 1976. Þórlaug býr í Bandaríkjunum. 3) Frið- finnur Knútur, f. 5.5. 1954, verkfræðingur. Kona hans er Arna Þorvalds, f. 1956, leik- skólakennari, þau búa í Reykjavík. Börn þeirra eru Hilda, f. 1976, og Birkir, f. 1982. 4) Svanhildur, f. 1.7. 1958, framhaldsskólakennari. Maður hennar er Gunnar Jóns- son, f. 1950, fv. skrif- stofustjóri, þau búa á Ak- ureyri. Synir þeirra eru Daníel, f. 1979, og Sigurður Þorri, f. 1989. 5) Friðjón Ás- geir, f. 1.8. 1967, múrarameist- ari. Kona hans er Heiðrún Arnsteinsdóttir, f. 1969, meist- ari í kjólasaum. Dætur þeirra eru Valdís Halla, f. 1996 og Magnea Björg, f. 1999. Lang- ömmubörn Ingibjargar eru tíu. Ingibjörg stundaði nám við Héraðsskólann á Núpi í Dýra- firði og síðan við Gagnfræða- skólann á Akureyri þaðan sem hún lauk gagnfræðaprófi vorið 1947. Hún lauk námi frá Hús- mæðraskólanum á Laugalandi í Eyjafirði vorið 1949. Útför Ingibjargar fer fram frá Akureyrarkirkju í dag, 19. ágúst 2022, klukkan 13. Streymt verður frá athöfninni. 1908, Sigurður, f. 1909, Guðmundur, f. 1910, Ólöf, f. 1911, Sæmundur, f. 1913, Vigdís, f. 1914, Jóhannes, f. 1915, Sigurlaugur, f. 1916, Jón, f. 1917, Sína (Vigfús- ína), f. 1918, Ingi- bjartur, f. 1921 og Árný, f. 1923. Ingibjörg giftist 21.6. 1950 Daníel Pálmasyni, f. 21.6. 1912, d. 19.3. 1999, bónda í Gnúpufelli. Foreldrar hans voru Pálmi Jónas Þórðarson, f. 1886, d. 1956, bóndi í Gnúpu- felli, og Anna Rósa Ein- arsdóttir Thorlacius, f. 1872, d. 1948, hannyrðakona. Börn Ingibjargar og Daníels eru: 1) Anna Rósa, f. 9.4. 1950, hjúkrunarfræðingur. Maður hennar er Stefán Albertsson, f. 1954, rafverktaki, þau búa í Reykjavík. Fyrri maður Önnu Rósu var Sævar Örn Sigurðs- son, f. 1951, rafeindavirkja- meistari á Akureyri. Dætur Önnu Rósu og Sævars eru Linda Björk, f. 1973, og Katrín Björk, f. 1981. 2) Þórlaug, f. Þó þú langförull legðir sérhvert land undir fót, bera hugur og hjarta samt þíns heimalands mót. Frænka eldfjalls og íshafs sifji árfoss og hvers, dóttir langholts og lyngmós sonur landvers og skers. (SGS) Mamma var náttúruafl. Vest- firsk inn í merg. Fædd með tvær hendur tómar. Í þá daga voru Vestfirðir jafn langt frá Eyjafirði og tunglið. Mamma var sauma- stofa, bakarí, þvottahús, kjöt- vinnsla, mötuneyti, dýralæknir, apótek, bóndi, móðir, skáld, hús- freyja, eiginkona. Ötul og seig. Stundum óþolandi dugleg. Yfir- gengilega stundvís og vissi allt áð- ur en maður sagði henni það. Engin þörf var á óléttuprófum. Það var nóg að spyrja mömmu. Aldrei aftur verður til svona fólk eins og kynslóð mömmu. Í dag þurfum við nútímafólkið á nám- skeið hjá sérstökum fræðingum til þess að læra um matarsóun og nýtni. Mamma hefði hinsvegar þurft nútímahjálp til að losna við sorgina úr sálinni. Enginn sagði mömmu fyrir verkum. Svo kom vorið. Mamma lagði árarnar í bát- inn og lét berast með golunni yfir móðuna miklu. Sátt og glöð og frjáls. Hún hlakkaði til og var spennt