Morgunblaðið - 22.03.1977, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 22.03.1977, Blaðsíða 12
12 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 22. MARZ 1977 \¥\ u i n ílM BUNAÐARÞING 1977 var haldið í Reykjavík fyrr í þessum mánuði en alls stóð þingið í 16 daga. A afloknu þinginu ræddi blaðið við fjóra búnaðar- þingsfulltrúa um þau málefni, sem til umfjöllunar voru á þessu Búnaðar- þingi. — FJÁRHAGSSTAÐA bænda og landbúnaðarins f heild er langt frá því aS vera góS og fer heldur versn- andi bar sem ég þekki til Mitt héraS hefur orSið illa fyrir barðinu á óþurrkum tvö undanfarin sumur og þaS hefur haft sitt aS segja auk þess. sem verzlunarárferSi hefurekki veriS gott fyrir bændur tremur en aðra. Eitt atriSi vegur þungt f þessum mál um en þaS eru þessir háu vextir, sem bændur verSa aS greiSa af lánsfjár- magni. Ef menn skulda eitthvaS á annað borð hleður þetta utan á sig og það er alveg Ijóst að veltuhraði fjármagns, sem bundið er f land- búnaði er ekki það mikill að unnt sé að standa undir jafn háum vöxtum og tfðkast nú, sagði Grfmur Arnórs son, bóndi á Tindum í Geiradals- hreppi f Austur Barðastrandarsýslu og annar tveggja búnaSarþings- fulltrúa BúnaSarsambands vest- fjarða, er við ræddum við hann að loknu Búnaðarþingi. — Búnaðarþing fjallaði nokkuð um lausaskuldamál bænda og í samþykkt þingsins var þess óskað að hægt yrði að koma lausaskuldum bænda i föst lán sem fyrst Vissulega væri æskilegt að finna framtíðarlausn á þessum fjár- hagsvanda bænda, þvl þetta er ekki í fyrsta skipti, sem koma þarf til skulda- skila hjá bændum en til þess að svo mætti verða þurfa aðJcoma til margvís- legar samverkandi aðgerðir Þeir sem verst eru settir hvað þetta snertir eru bændur sem eru að koma sér upp bústofni og byggingum. Verðum að sveigja framleiðsluna inn á æskilega braut — Ein ástæða þess að fjárhagsstaða bænda hefur verið jafn slæm og raun ber vitni. er hversu afurðalán til sölu- félaga bænda hafa verið lág og því hafa þessi fyrirtæki átt I erfiðleíkum með að greiða bændum fyrir afurð- irnar. Bændurnir verða hins vegar að stórum hluta að 3tanda í skilum með greiðslur fyrir rekstrarvörur búanna. „Landbúnaður stendur ekki undir jafn háum vöxtum og nú tíðkast" Rætt við Grím Arnórs- son, bónda Tind- um í A-Barð. Rekstrarlán til sauðfjárbúanna þyrftu að stórhækka og stór liður í að bæta úr þeim erfiðleikum, sem nú er við að etja, væri að afurðalánin næðu þvi, að hægt væri að greiða bændum helst að öllu eða mestu leyti strax við afhend- ingu afurðanna verð þeirra. Með nú- verandi fyrirkomulagi étast þeir pen- ingar, sem bændur eiga að fá fyrir afurðir sínar, upr> í vérðbólgubálinu og þetta erméðal annars ein ástæðan fyrir því að bændur ná ekki þeim tekjum, sem þeim er ætlað i samanburði við viðmiðunarstéttirnar. — Ég er þeirrar skoðunar að nauð- synlegt sé að taka mið af skilyrðum á hverri jörð og markaðsaðstæðum við skipulagningu búvöruframleiðslunnar. Staðan nú er þannig að við verðum að sveigja framleiðsluna inn á æskilega braut — ekki með beinum boðum eða bönnum heldur verður að reyna að hafa áhrif í þessum efnum bæði í gegnum lánafyrirgreiðsiu og verðlags- mál. Sauðfjárframleiðsla okkar eru nú kominn yfir það mark, sem talist getur eðlilegt miðað við kjötframleiðslu og þeirra markaðsskilyrða sem við búum við En ekki verður horft framhjá