Mímir - 01.06.1998, Blaðsíða 18

18
Maðurinn má sín einskis gagnvart náttúru-
öflunum og máttur jarðarinnar er jafnvel guð-
legur. Afstaða svipuð þessu birtist t.a.m. í
kvæðunum „Til hvers ert þú fæddur?“ „Vor-
hugsun" og „Lítil skel“36. En maðurinn á sér at-
hvarf í draumum og það getur komið sér vel
þegar veruleikinn er að sliga hann. Þetta má sjá
í „Bernskudraumi“:37
Dagarnir eru eins og þungir hlekkir,
hver nótt er hlaðin ótta,
því byrðar gærdagsins höfum við borið inn í svefninn
og vöknum jafnþreyttir að morgni.
En draum dreymdi mig
dag fyrir lítið.
Stór þótti mér ég vera
og sterkur nóg [...]
Það krælir á stuðlun og athyglivert er að
upphafið á öðru erindinu minnir á Ijóðahátt
eddukvæða; sá búningur hæfir draumnum vel.
Kannski má greina ákveðna afstöðu í ætt við
existensíalismann:38
Ég bar þyngri bagga en aðrir,
léttilega varpaði ég þeim af mér á leiðarenda
og þurrkaði svitann af enni mér á hrjúfri treyjuerminni,
síðan gekk ég teinréttur til baka
eftir nýrri byrði [...]
4.2 Nærmyndir úr striti, basli og
fátækt
Mörg ljóð í Þorpinu lýsa smáum atvikum,
daglegu amstri og erfiði sem bregða Ijósi á
kröpp kjör og fátækt. „Kolavinna"39 er upprifj-
un og lýsing skáldsins á vinnutörn og þar, sem
oftar, „ávarpar það sjálft sig“:
Fóstri þinn vekur þig.
Klukkan er sex, og þú byltir þér í mjúku rúmi.
Finnur í gegnum svefninn þyngsli í baki, strengi í lærum.
Kolaskipið bíður í myrkri hávetrarins, klambrað af snjó
og klaka, en svart.
Lesandanum er kippt inn í aðstæðurnar og
sleppur vel ef hann ftnnur ekki svolítinn verk-
kvíða fara um sig! Síðan fara feðgarnir út í
gaddinn, bogra í skipslest, bera poka og ýta
vögnum allan daginn; „uns kvöldið bíður upp
á hinn skamma nætursvefn". Hið útleitna form
ljóðsins, hvunndagsleg málbeiting og e.t.v.
notkun fornafns annarrar persónu bíður upp á
afar nákvæma og raunverulega upplifun þess
sem les; „[...] kolastykkin merja sig inn í bak-
vöðvana“.
Nálægðin við mannlífið er líka mikil í ljóð-
inu „Konur“.40 Þar er einnig áberandi viðhorf
hlýju og mannelsku sem einkennir skáldskap
Jóns úrVör:
Konur, sem bera mjólkurkönnu undir svuntu sinni í hús
nágrannans, þegar börn eru veik,
konur, sem lauma í rökkrinu nýskotnum fugli eða fiskspyrðu
inn um eldhúsgætt vinkvenna sinna ef farið
hefur verið á fjörð,
konur, sem senda börn sín til að segja: Ekki vænti ég, að
þú búir svo vel, að þú getir lánað henni mömmu
hálfan bolla af brenndu kaffi,
konur sem rífast síðan næsta dag út af hænsnunum eða
börnum sínum og sættast á morgun,
góðar konur.
4.3 Sár reynsla og tregi
Skáldinu tekst oft vel að endurvekja harm
og sorgarstemningu þar sem það lýsir átakan-
legum atburðum og dauða. Dæmi um þetta eru
„Iátill drengur"11 og „Vetrarkvöld“.42 Bæði ljóð-
in fjalla um barnsdauða en hvort á sinn hátt.
Hið fyrra er útleitið og frásagnarkennt; aðdrag-
anda og atvikum er lýst býsna náið. Það er tóm-
legt og hljótt eftir jarðsetningu litla drengsins
en móðirin lætur ekki bugast:
Mamma geymir barnafötin sín í litlum kistli
undir höfðagafli hjónarúmsins.
Þar eru skórnir hans,
hans sem aldrei sleit sólum þeirra.
Ég fæ stundum að láta þá standa í lófa mínum.