að sjá hvað væri handan móðunnar. Góða ferð og takk fyrir allt, elsku mamma. Kveikt er ljós við ljós, burt er sortans svið. Angar rós við rós, opnast himins hlið. Niður stjörnum stráð, engill framhjá fer. Drottins nægð og náð boðin alþjóð er. (SS) Svanhildur Daníelsdóttir. Duglega, fallega, söngelska og snjalla frænka mín er flogin burt. Hún kom í Eyjafjörð á eftir móð- ur minni Árnýju til þess að mennta sig og vera nær systur sinni. Einstakt systrasamband var milli þeirra. Sem dæmi um vinskap þeirra systra var þegar móðir mín hafði saumað sér spari- kjól sem hún ætlaði að gifta sig í skömmu síðar, lánaði hún Ingu hann til þess að fara á ball en hún átti þá engan nothæfan kjól. Inga gekk í Gagnfræðaskóla Akureyrar en hún átti þann draum að verða ljósmóðir. Sá draumur rættist ekki en í staðinn kynntist hún einstökum öðlingi, Daníel bónda í Gnúpufelli, sem hún giftist og saman eignuðust þau fimm mannvænleg börn. Móðir mín lést 1957 svo samvera þeirra systra varð mun styttri en vonir stóðu til. Inga endurgalt margfalt kjólalánið og reyndist okkur systkinunum einstaklega vel. Ég var í sveit hjá þeim hjón- um í það minnsta þrjú sumur. Þar var gott að vera. Ég man aldrei eftir að vera skömmuð eða að styggðaryrði félli af vörum nokk- urs manns. Börnin á heimilinu voru mér eins og bestu systkin. Við lékum okkur saman í alls kon- ar leikjum þegar fullorðna fólkið lagði sig á daginn. Við unnum létt störf eins og tíðkast á heimilum en aldrei var ætlast til of mikils. Ég fór mjög margar ferðir í Gnúpufell með mjólkurbílnum, í flestum fríum frá skóla og vinnu. Þetta tímabil stóð í nokkur ár. Þegar ég var fjórtán ára fórum við fjórar vinkonur á Leyningshóla- daginn með rútu. Við skemmtum okkur vel og okkur langaði mikið að fara á ball í Sólgarði um kvöld- ið. Inga leysti það vandamál. Hún bjó um okkur allar á stofugólfinu og á ballið fórum við glaðar og kátar. Þá tíðkaðist að unglingar færu með fullorðna fólkinu á svona mannfagnaði. Inga var einstaklega dugleg kona. Hún vann öll störf sem þurfti að vinna inni sem úti. Heim- ilið var fjölmennt því auk hennar barna voru þar önnur börn í sveit og þrjú gamalmenni á heimilinu sitt á hverju tímabilinu. Inga var mjög vel ritfær, orti ljóð og skrifaði skemmtilegar frá- sagnir af liðnum atburðum. Hún var mjög hjálpsöm. Þegar ég varð gagnfræðingur bauðst hún ásamt Sínu systur sinni til að hjálpa mér að fara í Kennaraskól- ann í Reykjavík. Ég þáði það ekki því ég var farin að leigja herbergi úti í bæ og sjá um mig sjálf. Auk þess var ég búin að finna manns- efnið mitt og tímdi ekki að fara. Rúmu ári síðar hittumst við þegar hún var að fara að fæða sitt yngsta barn. Ég var þá trúlofuð og ófrísk að mínu fyrsta barni og leigði enn herbergi úti í bæ. Hún spurði hvernig ég færi að þegar barnið fæddist. Við foreldrarnir vorum bæði átján ára og hann í skóla og vorum ekki búin að finna úrræði. Þá sagði Inga: „Þú veist að ef þú lendir í vandræðum kem- ur þú til mín.