Morgunblaðið - 15.03.1973, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 15.03.1973, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 15. MARZ 1973 jMttf^pimMðMfr Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar RitstjórnarfuJltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjóri og afgreiðsla Auglýsingar Askriftargjald 300,00 kr. I lausasðlu 1 hf. Arvakur, Reykjavik. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Eyjólfur Konráð Jónsson. Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Arni Garðar Kristinsson. Aðalstræti 6, símt 10100. Aðalstræti 6, simi 22-4-80. á mánuði innanlands. 8,00 kr. eintakið. ©ersýnilegt er nú, að stjórn- ** arflokkarnir eru í óða önn að undirbúa fall vinstri stjórnarinnar og skapa sér pólitíska stöðu, þegar að því kemur. Að undanförnu hefur verið haldið uppi i málgögn- um Framsóknarflokksins, Tímanum og landsbyggðar- blöðunum, markvissum áróðri þess efnis, að Framsóknar- flokkurinn hafi viljað leysa efnahagsvandamálin með ábyrgum hætti en sú við- leitni hafi strandað á þeim vonda manni, Birni Jónssyni, förseta ASÍ, sem ekki hafi viljað taka upp viðræður við ríkisstjórnina um raunhæfar aðgerðir gegn verðbólgunni. Þetta stef hefur verið leikið með mismunandi tilbrigðum í stjómmálagreinum Tímans og minniháttar málgögnum Framsóknarflokksins. Er greinilegt, að Framsóknar- menn telja það vænlegast að kenna verkalýðshréyfingunni um ófarir vinstri stjórnarinn- ar. Ráðherrar Alþýðubanda- lagsins undirbúa fall stjórn- arinnar með öðrum hætti. þeir hafi verið andvígir að- gerðum hennar í efnahags- málum, en fallizt á þær til þess að bjarga „stóru" málun- um, landhelgismálinu og varnarmálunum. Það er til marks um heil- indi kommúnista í stjórnar- samstarfinu, að á ríkisstjórn- arfundi þeim, sem haldinn var sunnudag einn í desem- ber í ráðherrabústaðnum í hátíðarskyni, þegar gengis- lækkunin var ákveðin, strengdu meran þess heit að koma fram sem einn maður og verja gengislækkunina og segja, að stjórnin öll stæði að henni. Ekki voru margir dag- ar liðnir er þetta heit var rof- ið bæði af kommúnistum og framsóknarmönnum og sögn Alþýðublaðsins af ræðu hans þar, var sannarlega eng- in tilviljun, heldur liður í markvissri stefnu forystu- manna Alþýðuflokksins og SFV að samstarfi eða sam- runa í næstu kosningum, jafn- vel með þátttöku hóps ungra framsóknarmanna. Þannig eru allir stjórnar- flokkarnir, hver með sínum hætti, að undirbúa það, að ríkisstjórnin fari frá. Ekkert sýnir betur þá algeru upp- gjöf, sem nú einkennir störf ríkisstjórnarinnar, en einmitt þessar undirbúningsaðgerðir, sem öllum eru sýnilegar. Enda er svo komið, að ríkis- stjórnin gerir ekki lengur til- raun til þess að takast á við þau vandamál, sem hún hefur UNDIRBUA FALL STJÓRNARINNAR Allt frá því að gengislækkun- in var ákveðin í desember- mánuði sl. hafa þeir kapp- samlega haldið því fram, að þeir hafi verið andvígir geng- islækkuninni og raunar öllum þeim ráðstöfunum öðrum, sem ríkisstjórnin hefur stað- ið að síðan, en fallizt á þessar aðgerðir til þess að bjarga stjórninhi. Með þessum hætti vilja þeir undirbúa þann áróður, sem þeir munu reka, þegar stjórnin er fallin, að skyldu þeir veita því eftir- tekt, sem hug kynnu að hafa á samstarfi við þessa flokka síðar meir. Samtök frjálslyndra og vinstri manna hafa einnig verið að búa sig undir fall vinstri stjórnarinnar með hreingerningu innan dyra og viðræðum við Alþýðuflokk- inn um samstarf. Ferð Björns Jónssonar á fund laun- þegaráðs Alþýðuflokksfélags