þvi að sauðfjárræktin leggur iðnaði til hráefni sem er mikils virði fyrir þjóðarbúið Verð til bænda fyrir þesei iðnerðarflrá- efni hefur hins vegar verið alltof lágt og verðlagningin ekki i samræmi við þann áhersluþunga, sem vissulega ætti að vera í þessari framleiðslugrein. Kjarnfóðurgjald umdeilt — Hugmyndin um kjarnfóðurgjaJd á innfluttan fóðurbæti til að standa straum af uppbyggingu fóðuriðnaðar hér á landi verður án efa umdeild. Annars var ákaflega óheppilegt hvað þetta nefndarálit Fóðuriðnaðarnefndar var lagt fram seint á þessu Búnaðar- þingi. Ég viðurkenni að það er höfuðnauð- syn að efla þennan innlenda fóður- iðnað og ég er ekki kominn til með að segja kjarnfóðurgjald eigi ekki rétt á sér i einhverjum mæli en ég tel hug- mynd nefndarinnar um 6% gjald of hátt Min reynsla af graskögglum er með þeim hætti að ég treysti mér til að mæla með þeim sem afbragðs fóðri og betra fóðri en efnagreiningar gefa til kynna, séu þeir gefnir með öðru fóðri. s.s. heyi. Innlent fóður í formi gras- köggla og þá að hluta að viðbættum öðrum innlendum fóðurefnum getur að verulegu leyti komið í stað innflutts kjarnfóðurs Ég er sammála þeirri stefnu að byggja stórar verksmiðjur en þá verður að verðjafna flutnings- kostnað en varðandi eignaraðild að verksmiðjunum held ég, að þær verði fyrst og fremst reistar og reknar af rikinu, því þetta eru stór og dýr fyrir- tæki, sagði Grímur á Tindum að lokum. — FÓOUROR UNIN er það mál sem hvað brýnast er fyrir bændur að fá einhverja úrlausn á. Eins og ástandið er nú verSa velflestir bændur nær einvörðungu aS stóla á aS veður hamli ekki heyskap en reynslan ætti að hafa kennt okkur að þannig get- um við ekki staðið að málum til langframa. Við verðum jafnframt að gera okk- ur grein fyrir því að heyfóður er meginuppistaðan ! fóðri handa bú- stofni landsmanna og hvernig til tekst með öflun þess ræður í raun mestu um afkomu landbúnaðarins f heild Þannig fórust Sigurði Þórólfssyni, bónda i Fagradal i Dalasýslu og búnaðarþingsfulltrúa Búnaðarsam- bands Dalasýslu. orð er við ræddum við hann að loknu Búnaðarþingi — Það ráð sem bændum hefur reynst best til að ná góðum hey)um er góð súgþurrkun og ég er þeirrar skoð- unar að gera þurfi stórátak til að efla súgþurrkun meðal bænda i Dalasýslu var tjón bænda vegna lélegrar heyverk- unar s I sumar metiðá um 33 milljón- ir króna en það svarar til þess að annar hver bóndi I sýslunni hefði getað keypt sér súgþurrkunartæki. — Sumir hafa látið þau orð falla að lausnin á fóðuröflunarerfiðleikum bænda sé aukin votheysverkun en sá litli árangur af öllum áróðrinum fyrir votheysverkuninni sýnir best hversu tregir menn eru að fara út í hana. En við megum þó ekki gleyma þvi að margir bændur hafa náð góðum árangri i votheysverkun Þá er það einnig að viða I sveitum eru gamlar byggingar og í þeim er hægara fyrir menn að koma við súgþurrkun en votheysgeymslum. Urðu að selja ríkinu graskögglaverksmiðjuna — Annað og ekki siðra stórmál fyrir íslenzkan tandbúnao er efltng tnniends fóðuriðnaðar Ég hef alltaf verið sam- mála því að landbúnaðurinn skapaði sér eitthvað eigið fjármagn til fram- kvæmda á þessu sviði. þvi þannig getum við betur gert kröfur um fjár- magn frá öðrum aðilum tií þessarar uppbyggingar í Dalasýslu var á sinum tima stofnað hlutafélag til að koma á fót graskögglaverksmiðju sem jafn- „Súgþurrkun