“ Það góða boð þurfti ég ekki að þiggja en þetta eru tvö dæmi af mörgum um hennar kær- leik. Ég er ekki eini fjölskyldu- meðlimurinn sem naut gæsku hennar því þegar hún var komin hátt á áttræðisaldur breiddi hún sinn verndarvæng yfir unga frænku sína og nöfnu og á hún mikið hrós skilið fyrir það. Innilegar þakkir fyrir allt og innilegar samúðarkveðjur til af- komenda hennar. Helga Sigríður (Helga Sigga). Elsku amma. Það er komið að kveðjustund. Stund sem að þínu mati hefði mátt koma fyrir all- nokkru. Þú vildir fá að fara beint úr fallegu sveitinni þinni í sum- arlandið og varst ekki alveg sátt við almættið fyrir að leyfa þér það ekki. Kvöldið fyrir andlátið þitt varstu þó búin að taka guð þinn í sátt. Ég sagði þér að Arna Maren mín væri að fara að taka bílpróf og þú brostir og sagðir: „Já það er svo gott að verða sjálfstæður.“ Þegar ég hugsa um þessi orð finnst mér að í þeim hafi falist dýpri merking en ég heyrði fyrst. Sjálfstæðið var nokkuð sem var ekki sjálfsagt fyrir þér. Þú barðist oft hart fyrir því á þinni löngu lífs- leið. Og gafst aldrei upp. Þú hafðir líka sterka réttlætiskennd og lést engan vaða yfir þig. Þegar ríkið ætlaði að gera hluta af jörðinni ykkar afa upp- tækan á grunni þess að hún væri þjóðlenda var þér illilega misboð- ið. Þú varst orðin áttræð en gast ennþá bitið frá þér. Þú fórst í rannsóknarvinnu og lagðir á end- anum fram skjal frá 17. öld sem fannst í Kaupmannahöfn og stað- festi að afréttur Gnúpufells til- heyrði sannarlega þinni jörð. Þú varðir drjúgum hluta af ævikvöldi þínu í þessa baráttu en gafst aldr- ei upp og hafðir að lokum sigur. Samband okkar var ekki sér- lega náið fyrr en nú síðustu árin. Held að þú hafir kunnað betur að meta fólk eftir því sem það þrosk- aðist. Ég á þó margar minningar um þig úr barnæskunni. Ekki af því að við höfum spjallað svo mik- ið heldur af því sem ég sá. Í mín- um huga varstu sterk, stolt og sjálfstæð. Náttúrubarn fram í fingurgóma. Ein dýrmætasta minning mín um þig er frá sumrinu þegar ég dvaldi hjá ykkur afa á unglings- árum. Þú vaktir mig um miðja nótt og sagðir að nú þyrfti ég að koma og hjálpa þér úti í fjósi. Þar var kýr að bera og hún kom kálf- inum ekki frá sér. Þú leiðbeindir mér með að fara með höndina inn og ná í fætur. „Svo dregurðu þeg- ar ég segi til.“ Sjálf sastu í básn- um hjá kúnni og talaðir við hana og róaðir. Þú hafðir enda einstakt lag við dýrin, held að þú hafir skil- ið þau og lesið á annan hátt en flestir. Að hjálpa þessu litla lífi í heiminn var það stórkostlegasta sem ég hafði nokkurn tímann upplifað. Eftir því sem árin liðu dýpkaði samband okkar. Í fyrra fékk ég tækifæri til að vera hjá þér þegar þú áttir orðið erfitt með að vera ein heima. Þá unnum við upp allar spjallstundir sem við áttum inni. Þú sagðir mér frá sorginni sem fylgdi þér alltaf eftir að þú misstir barn