Reykjavíkur og ítarleg frá- sjálf skapað og hefðbundin forysta ríkisstjórnar í störf- um Alþingis er ekki lengur fyrir hendi. Þegar svo er komið málum er tímabært að menn fari að undirbúa sig undir þær breyt- ingar, sem leiða af falli vinstri stjórnarinnar, óförum hennar og óstjórn í efnahags- og atvinnumálum, Ljóst er, að þjóðin þarfnast einskis fremur nú en styrkrar stjórn- ar, sem nýtur trausts almenn- ings og þeirra fjöldahreyf- inga, sem eru aðilar vinnu- markaðarins, er hafa úrslita- áhrif á þróun mála á þeim vettvangi. Slíkt traust al- mennings og samtaka verka- lýðs og vinnuveitenda er for- senda þess, að hægt verði að taka til höndum og hefja nýtt viðreisnarstarf eftir þann við- skilnað, sem fyrirsjáanlegur er hjá vinstri stjórninni. Almennar kosningar í land- inu, sem gefa kjósendum kost á að kveða upp sinn dóm yfir vinstri stjórninni og verkum hennar, eru a<5 sjálfsögðu grundvallaratriði og forsenda þess að takast megi að tryggja samvinnu þeirra þjóð félagsafla, sem uppfylla fram- angreind skilyrði um styrka og sarnhenta stjórn. Hvar- vetna bíða verkefni úrlausn- ar þeirra manna, sem við verða að taka, fyrst og fremst að ná á ný tökum á stjórn efnahagsmála, en einnig á sviði utanríkismála og við að tryggja sigur íslendinga í landhelgismálinu. Þegar stjórnarskiptin urðu á miðju sumri 1971 var haft á orði, að líklega yrði þjóðin stöku sinnum að kjósa yfir sig vinstri stjórn til þess að sam»- færa sjálfa sig um, að sá val- kostur leiddi ekki til velfarn- aðar. Nú hefur sú reynsla; fengizt enn á ný og niður- staðan er hin sama og jafnan fyrr og þá ættu að vera fyrir hendi allar forsendur til. traustrar stjórnar. NÝ VERKEFNI KISSINGERS Henry Kissinger er um þess- ar muntlir að endurskipulegKJa starfslið sitt í Hvíta Imsinii, og sam- kvæmt fyrirmælum forsetans er hann að búa sigr undir miklar annir í við- ræðum \ið ráðamenn í Vestur- Evrópu, •lapan og Mið-Austurlönd- um um samskiptin við Bandaríkin. Á undanförnum tveimur árum hafa ferðir hans á vegum forsetans til Peking, Moskvu, Parísar, Saigon og Hanoi vakið heimsathygli, og nafn þessa fyrrverandi prófessors við Harvard-háskóla er orðið þekkt um heim allan. En dagar stórtíð- inda eru liðnir, og framundan er tími nákvœmrar könnunar á gjald eyrisvandamálinu, orkuskortinum í heiminum og deilum Araba og ísra- ela, en þessi mál eru nú efst á dag- skrárlista utanríkismála í Washing- toh. Kissinger er nú að búa sig undir viðrœður í Evrópu og Mið-Austur- löndum — en þær eru tengd- ar, vegna þess að deilur Araba og fsraela og orkuskorturinn hafa áhrif í Evrópu ekki síður en i Bandarikj- unum — og sá undirbúningur er jafn ítarlegur og undir viðræðurnar í Peking og Moskvu. Hann hefur fleiri atriði að semja um nú, og verður því að veita að- stoðarmönnum sínum víðtækara verk svið. Hann þarf að ráða til sín nýj- an ráðgjafa í innlendum efnahags- málum, og verður hann væntanlega ráðinn á næstu vikum. Helmut Sonn enféldt verður helzti ráðunaut- ur hans í málum Evrópu og Sovét- rikjanna, ef hann ekki verður flutt- ur tll fiármálaráðuneytisins. Richard T. Kennedy fyrrum ofursti í hernum verður ráðgjafi í öllum málum er varða Öryggisráð Bandaríkjanna, og aðalráðgjafi í öllum málum verður Brenc Scowcroft hershöfðingi, sem tekur við af Alexander M. Haig hershöfðingja, núverandi varafor seta herráðsins. Að sjálfsögðu er' Kissinger aðeins starfsmaður forsetans, og hefur aldrei þótzt vera annað, en nú er starf hans að taka breytingum. Hartn hefur komið á nánum persónulegum