getur best tryggt bændum örugga fóðuröflun" — rætt við Sigurð Þórólfsson í Fagradal í Dölum framt átti að vinna þang Þetta félag varð að selja rikinu verksmiðju sina eftir að bankarnir höfðu lokað fyrir alla fyrirgreiðslu Ég fæ þvi ekki annað séð en á meðan jafn erfitt er að reka þessar verksmiðjur, þá verði þær að mestu reknar af hinu opinbera Best er líka að þessi framleiðsla sé sem mest undir einum hatti en heimamenn eiga að hafa menn í stjórnum verksmiðjanna og geta þannig haft áhrif á starfsemi þeirra Vextir komnir langt yfir eðlileg takmörk — Bændur hafa átt við verulega f|árhagserfiðleika að striða siðasta ár og fjárhagsaðstaða þeirra er erfið um þessar mundir. Dráttur á því að bændur fengju greiðslur fyrir afurðir sinar ' efur orðið til þess að draga tilfinnanlega úr tekj- um þeirra Vextir eru komnir langt yfir eðlileg takmörk þess sem landbúnaður getur staðið undir Verðtrygging á lán- um til bygginga gerir þeim, sem eru að byggja upp búskap sinn, enn erfiðara fyrir Rekstarvörur hafa hækkað geysi- lega tvö síðast liðin ár og viðskipta- skuldir manna fara vaxandi, þó vitan- lega sé ástandið misjafnt. Það er hins vegar öruggt mál að stór hluti bænda á við erfiðleika að striða. — Tryggar og góðar samgöngur eru mikilvægt atriði fyrir fólkið i dreifbýlinu og kom glöggt i Ijós i vetur, hvaða þýðingu það hefur fyrir dreifbýlið að allir vegir séu færir á vetri sem á sumri. Búnaðarþing samþykkti áksorun til samgöngumálaráðherra um að taka ' upp innheimtu á vegaskatti á hrað- brautum út frá Reykjavík og afla þann- ig fjár til vegaframkvæmda úti um land. Við sem búum úti á landi finnum hversu geysilegur munur er að aka þessar hraðbrautir heldur en malarveg- ina, sem á köflum likjast meira troðningum en vegum Mér er einnig Ijóst að menn eru ósammála um rétt- mæti innheimtu vegaskatts en okkur, sem búum i dreifbýlinu, finnst það órettlátt að innheimta fé til vegasjóðs rheð auknum benzínskatti, þar sem fólk úti á landsbyggðinni verður að sæk/a um lengri veg og ferðast eftir vern vegum Benzineyðsla og slit á bílum hjá okkur er þvi meira hjá okkur en þeim, sem njóta góðu veganna i nágrenni Reykjavikur. Auka þarf atvinnutækifaeri í sveitum — Landbúnaður hefur takmarkaða möguleika til að veita fleira fólki at- vinnu, og þvi er sérlega brýnt að auka með einhverjum hætti framboð á at- vinnutækifærum úti um sveitir Ef við ætlum að halda unga fólkinu i sveitun- um verðum við að skapa því atvinnu- tækifæn og í þvi sambandi hafa menn mesta trú á léttum iðnaði. Við verðum að gera okkur grein fyrir þvi að fjöldi fólks vill búa i sveit ef það fær atvinnu en með aukinni búsetu fólks i sveitum má yfirstiga ýmsa þá erfiðleika sem nú er við að fást s.s. i félags- og menningarmálum dreifbýlisfólks, sagði Sigurður að lokum — ÞAO er jafnan svo að hvert BúnaSarþing skilur eftir sig viss spor, sem mótast af þeim málum sem um er fjaflað. Að mi'num dómi eru lánamál landbúnaSarins áhrifa- mesta máliS sem þetta þing fjallaSi um. í þeim efnum þurfa forsvars- menn bænda aS sýna mikla einbeitni, þvf kostnaSur viS bústofn- un f sveitum og uppbyggingu á sveitabýlum frá grunni er frumbýl- ingum um megn. Þeir geta ekki staSiS undir þvf meS núverandi lána- möguleikum aS koma upp nauSsyn- legum húsakosti, bústofni eSa tækj- um auk þess, sem lán til jarðakaupa hrökkva skammt til aS