Mímir - 01.06.1998, Blaðsíða 46

46
2. Um sambandið milli
kennslufræði greinar og
greinarinnar sjálfrar
Kennslufræðinámið sem gerð er krafa um í
M.Paed.-náminu fer fram á vegum Félagsvís-
indadeildar. Þar eru kennd ýmis fræðileg und-
irstöðunámskeið sem varða þroska og mennt-
un unglinga, nám og skólastarf. Þar sem nám-
inu er ætlað að búa menn undir starf í grunn-
og framhaldsskólum, er lögð mikil áhersla á að
tengja það við starfið úti í skólunum. Þetta hef-
ur m.a. verið gert með því að sækja stunda-
kennara í hóp starfandi kennara á framhalds-
skólastigi, ekki síst í þeirn námskeiðum sem
fást við það sem einu nafni er nefnt kennslu-
fræði greinar. Þetta er auðvitað mikilvægt og
stuðlar áreiðanlega að betra jarðsambandi en
ella yrði.
En þetta skipulag býður um leið heim
annarri hættu. Hún er sú að kennslufræði
greinar verði frekar sambandslítil við það nám
sem nemendurnir hafa stundað í greininni
sjálfri. Þeir vilja auðvitað geta nýtt sér í væntan-
legri kennslu þá fræðilegu undirstöðu sem
þeir hafa fengið í viðkomandi grein.Til þess að
geta leiðbeint nemendum sem best um þetta,
þyrftu þeir sem sjá um námskeiðin í kennslu-
fræði greinarinnar að þekkja vel til námsins og
námsefnisins sem nemendurnir hafa að baki í
greininni. Þetta gera þeir auðvitað ef þeir hafa
nýlokið þessu námi sjálfir, en þá er aftur á móti
ekki víst að þeir geti miðlað af eins mikilli
kennslureynslu á viðkomandi skólastigi og
æskilegt væri. Ef langt er síðan þessir kennarar
luku námi í viðkomandi grein, eru hins vegar
minni líkur til að þeir þekki vel til þess fræði-
lega undirbúnings sem nemendurnir hafa, því
kennsluefni, áherslur og aðferðir taka því bet-
ur alltaf talsverðum breytingum í flestum
greinum Háskólans. Þarna er Félagsvísinda-
deild því í nokkurri klípu þegar hún reynir að
velja kennara til að sjá urn kennslufræði greina:
Á fyrst og fremst að leggja áherslu á kennslu-
reynslu á grunn- og framhaldsskólastigi eða á
að reyna að tryggja að þessir kennarar þekki
vel til þess fræðilega náms sem nemendurnir
hafa að baki og geti því tengt umræðu og verk-
efni við það?
Mér sýnist að undanfarin ár hafi Félagsvís-
indadeild oft valið fyrri kostinn og valið
reynslumikla kennara af grunn- og framhalds-
skólastigi til að annast kennslufræði greina.
Best væri auðvitað ef hægt væri að fínna menn
sem sameina þetta tvennt: kennslureynslu á
grunn- eða framhaldsskólastigi og þekkingu á
hinum fræðilega bakgrunni nemendanna. Það
er því betur stundum hægt, m.a. vegna þess að
sumir grunnskóla- og framhaldsskólakennarar
hafa lagt sig frarn um að fylgjast með því sem
frarn fer í Háskólanum, t.d. með því að sækja
ráðstefnur og opinbera fyrirlestra eða þá bein-
línis með því að taka sér leyfi frá störfum og
sækja tíma í Háskólanum. í þeirn tilvikum þar
sem þetta gengur ekki, má leysa málið með því
að fela tveim eða fleiri kennurum að sjá um
þessi námskeið saman. Þá legðu einhverjir til
starfsreynsluna og aðrir þekkingu á hinum
fræðilega bakgrunni. Þeir síðarnefndu gætu þá
annaðhvort verið kennarar sem hefðu tiltölu-
lega nýlokið hinu fræðilega námi eða þá bein-
línis verið úr hópi háskólakennaranna í grein-
inni. Með því móti ætti betur að vera hægt að
tryggja nauðsynlegt samband rnilli fræðanna
sjálfra á hverjum tíma og aðferðanna til að
miðla þeirn í skólum.
3. Um heildstæða móðurmáls-
kennslu og kennaranám
Það sem ég var að fjalla um í síðasta kafla
varðar t.d. námskeiðið 10.03.74 Kennslufræði
íslensku. Það er mikilvægt að kennslan á því
námskeiði taki eitthvert mið af þeirn fræðilega
undirbúningi sem íslenskunemar fá í íslensk-
um bókmenntum, málfræði, bókmenntafræði