Saga - 2022, Page 169

sé í bók Ásgeirs að jafnaði kallaður «landvarnarmaður Kjarvals Íra -
konungs» og «landvarnamaður Cerballs konungs» (bls. 117) án þess að
geta þess hvaðan sú hugmynd sé komin. Í norrænum heimildum er
hún ekki til, í Hauksbók Landnámabókar kemur fram að Eyvindi
«leiddisk hernaðr».21
Nokkrar norrænar heimildir nefna Eyvind austmann — þar með tal-
in Grettissaga. Í 3. kafla hennar segir: „Hann [Eyvindur] hafði land-
vörn fyrir Írlandi.“ Og áfram: „Eyvindur hafði þá tekið við herskip-
um föður síns og var nú orðinn höfðingi mikill fyrir vestan haf.
Hann átti Raförtu dóttur Kjarvals Írakonungs.“22 Í 4. kafla segir enn
fremur: „ … þar til að Eyvindur austmaður tók landvörn þar [á
Írlandi].“23 Sú vitneskja að Eyvindur austmaður hafi verið land-
varnarmaður Kjarvals Írakonungs kemur því beint úr Grettissögu
en hvorki úr ossíönsku þjóðkvæði né er hún tilgáta Bergsveins.

Hvað stendur eftir af ásökunum Bergsveins?
Í hinni upphaflegu álitsgerð fjallar Bergsveinn um það sem hann
kallaði höfundarréttarvarða tilgátu um landnám Íslands sem hafi
verið sett fram í Leitinni að svarta víkingnum. Með hans eigin orðum
hljómar hún svona:
Hið nýja í mínu verki var að nota miðaldaheimildir, auk þess að leita
til annarra fræðigreina, til stuðnings því sem ég birti og kalla efnahags-
módel veiðimenningar sem ég tel hafa einkennt frumlandnám Íslands,
sem síðan hafi þróast út í meiri áherslu á landbúnað þegar veiði þvarr.
Þessi veiðimenning hafi byggt á veiðum á rostungum og öðrum sjávar -
spendýrum, vegna þess að skipaútgerð þess tíma hafi algerlega verið
háð slíku til reipa í skipsreiða og til verndar á trévirki í sjó. Er þessi
heildartilgáta bókarinnar rökstudd gegnum allt verkið.24
Bergsveinn fékk strax opinbera gagnrýni fyrir að eigna sér stolnar
fjaðrir þar sem mjög margir fræðimenn höfðu fjallað um rostungs-
veiðar við Ísland á undan honum og það undir svipuðum formerkj-
um.25 Hér væri til að mynda hægt að vísa til yfirlitsgreinar Elizabeth
drög að mannorðsmorði 167
21 Sama heimild.
22 Grettis saga Ásmundssonar (Reykjavík: Hið íslenska fornritafélag, 1986), 8.
23 Sama heimild, 10.
24 Vef. Bergsveinn Birgisson, „Stolið og rangfært“.
25 Vef. „Rostunga kenningin hreint ekki ný af nálinni,“ Vísir.is, 13. desember 2021,
sótt 20. september 2022.