á meðgöngu. Og þá felldirðu tár. Mikið fann ég til með þér. Þú leyfðir mér líka að lesa smásög- una þína um það þegar gamla hús- ið ykkar brann. Hún er stórkost- lega vel skrifuð og vonandi fær hún að hljóma í útvarpinu einn góðan veðurdag. Í lokin er kveðja frá pabba: Þú lagðir til ljósið á slóðina mína lífið sjálft gafst mér og atlæti best. Mál er að þakka nú umhyggju þína, þótt hniginn sé dagur og sólin rétt sest. (Friðfinnur K. Daníelsson) Takk fyrir samfylgdina elsku amma. Hilda Friðfinnsdóttir. Nú hefur Ingibjörg móðursyst- ir mín skipt um svið, tæplega 96 ára. Hún var yngst 15 barna Bjarna afa míns. Rannveig Sigríð- ur móðir mín, hálfsystir Ingu, var elst, f. 1901, en Inga yngst, f. 1926 í Lambadal í Dýrafirði og kveður síðust systkina sinna. Móðir mín fluttist suður í Flóa 1926. Fyrst hitti ég Ingu frænku vor- ið 1947 heima í Stóru-Sandvík. Því gleymi ég aldrei. Hún var þá ný- útskrifuð gagnfræðingur frá Ak- ureyri, með húfuna, svo geislandi glöð og frjálsleg í fasi. Ég var 12 ára og hugsaði að svona vildi ég verða. Hún skrifaði mér að vest- an, sagði frá búskapnum heima í Lambadal o.fl. Hún fór fyrst til Ísafjarðar 14 ára með systkinum sínum, Vigfúsínu, Árnýju og Sæ- mundi, og var þá tekin mynd hjá Simsen. Ævintýraferð. Inga fór á Núpsskóla 1944-6. Hún var fróð- leiksfús og minnug. Vegna fjöl- skylduaðstæðna fór hún til Akur- eyrar í vinnu, lauk þar gagnfræðaprófi og fór síðan í Húsmæðraskólann á Laugalandi. Daginn sem hún kvaddi æsku- heimilið kallaði Bjarni afi hana á eintal og mælti: „Nú ert þú að fara alfarin úr þessu skjóli út í heim sem er harður og viðsjáll. Gættu vel að þér, þú berð algera ábyrgð á sjálfri þér. Vertu heiðarleg, segðu ávallt satt, segðu heldur ekkert.“ Samgöngur við Dýra- fjörð voru oft erfiðar og stundum sárt að vera langt frá fólkinu sínu. Dreymir mig Dýrafjörð dagsljósi gullnu í, ekkert á okkar jörð orkar að breyta því. Örlögin ungri mér ýttu af heimaslóð, flaut eg úr faðmi þér friðsæla byggðin góð. (I.B.) Í Eyjafjarðarsveit fann Inga prinsinn sinn, Daníel Pálmason (1912-99), bónda á Gnúpufelli. Hún fluttist þangað 1949 og eign- uðust þau fimm myndarleg börn og fjölda afkomenda. Hún bjó þar í 72 ár, átti göfugan og fjölhæfan mann, sveitarstólpa, sem hún elskaði og var jafnræði með þeim. Inga var vel af Guði gerð, með gott veganesti að heiman. Hún var vel hagmælt, söngvin, trúuð, félagslynd, hestamaður og hafði yndi af dýrum. Hún unni jörðinni Gnúpufelli og voru hjónin sam- hent í að bæta hana, byggja upp, rækta skóg og 10 árum eftir lát Daníels tókst henni, 83 ára, að „bjarga“ Gnúpufells- og Þormóðs- staðadölum fram af Sölvadal, sem óbyggðanefnd ríkisins hafði ætlað sér. Hún undi sér hvergi betur en á Gnúpufelli og var heima þar til í nóv. sl. Henni var gert það kleift með hjálp ættingja, nágranna og sveitarfélags, sem ber að þakka. Inga gaf út ljóðabók 90 ára. Ár- ið 2018 skrifaði hún mér: „Nú er frænka gamla eins og kýr í geld- stöðu, mér dettur ekkert gott í hug til að skrifa til þín eða ann- arra, samt hef ég það gott, en nenni engu, ekki einu sinni að elda almennilegan mat.