Mímir - 01.06.1998, Side 19

19
Kannski fæðist bráðum nýtt barn
til að fara í þau föt, sem þarna liggja.
Feiminn horfl ég á móður rnína
festa nýja vindinga í gömul kot.
Seinna ljóðið er mun knappara og lýsingarnar
brotakenndari. En líkingarnar eru snjallar og
beiting myndmálsins fáguð:
Á kaffenntu brunnhúsþaki
rýkur mjöll yfir soltinn hrafn.
barnshjarta,
klukka í fátæku húsi,
hættir að slá [...]
Og þetta er ekki í fyrsta skipti sem horft er á
eftir litlu barni:
Titrandi höndum
heldur örþreytt móðir
áfram að sauma
fegurstu draumum
ný líkklæði.
í mörgum ljóðum Jóns gætir einnig dep-
urðar og trega þótt ekki sé fjallað um andlát
eða svo harmræna atburði.
4.4 Gamall tími og nýr
Þegar líða tekur á skáldferil Jóns úr Vör
verða þorpið og minningarnar þaðan gjarna
óljósari og fjarlægari; tímaafstaðan hefur áhrif
á hvernig þorpið birtist í ljóðunum.
„Við landsteina"43 og „Það lýsir af fiski“M
eru dæmi um ljóð sem tjá fjarlægð við æskuna.
Líkinga- og myndmál er sótt í þorpið og ríki
sjávarins; hafíð virðist t.d. vera tákn tímans og
ævinnar. Hið fyrra er svona:
Hve undur hægt vaggast bátur þinn
við landsteina eigin bernsku.
I mjúkum silkispegli,
bak við langa ævi,
horfist þú í augu við litla stelpu,
slegið hár hverfist í leik smárra fiska,
í sólskini fljúga þeir á gullnum vængjum
inn í laufgrænan skóg.
Þorpið er vissulega ekki áberandi en þetta
litla, ljúfa atvik glitrar í einhvers konar hafsjó
ævidaganna. Myndirnar renna saman og úr
verða óvænt tengsl, allt að því súrrealísk; hárið
verður að fiskum sem verða að fuglum. Og það
er gull og silki, sól og laufgrænn skógur. Ljóðið
er sem sagt hástemmt og býsna rómantískt. í
síðara ljóðinu reynir skáldið að kalla fram
minningar frá horfinni tíð:
Það lýsir af fiski
langt niðri í djúpinu.
Geislar hádegissólar
þrengja sér æ lengra
lengra niður í myrkrið.
Glaðvakandi auga
hins óreynda í óvissu,
heit þófta, borðstokkur,
goggur til reiðu.
Æskudagar ... langt, Iangt
langt niðri í djúpinu.
Nú færist yflr mig elli
í framandi landi spurninganna. [...]
Minningunni er líkt við fisk á hafsbotni sem
birtu stafar af. Með hjálp sólarljóssins nær að
glitta í óljósa mynd af sjóferð, e.t.v. fyrstu
reynslu skáklsins á sjó.
Upphafsljóð Altarisbergsins, „Ferðin
heinf',45 lýsir komu gamals skálds á æskustöðv-
arnar:
[•••]
En hvað er nú þetta.
Getur verið að fjaran,
með hnullungana sína
mótaða af meistarahöndum
brimsins, sé horfin?
Og hvar eru
steinarnir örsmáu,
sem glitruðu
bláir gulir og grænir
eins og sörvi í festi?
Ég skyggi hönd fyrir augu,
gái og skima,
geng upp stígana, -
gamall maður með staf.