Saga - 2022, Side 161

önnur hlutverk á sviði eða fyrir framan myndavélarnar. Hún var
viðriðin ljóðalestur í útvarpinu, þýðingar og upplestur á þeim í ára-
tugi, en hafði það þó aldrei sem aðalstarf. Það er ljóst að hæfileikar
Svölu voru miklir og var hún hagleikskona þegar kom að listrænni
vinnslu verka, eins og ljóða- og smásöguþýðingar hennar eru til
vitnis um. Svala lést árið 1993 og var hennar því miður hvergi
minnst í minningargreinum og ekkert fjallað um hana í fjölmiðlum.
En með aukinni umfjöllun um Ágirnd og meðvitund um gildi henn -
ar sem fyrstu listrænu myndar Íslendinga lifir nafn Svölu áfram um
ókomna tíð.

Lokaorð
Með því að gera fyrstu listrænu mynd Íslands skipaði Svala Hannes -
dóttir sér í hóp frumkvöðla á sviði kvikmyndagerðar á Íslandi.
Myndina gerði hún í samstarfi við annan frumkvöðul, Óskar Gísla -
son, og útkoman varð eldfim eins og komið hefur fram hér að fram-
an. Konur í kvikmyndagerð voru fáar og hurfu oft í skuggann af
karlkyns kollegum sínum og svo var lengi með Ágirnd. Mikilvægi
þess að grafast fyrir um hlut kvenna í kvikmyndagerð er augljóst,
konur eru fáar í kvikmyndasögunni en sess þeirra í henni þarf að
vera skýr og vel rannsakaður. Þátttaka kvenna í kvikmyndagerð var
ansi slitrótt framan af og eftir gerð Ágirndar var næsta kvikmynd
eftir konu, og sú fyrsta í fullri lengd, ekki gerð fyrr en árið 1982
þegar listakonan Róska gerði myndina Sóley. Síðan þá hafa konur
leikstýrt um 10% allra kvikmynda sem gerðar hafa verið á land -
inu.35 Það er gríðarlega lágt hlutfall sem mun vonandi breyt ast en
gerir jafnframt sess Svölu, sem og Ruthar Hanson, þeim mun mik-
ilvægari sem frumkvöðla í kvikmyndasögu Íslands.
siðleysi í formi kvikmyndalistar 159
35 Guðrún Elsa Bragadóttir, ,,Out in the Cold,“ 180 og 183.