Saga - 2022, Side 207

Samsetning úrtaksins
Sú aðferð sem doktorsefni nýtti til að ákveða hvaða einstaklingar myndu
lenda í lokaúrtakinu eða lokahópnum er umræðu virði. Til að byrja með tók
doktorsefni fyrir á fjórða hundrað einstaklinga. Síðan fækkaði hún mark -
visst í hópnum þar til eftir voru 101 einstaklingur. Aðferðinni við þennan
niðurskurð er lýst svo í ritgerðinni: „Það sem ég hafði í huga þegar ég valdi
í lokahópinn var að ná sem jafnastri dreifingu þeirra á allt tímabilið og
einnig að tryggja jafna þátttöku fulltrúa eftir landsfjórðungum. Að sjálf -
sögðu höfðu fjöldi og umfang yrðinganna um hvern einstakling einnig sitt
að segja“ (8). Áður en ég kem nánar að þessum orðum vil ég nefna að æski-
legt hefði verið að fá aðeins ítarlegri umræður um hvort lífssögur stærra
úrtaks, jafnvel tvisvar sinnum stærra, hefðu orðið nægilega bitastæðar til að
eiga erindi í þessa ritgerð.
Með vísan til áður tilvitnaðra orða mætti spyrja hvers vegna það hafi
verið mikilvægt að ná „sem jafnastri dreifingu“ einstaklinganna yfir rann-
sóknartímabilið og hvers vegna það var mikilsvert „að tryggja jafna þátt -
töku fulltrúa eftir landsfjórðungum“. Þetta eru áhugaverðar spurningar,
einkum í ljósi þess að doktorsefni lýsir aðferðum sínum þannig að hún
styðjist við róttækustu aðferðir einsögunnar, það er að segja aðferðir þar
sem ekki er lögð áhersla á að eltast við meðaltöl eða atriði sem gætu verið
dæmigerð fyrir tiltekið samfélag. Ef til vill er þetta einfaldlega til marks um
aðferðafræðileg áhrif frá fötlunarfræðinni.
Sé haldið áfram með spurninguna má nefna að doktorsefni leggur ekki
höfuðáherslu á jafnræði milli kynja í úrtakinu — eða hvað? „Ég geymdi það
fram undir blálok rannsóknarinnar að athuga með kynjaskiptinguna í hópn-
um en hún reyndist þá vera nokkuð jöfn eða 56 konur og 45 karlar“ (52).
Hér vaknar sú spurning hvað doktorsefni hefði gert ef í ljós hefði komið,
„undir blálok rannsóknarinnar“, að mikið kynjamisvægi væri að finna í 101
manns hópnum? Ég geri fastlega ráð fyrir að það hefði verið hægt að bregð -
ast við því, en ekki er þó alveg ljóst hvort doktorsefni myndi telja slíkt nauð -
synlegt.

Tilfinningasamband við úrtakið
Tilfinningasamband doktorsefnis við einstaklingana hafði einnig áhrif á það
hvort fólk komst í lokaúrtakið: „Ég einsetti mér að mynda mitt eigið tilfinn-
ingasamband við hvern og einn og leyfði mér að velta vöngum yfir lífs -
þráðum þeirra og örlögum. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að slík
tilfinningasambönd eru afar einhliða og ímynduð. Þessi leið sem mætti lýsa
sem eins konar fóstbræðralagi mín og þeirra var mér stöðug áminning um
að „fólkið mitt“ var af holdi og blóði á sínum lífsferli og eini munurinn á því
andmæli 205