Saga - 2022, Page 180

vilji nú markaðssetja það sem sagnfræðirit og sjálfan sig í leiðinni
sem helsta kunnáttumann Norðurlanda í íslenskum landnáms fræð -
um. Ég leyfi mér einnig að setja þá tilgátu fram að hinar opinberu
árásir hans á mig hafi verið liður í þeirri áætlun. Sú markaðssetning
hlýtur að stranda á skerjum, miðað við hvernig bókin var skrifuð í
upphafi og hve frjálslega er farið með heimildir.
Í grein sinni í Sögu segir Bergsveinn frá því að hann hafi þróað
„eigin gerð af heimildarýni“ sem hann kallar raunrýni (no. Real -
kritikk).50 Mér sýnist af lýsingu af dæma að þessa aðferðafræði megi
kalla konfektkassarýni þar sem höfundur leyfir sér að velja af eigin
lyst þá mola sem honum líkar úr rituðum heimildum en hafna
öðrum eftir eigin smekk. Hér er enn og aftur gott að taka dæmi. Í
LSV er Geirmundur heljarskinn gerður að helsta forvígismanni
landkönnunar og landnáms hérlendis þrátt fyrir að þess sjáist
fremur lítil merki í rituðum heimildum. Þannig heldur Bergsveinn
því fram að Geirmundur hafi komið hingað til lands í könnunar-
leiðangur árið 867, án þess að nefna nokkra heimild því til stuðn -
ings.51 Í kjölfar þessa könnunarleiðangurs byggði hann upp „Geir -
mundarveldi“ á Íslandi sem fól í sér að nánast hver einasti land-
námsmaður á Vestfjörðum vann með honum að veiðum og útflutn-
ingi á rostungi.52 Landnáma segir aftur á móti að Geirmundur hafi
tekið „það ráð að leita Íslands“ eftir að Haraldur konungur hárfagri
vann sigur í Hafursfjarðarorrustu. Í Grettissögu er honum einnig
lýst sem flóttamanni sem talar um að „leita sér annarra forráða“ eftir
missi jarðeigna hans á Rogalandi. Þessi önnur forráð voru að sigla
til Íslands ásamt öðrum sem flúðu ofríki Haraldar.53 Þáttur Geir -
mundar í uppbyggingu Íslands er aukinheldur afgreiddur með einni
setningu í Landnámu: „Lítt átti hann hér deilur við menn; hann kom
heldur gamall út.“54 Þessum heimildum er einfaldlega hafnað í LSV
og tel ég nokkuð ljóst að hér hafi ímyndunin verið sterkari þekking-
unni, svo skilgreining höfundarins sjálfs sé notuð.
Í ritdómi um íslensku útgáfu LSV, sem Gunnar Karlsson ritaði í
Sögu árið 2019, eru gerðar alvarlegar athugasemdir við heimilda-
notkun og túlkanir bókarinnar og segir að ritverk af þessum toga
ásgeir jónsson178
50 Bergsveinn Birgisson, „Rýnt í ritstuld úr svörtum víkingi,“ 181.
51 Bergsveinn Birgisson, Leitin að svarta víkingnum, 191.
52 Sama heimild, 227–228.
53 Grettis saga Ásmundssonar, 7.
54 Jakob Benediktsson (ritstj.), Íslendingabók og Landnámabók, 155.