“ Hún var mannvinur. Leitandi sál og fann styrk í bæninni sem hún þroskaði, m.a. sitjandi í bænahópi með kær- leika til alls sem anda dregur, of- urnæm og hjálpfús. Við Sigríður systir mín nutum líka andlegra krafta hennar suður í Flóa, sem ég vil hér með minnast og þakka. Að lokum kveð ég kæra frænku með hennar ljóði sem varð til á heimleið úr sjúkravitjun, sagði hún mér: Hann gleður ei neinn þessi óður sem aldrei var kveðinn, og ástin sem gleymdist að sýna þér visnar og deyr. En gefirðu af kærleik mun sérhverri bæn sem er beðin í blómagarð almættis plantað sem ilm- andi reyr. Við skulum þess vegna vanda það vel sem við gerum, hvert vinarhót þakka og gjalda með hlýju hvert orð. Við skulum muna að ábyrgð á öllu við berum sem okkur er boðið að njóta við skaparans borð. (I.B.) Rannveig Pálsdóttir. Í dag fylgi ég Ingibjörgu í Gnúpufelli vinkonu minni til graf- ar, hún var einn af föstu punkt- unum í lífi mínu og mikið sem ég á eftir að sakna hennar. Vinskapur okkar hófst fyrir nokkrum ára- tugum (þegar ég var í sveit hjá henni óharðnaður unglingur sem vildi gjarnan standast kröfurnar hennar) og stendur enn. Hún var ern fram á síðasta dag og það var alltaf gaman að heyra í henni, í öll- um samtölum okkar fann ég svo skýrt umhyggju hennar fyrir mér og mínum ásamt þakklæti yfir sínu eigin lífi. Hún setti mark sitt á margt í sveitarfélaginu sem ég áttaði mig auðvitað ekki á fyrr en eftir að ég flutti aftur fram eftir með mína eigin fjölskyldu. Hún var heiðurs- félagi í kvenfélaginu Hjálpinni og gegndi þar mörgum trúnaðar- störfum á árum áður. Einnig samdi hún með fleirum bókina Drífandi Daladísir sem fjallar um 100 ára sögu kvenfélagsins og kemur út í næsta mánuði. Nafnið á sveitablaðinu okkar Eyvindi er komið frá henni og ekki mörg ein- tök í 30 ára sögu þess þar sem hún átti ekki ljóð eða texta af ein- hverju tagi. Meðfylgjandi er síð- asta erindið í Trúarjátningu bóndakonunnar eftir hana sem birtist í Eyvindi árið 2019 og veit- ir mér huggun í dag. Stundum fórum við hjónin fram í Gnúpufell að hjálpa henni með tölvuna eða annað smálegt og það var svo gaman að sjá hvað hún skrifaði lengi og hafði mikinn metnað fyrir því sem hún skrifaði. Hún lét engan bilbug á sér finna þó að ritvinnsluforritið „týndist“ ítrekað á tölvuskjánum og seigla hennar var einstök. Dýrmætastar eru mér minningarnar af okkur við eldhúsborðið í Gnúpufelli þar sem hún sagði mér sögur af lið- inni tíð. Ég mun halda áfram að hugsa til hennar þegar ég stend við suðurgluggann hjá mér og horfi yfir í Gnúpufell og efst í huga mér verður hlýja og þakk- læti. Takk elsku Ingibjörg mín fyrir ljóðin þín, takk fyrir að vita hve- nær Kormákur Villi myndi fæð- ast, takk fyrir að