tengslum við Chou En-lai i Peking og Le Duc Tho í Hanoi, og þarf sennilega að halda þeim samböndum báðum. Norður-Vietnamar hafa til dæmis rofið samkomulagið, sem Kissinger gerði við Le Duc Tho með því að halda áfram vopnaflutningum til Suður Víetnams, og Kissinger verð- ur sennilega að láta það brot til sín taka persónulega. Þá verður einhver innan Nixon- stjórnarinnar að hafa eftirlit með framkvæmd samkomulas:sins milli Peking og Washington um að skipzt verði á sendifulltrúum, og enginn þekkir það mál betur en Kissinger. Kínveriar létu Kissinger um að semja fréttatilk. um síðustu viðræðurn- ar í Peking, og breyttu aðeins þrem- ur orðum í handriti hans. Það var ekki Kissinger, heldur Kinverj- ar, sem lögðu til að Kína kæmi sér upp aðsetri sendifulltrúa í Washing- ton, og kom sú tillaga Kissinger á óvart. Kissinger varð fyrstur háttsettra talsmanna vestrænnar ríkisstjórnar til að heimsækja Hanoi, og hann veiður að halda samböndum sínum í Asíu þótt hann snúi sér að áhuga málum forsetans varðandi Evrópu, Japan og Mið-Austurlönd. Það eina sem Kissinger vantar í sambandi við þetta breytta ástand er að fundinn verði upp 48 klukku- stunda sólarhringur. Vinir hans vilja að hann dragi sig i hlé nú meðan hann er enn á tindinum, og segja að honum geti ekkert miðað nema niður á við. Hann er hundeltur af dagblöðum, tímaritum og bókaútgef- endum, sem vilja að hann skrifi bæk ur fyrir mill.iónir, en hann verður áfram í starfi sínu, og er að endur- skipuleggja starfslið sitt til að mæta vandamálum framtíðarínnar. Fyrst tekur hann sér þó frí frá störfum í hálfan mánuð til að hvíla sig og beina huganum að nýju verk- efnunum í Evrópu og Mið-Austur- löndum, sem forsetinn hefur falið honum. >að yerður athyglisvert að fylgj- ast með honum i þessum nýju verk- efnum. 1 Asíu vann hann að því að koma á sáttum, að heimflutningi frá Vietnam, að samkomulagi við Kína, Sovétríkin og Japan, og að því að koma á nýju valdajafnvægi í heim- inum. 1 Evrópu biða hans vandamál er varða gjaldmiðla, viðskipti, tækni og hernaðarlegt öryggi. 1 Mið-Austurlöndum er grundvall- arspurningin þessi: Eiga Bandarík- in að hafa forustu um að miðla mál- um milli ísraels og Arabaríkjanna, og ef svo er, ætti þá Washington að trygg.ja öryggi ísraels og senda bandaríska hermenn til eftirlits við landamærin? 1 Washington eru vandamálin þessi: Hver er stefna Bandaríkjanna varðandi doliarann, varðandi her menn í Evrópu, varðandi stuðning við Israel og þörf okkar fyrir oliu JíeUriorkSíimejí Ef tir James Reston Henry Kissinger. frá Arabaríkjunum, varðandi það hve lengi við eigum að halda rúm- lega 250 þúsund manna herliði vest- an Elbufljóts, varðandi við- skipti Bandaríkjanna við aðrar þjóð ir, greiðslujöfnuð, óhagstæðan við- skiptajöfnuð, atvinnuleysi, kaup- gjald, verðlag, valdajafnvægið er- lendis og jafnvægið milli auðugra og snauðra heima fyrir. Undanfarin tvö ár hefur Kissinger aðeins verið falið að einbeita sér að Kína og Sovétríkjunum, og það hef- ur hann gert mjög vel, en nú er hon um falið að vinna að mun flóknart vandamálum Bandaríkjanna, og hann er að taka sér frí til að hugsa málin og endurskipuleggja starfslið sitt. Árangurinn af viðræðum hans við Chou En-lai í Peking og Le Duc Tho í París og Hanoi er mjög góður, en nú verður hann að snúa sér að Heath, Pompidou og Brandt í Evrópu og að Wilbur MiUs og öðr- um i bandaríska þinginu, og það verður sennilega ekki jafn auðvelt, jafnvel ekki fyrir Kissinger.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.