Saga - 2022, Side 171

náttúrulega stolið.30 Í Eglu koma þó Hvalsker hvergi fyrir, heldur er
sagt: „Eyjar lágu þar úti fyrir [Mýrum], er hvalur fannst í og kölluðu
þeir Hvalseyjar“.31 Mörgum var þegar orðið ljóst, fyrir útgáfu LSV
árið 2013, að hér var um rosmhval að ræða eða rostung eins og bent
er á í áðurgreindri grein í Skírni frá síðasta vori. Helgi Þorláksson
nefnir einnig Hvalseyjar í þessu samhengi árið 2006.32
Bergsveinn bregst við þessari gagnrýni í Sögu með nýrri rök-
semdafærslu. Hann segist ekki saka undirritaðan „um að stela al -
mennri hugmynd um rostungsveiðar, heldur sértækri úrvinnslu
minni á þeirri hugmynd.“33 Síðan skýrir Bergsveinn nánar hvað
hann á við um „sértæka túlkun“:
Í áðurnefndum ritum mínum birti ég margrætt og flókið efnahagslíkan
sem ég tel að geti átt við frumlandnám Íslands og kalla það ýmist veiði -
manna-efnahag, módel eða líkan, og stilli því upp gegn landbúnaðar-
tilgátunni (e. farming hypothesis) sem einkennt hafði umræðu um land-
námið frá miðöldum. Það er á þessum rökum sem ég gagnrýni það sem
Ásgeir Jónsson tekur upp í sinni bók og kallar „veiðiþræla-viðskipta-
líkan“. Þar vil ég meina að Ásgeir byggi greinilega á umfjöll un minni
um stórfelldan innflutning Geirmundar heljarskinns á þrælum frá
Dyflinni til veiða og úrvinnslu á sjávarspendýrum á Íslandi. … Það
kemur á daginn að þessa hugmynd um stórfelldan veiðiskap Geir -
mundar á sjávarspendýrum á Hornströndum er hvergi að finna nema
í áðurnefndum verkum undirritaðs og nú í bók Ásgeirs Jónssonar.34
Ég tel nokkuð augljóst að sú hugmynd að fyrstu landnámsmenn hafi
stundað veiðar áður en þeir komu sér fyrir í hefðbundnum land-
búnaði geti ekki talist höfundarréttarvarin tilgáta Bergsveins Birgis -
sonar. Þessi þróun endurómar um ritaðar heimildir frá fyrri tíð og
skrif sagnfræðinga. Þær yfirlitsgreinar sem þegar hafa verið nefndar
sanna það. Ég held því að hin sértæka túlkun sem Bergsveinn telur sig
hafa höfundarrétt að hljóti að vera tvíþætt. Annars vegar hvað varðar
hið margræða og flókna efnahagslíkan sem hann álítur sig hafa sett fram
í LSV þar sem grunnþættirnir eru tveir: innflutningur þræla og út -
drög að mannorðsmorði 169
30 Vef. Bergsveinn Birgisson, „Stolið og rangfært“.
31 Egils saga Skallagrímssonar (Reykjavík: Hið íslenska fornritafélag, 1983), 75.
32 Helgi Þorláksson „Rostungur og Reykjavík,“ í Reykjavík 871 +-2. Landnámssýn -
ingin = The Settlement Exhibition, ritstj. Bryndís Sverrisdóttir (Reykjavík:
Minjasafn Reykjavíkur, 2006), 34–35.
33 Bergsveinn Birgisson, „Rýnt í ritstuld úr svörtum víkingi,“ 182.
34 Sama heimild, 179–181.