dæla orku inn á kerfið mitt í gamla daga þegar allt var orðið tómt, takk fyrir að kenna mér að skúra, takk fyrir hænurnar, takk fyrir umhyggj- una og þakklætið, takk fyrir sög- urnar og trúnaðartraustið, takk fyrir að sýna mér stærra sam- hengi lífsins, takk fyrir að sýna mér að við erum aldrei of gömul til að læra nýja hluti og vera for- vitin og áhugasöm, takk fyrir flottu krakkana þína og afkom- endur, takk fyrir allt og allt og góða ferð. Í ríki Guðs er allt af einum sprota ég og þú. Og mosasæng sem þekur þúfu vota á þessa trú að allt sem er sé einnar náðar kraftur, allt sé það sem vekur grös og leggur augu aftur frá einum stað. (Ingibjörg Bjarnadóttir) Þín vinkona, Auður Thorberg Jónasdóttir í Öldu. „Við megum ekki týna okkur sjálfum,“ sagði hún. Hún vildi varðveita menningu íslenskrar þjóðar og alþýðu. Það beindi henni til okkar sem stofnuðum kvæðamannafélagið Gefjuni árið 2005. Að standa vörð um það ís- lenskasta og alþýðlegasta, gagn- vart innfluttri menningarneyslu. Stuðlana og rímið, og kvæðalögin. Þegar Ingibjörg kvað sjálf notaði hún kvæðalög sem ekki voru finn- anleg í kvæðasöfnum Iðunnar né öðrum söfnum, lög sem hún lærði af móður sinni. Eftir kveðskap- inn, á góðum stundum, gat hún sagt okkur sögur frá æskustöðv- um sínum vestur í Dýrafirði. Hvernig fólk bjargaðist þar við önnur kjör. Ingibjörg ólst upp við fátækt. Stundum sárafátækt, 13 börn á rýru koti. Hún yngst. Faðirinn fæddur 1868. Líf hennar hefur verið barátta. Ung var hún haldin mikilli lestrar- og menntunarþrá. „Ég vildi ekki verða vinnukona, mig langaði að verða kennari eða ljósmóðir.“ Hún náði að klára gagnfræðaskóla og kvennaskóla, hún komst það af sterkum vilja, og á hnefunum. Auðvitað þurfti hún að vera vinnukona. M.a. á Gnúpufelli í Eyjafirði. En þar lyftist hún skyndilega upp um stétt, í það að verða húsmóðir á mektarheimili, þegar hún giftist Daníel. Það var stórt heimili, margt gamalt fólk og vaxandi barnahópur. Framan af var það síst auðveldara en vinnumennsk- an. Hún þurfti að sanna sig í nýju en gamalgrónu umhverfi, alþýðu- stúlka að vestan. Baráttan harðn- aði svo enn þegar íbúðarhúsið brann ofan af þeim eitt sumar- kvöld. Verkaskiptingin á Gnúpufelli var ekki hefðbundin. Ingibjörg var aðalbóndinn á bænum. Daníel var félagsmálamaður, oddviti, hreppstjóri og kennari m.m. og ekki líkamlega sterkur. Hún var aftur mikill skepnuhirðir og sér- stakur dýravinur. Kýr og kindur, blandað bú. Ég kynntist þeim Ingibjörg Bjarnadóttir Elsku eiginmaður minn, faðir, tengdafaðir, afi og langafi, SIGURBERGUR GUÐNASON, Úthaga 15, Selfossi, andaðist 6. ágúst á Heilbrigðisstofnun Suðurlands. Útförin hefur farið fram í kyrrþey að ósk hins látna. Sérstakar þakkir til starfsfólks Heilbrigðisstofnunar Suðurlands. Elín Lilja Árnadóttir Guðný Ósk Sigurbergsdóttir Arnlaugur Bergsson barnabörn og barnabarnabörn

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.