Mímir - 01.06.1998, Blaðsíða 75

75
ókyrrast og á níuncla ári fljúga þær á brott
meðan bræðurnir eru í burtu á veiðum. Þegar
þeir koma aftur og sjá að þær eru horfnar
halda Egill og Slagfinnur af stað að leita þeirra
en Völundur situr einn eftir og bíður þess að
eiginkonan komi aftur. í einsemdinni fer hann
að smíða gullhringa og nær að smíða 700
hringa meðan hann bíður. Menn sendir af Níð-
aði konungi stela einum gullhringnum fráVöl-
undi og hneppa hann í fjötra. Konungur lætur
skera á hásinarVölundar og koma honum fyrir
á eyju þar sem hann situr við smíðar.Tveir ung-
ir synir konungs koma til Völundar í eyjuna,
hann drepur þá og srníðar skart úr líkamshlut-
um þeirra. Síðar kemst hann yfir dóttur kon-
ungs, nauðgar henni og gerir henni barn. Upp
úr því hefur Völundur sig allt í einu til flugs.
Hann flýgur til konungs og hælist yfir verkum
sínum og hverfur að svo búnu á brott. Kvið-
unni lýkur með raunatölum Böðvildar kon-
ungsdóttur.
Nafn Völundar kemur víða fyrir urn hinn
germanska heirn og hans er alls staðar minnst
sem rnikils smiðs. Sagnir af fangavist smiðsins
hjá Níðaði konungi eru víða til. Hins vegar er
nafn hans hvergi í þeim heimildum tengt þess-
um suðrænu meyjum sem sagt er frá í upphafi
Völundarkviðu. Það er aðeins í þýskum ljóð-
róman frá 14. öld, Friederich von Schwaben,
sem hægt er að finna svanameyjarnar tengdar
efni umVölund. Hvort þar er um að ræða end-
uróm frá Völundarkviðu eða eldra þýsku
kvæði um samskonar efni er óútkljáð mál. Jón
Helgason notar þetta þýska kvæði sem rök-
semd fyrir því að svanameyjaþættinum hafi
ekki verið bætt inn í Völundarsögnina á nor-
rænurn slóðum og hann telur að til hafi verið
þýskur Völundur, sem átti samskipti við slíkar
svanameyjar. Hin norræna Völundarkviða og
kvæðið um Friederich von Schwaben séu þá
bæði byggð á eldri fornþýskum kveðskap.’
Einar Ól. Sveinsson telur aftur á móti að í þessu
þýska kvæði komi fram áhrif frá Völund-
arkviðu, sem borist hafi í gegnum frönsk ridd-
arakvæði til Þýskalands.Hann telur því að Völ-
undarkviða hafi orðið til á Norðurlöndum og
að svanameyjaþátturinn sé norræn viðbót við
sögnina urn fangavist smiðsins hjá fégráðugum
konungi/’Aðrir hafa haldið frarn fornenskum
og jafnvel íslenskum uppruna kvæðisins.
Svanameyjar í Völundarkviðu
Skiptar skoðanir hafa löngum verið meðal
fræðimanna um þessa, að því er virðist, tví-
skiptu byggingu Völundarkviðu.Ýmsarkenn-
ingar hafa verið settar fram í þessu sambandi
og sýnist sitt hverjum. Sá fræðimaður, sem
lengst gengur í aðskilnaðarátt, telur að hér sé
um að ræða tvö kvæði sem hafi staðið hvert á
eftir öðru í sama handriti og þannig lent í því
að vera tengd saman í eina heild.7 Á hinum
enda skalans eru þeir sem telja að kviðan sé
ein heild og feli í sér túlkun á ævafornri endur-
fæðingargoðsögn.8
Flestir vilja samt fara meðalveginn og telja
að hér sé um að ræða tvö minni sem eitt skáld
hefur fléttað saman og aðlagað þeirn áhrifum
sem það vill ná fram í kvæðinu. Minnin eru þá
notuð til að skapa eina heild og ekki er hægt
að skoða einstaka þætti kvæðisins nema sem
hluta af þessari heild.9 Urn það hvar og hvenær
það skáld lifði og orti sitt kvæði geta rnenn svo
haldið áfram að deila um ókomna framtíð.
í kvæðinu eru það í raun aðeins sex fyrstu
erindin sem tengja má svanameyjaminninu.
Þar er sagt frá samskiptum þeirra bræðra við
þessar suðrænu meyjar sem korna fljúgandi til
þeirra. Frásögnin af meyjunum er í fyrstu
þremur erindunum og hún er römmuð inn í
eitt stef sem endurtekið er með orðalagsbreyt-
inguni. Fyrsta erindið hefst á þennan hátt:
Meyjar flugu sunnan
myrkvið í gögnurn,
alvitur ungar,
örlög drýgja. (1/1-4) 10