Mímir - 01.06.1998, Side 15

15
héraðsskóla að Núpi í Dýrafirði, 1933-35. Þá
var hann þegar farinn að fást við að yrkja.
Haustið eftir hélt hann til höfuðstaðarins og
sótti námskeið hjá Námsflokkum Reykjavíkur,
las á Alþýðubókasafninu og komst í kynni við
ýmsa „andans menn“.Af þeim má nefna Krist-
inn E. Andrésson, Jóhannes úr Kötlum, Stein
Steinarr og Ólaf Jóhann Sigurðsson. Einar Bragi
lýsir andrúmsloftinu um þær mundir á þessa
leið:
„Þetta voru róttækir tímar. Kreppan mikla grúfði yfir
landinu, aðþrengdir verkamenn í uppreisnarham, byltingar-
sinnaðir rithöfundar og menntamenn ailir á bandi alþýðu og
farnir að skipuleggja þátttöku sína í byltingu morgundags-
ins.“'
Fyrsta prentaða ljóð Jóns úr Vör birtist í
Rauðum pennum þennan vetur. Það gaf tón-
inn um það sem verða skyldi, þótt ekki væri
nema nafnið: „Sumardagur í þorpinu við sjó-
inn“. í kvæðinu er enginn byltingaræsingur
þrátt fyrir „róttæka tíma“. Það er skemmst frá
því að segja að Jón úr Vör hefur aldrei verið
mjög pólitískur þótt hann hafí vissulega tekið
málstað lítilmagnans. Sjálfur gerir hann lítið úr
stjórnmálalegum þætti verka sinna og hefur
kallað sig „samúðarmann“ í bókmenntum
fremur en baráttuskáld.6 í þeim málum, sem
og reyndar annars staðar, er honum líklega
best lýst sem varfærnum efahyggjumanni.
Næstu ellefu árin fékkst Jón við ýmiss kon-
ar störf, aflaði sér lífsreynslu í útlöndum og gaf
út þrjár ljóðabækur. Fyrstu bókina sendi hann
frá sér fyrir jólin 1937; Ég ber að dyrum.
Henni var ákaflega vel tekið7 og höfðu surnir
orð á hinu nýstárlega yrkisefni og meðferð
þess:
í þessu kveri segir hann á sinn sérstæða liátt frá þorp-
inu sínu, basli þess, amstri og ógæfu, og dregur þar víða upp
hreinar myndir og eftirminnilegarj...]8
Sumarið 1938 dvaldist Jón í Svíþjóð, Þýska-
landi, Sviss, Frakklandi og Danmörku. Þá kynnt-
ist hann að einhverju rnarki nýjum straumum
og stefnum í bókmenntum, en þó enn betur á
árunum 1944-46 þegar hann var í Svíþjóð við
nám og ritstörf' Afrakstur Svíþjóðardvalarinn-
ar var þekktasta ljóðabók skáldsins, Þorpið. í
millitíðinni ritstýrði hann Útvarpstíðindum
ásamt Gunnari M. Magnúss og sendi frá sér
Stund milli stríða 1942. Sú bók einkennist af
listrænum og formlegum þreifingum ungs
skálds og þorpinu bregður fyrir í sumum
kvæðanna. Henni var ekki nærri jafnvel tekið
og þeirri fyrstu.10 Ritdómur í Helgafelli sló Jón
harkalega," en þar segir m.a.:
Þótt fimm ár hafi liðið frá útkomu fyrri ljóðabókar hans,
sjást þess engin merki, að skáldgáfa hans hafi þroskazt. Þetta
æskurím hans er víða lipurt, ýmis kvæði eru þarna dálagleg,
en öll eru þau smábrotin [...] Ef Jón ætlar sér að verða skáid,
verður hann aö vera framvegis miklu vandlátari við sjálfan
sig.12
Þorpið er eina bókin sem hann hefur al-
gjörlega helgað æskuminningum og heima-
högum; hún er eðli málsins samkvæmt full af
þorpskvæðum. Þess vegna verður fjallað sér-
staklega um hana í næsta kafla.
Eftir heimsstyrjöldina síðari fór Jón úr Vör
að koma sér upp heimili og fjölskyldu og síðan
hefur hann iðkað skáldskapinn samhliða
brauðstritinu. Auk þess að gefa út níu ljóða-
bækur frá 1951 hefur hann m.a. starfað við rit-
stjórn, bókasafnsmál, sölu fornbóka og útgáfu-
mál.13 Hann var einn af stofnendum lestrar-
félags í Kópavogi 1953 og aðalhvatamaður í
þeirn efnurn. Fram til 1962 hafði hann bóka-
vörslu sem aukastarf en eftir það gegndi hann
formlega stöðu bæjarbókavarðar til 1977.14
Frá útkomu Þorpsins 1946 er skáldskapur
Jóns töluvert rnikill að vöxtum og margt ljóð-
anna tengist heimaþorpinu órofa böndum.15
Af þeirn bókum þar sem rnest ber á þorpinu
má nefna Með örvalausum boga 1951, Mciur-
ildaskóg 1965, Altarisbergið 1978 og Gott er
að lifa 1984. í aukinni útgáfu Þorpsins 1956
var þorpsljóðunum úr bókinni Með örvalaus-
um boga bætt við og reyndar nokkrum öðrum
sem ekki tilheyra „þorpsþemanu“, enda voru
þau tekin aftur út í seinni útgáfum. Einnig rná
nefna að fyrsti hluti bókarinnar sem Jón sendi