Saga - 2022, Qupperneq 31

viðar pálsson
Íslenskt fagtímarit í sagnfræði

Íslenskt tímarit
Víst má telja að íslenskir sagnfræðingar og annað áhugafólk um
sögu Íslands sé allt vinveitt Sögu og vilji veg hennar og vanda sem
mestan. Til þess eru ríkar ástæður. Það er mikilvægt fyrir íslenskt
fræðasamfélag að á Íslandi sé gefið út faglegt tímarit í sagnfræði.
Saga er eina sagnfræðitímaritið sem gefið er út hérlendis þótt vissu-
lega birti önnur tímarit einnig greinar í faginu. Saga er auk þess eina
fagtímaritið í heiminum sem er helgað íslenskri sagnfræði og sögu
Íslands. Það yrði því íslenskri sagnfræði og fræðasamfélagi hnekkir
ef Saga veslaðist upp eða liði undir lok nema annað hliðstætt tímarit
kæmi í staðinn.
Önnur sérstaða tímaritsins er að það kemur út á íslensku. Það er
einróma álit okkar sem sitjum í ritnefnd tímaritsins, og hefur lengi
verið á meðal þeirra sem komið hafa að útgáfunni, að ekki komi
annað til greina. Forsenda þess að íslenskan sé gjaldgengt og not -
hæft tungumál í sögu og sagnfræði, og vísindum yfir höfuð, er að
fræðileg orðræða sé iðkuð á málinu, bæði í ræðu og riti. Í upphafi
útgáfunnar aftur á síðustu öld var þetta að sjálfsögðu ekki sérstakt
álitamál enda umhverfi tímaritsins allt annað en nú er. Íslensk fræði
eru sem aldrei fyrr þróttmikið og vaxandi fræðasvið á alþjóðlegum
vettvangi, iðkuð við háskóla víða um heim. Íslenskur og norrænn
menningararfur fyrri alda nýtur sérstakra vinsælda innan og utan
fræðanna, í dægur menningu, dagskrárgerð, listsköpun, skáldskap,
sögutengdri ferða þjónustu og svo framvegis.
En sólin rís áfram í austri og einungis fámennur hópur lands-
manna og örfárra annarra sem náin tengsl hafa við landið er mæltur
á vort ástkæra og ylhýra mál. Það mun ekki breytast nema fyrir guð -
legt inngrip (ólíklegt). Ekki eru allir erlendir fræðimenn á sviði
Íslandssögu og íslenskra fræða fluglæsir á íslensku, þótt þeir séu
auðvitað margir. Hinir eru mun fleiri sem geta barið sig miserfiðlega
í gegnum frumheimildir og fræðirit á íslensku en leggja yfirleitt ekki
á miðin nema þeir viti fiskjar von. Birtingar á ensku eru alþjóðlegar
hvar sem þær komast á prent en birtingar á íslensku eru staðbundnar
saga og útgáfa fræðitímarita á 21. öld 29
Viðar Pálsson, vp@hi.is