mæta þvf verðlagi, sem nú er á jörSum. Af- greiðsla Búnaðarþings kom nokkuð til móts við þessi viðhorf þótt tæp- lega sé nægilega að gert og það bið ég menn að muna, sagði Egill Jóns- son. bóndi og ráðunautur á Selja- völlum f Austur-Skaftafellssýslu en hann situr á Búnaðarþingi sem full- trúi BúnaSarsambands . A- Skaftafellssýslu. — Af öðrum áhugaverðum málum. sem fyrir þetta búnaðarþing komu. má nefna nefndarálit Fóðuriðnaðarnefndar en það var að sjálfsögðu unnið i fram- haldi af samþykkt Búnaðarþings 1976 Nefndin hefur unnið þarna mikið starf og gott Gallinn var bara sá að álitið barst þinginu það seint að ekki gafst tími til að athuga það nákvæm- lega og þvi verður frekar fjallað um þetta mál af stjórnum bændasamtak- anna. Jafnframt áliti nefndarinnar var afgreidd þingsályktunartillaga Sverris Hermannssonar. alþingismanns, um grænfóðurverksmiðjuna i Flatey og fól afgreiðsla Búnaðarþings i sér viður- kenningu á að rétt væri að rannsaka , möguleika á þvi að bændasamtök eða bændur heima i héraði gætu orðið eignar- og rekstraraðilar verksmiðj- unnar i Flatey en tillaga Sverris gerir einmitt ráð fyrir slíkri rannsókn. Uppbygging i landbúnaði á grundvelli skipulags — Á Búnaðarþingi 1976 var sam- þykkt að óska eftir þvi við búnaðarsam- böndin að þau gerðu nokkra úttekt á — LANAMAL "fándbúnaðarins er það mál, sem hæst hefur borið á þessu Búnaðarþingi, þó mörg mál landbúnaðarins hafi verið til umfjöll- unar nú á þinginu. Lánamálin eru að lenda i sjálfheldu vegna dýrtfðar en henni hefur fylgt hærri vaxtabyrði en venjulegur búskapur getur staðið undir. Fjármunir þeirrar lánastofnun- ar, sem lánar til framkvæmda i sveit- um, Stofnlánadeildar landbúnaðar- ins, hafa verið að étast upp óðfluga, þrátt fyrir búvörugjald til deildarinn- ar og nokkra verðtryggingu, sem við bændur teljum að landbúnaðurinn geti ekki staðið undir nema að litlu leyti. Þingið samþykkti tillögu, þar sem lagt er til að lagt verði á nýtt búvörugjald f formi lánajöfnunar gjalds gegn mótframlagi úr rfkis- sjóði. Við vonum að þetta gjald bjargi Stofnlánadeildinni og komi ! veg fyrir að gripa þurfi til aukinnar verðtryggingar á lánum deildarinnar. Ekki sfst vonum við að ef sú skipan kemst á, sem tillagan gerir ráð fyrir, þá auðveldi það ungum bændum að eignast jarðir og bústofn. Þannig fórust Sigmundi Sigurðs- syni, bónda i Syðra-Langholti i Hruna- mannahreppi í Árnessýslu, orð er við ræddum við hann i tilefni Búnaðar- þings, sem staðið hefur yfir i Reykjavik siðustu vikur en Sigmundur er einn fimm búnaðarþingsfulltrúa Búnaðar- sambands Suðurlands — Það er rétt að svo virðist sem margir bændur séu að komast i greiðsluþrot og ég fæ ekki annað séð en að brýn þörf sé á að athuga, hvort ekki sé hægt að koma lausaskuldum þeirra i föst lán til langs tima Það er vonlaust fyrir bændur að velta á undan sér þungum lausaskuldabagga með þeim drápsvöxtum, sem nú fylgja flest- um lánum Fjármagnsliður verðlags- grundvallar er einnig hrapalega van- metinn Enginn bóndi má vera án súgþurrkunar — i verðlagsmálunum hefur Bún- aðarþing eindregið lagt til að söluskatt- ur af kjötvörum verði felldur niður Mörgum finnst það hálfgerður skripa- leikur hjá rikinu að innheimta söluskatt af kjöti og láta hann aftur til baka sem niðurgreiðslu Þetta fyrirkomulag. að

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.