Morgunblaðið - 18.09.1979, Side 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 18. SEPTEMBER 1979

Otgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Rítstjórnarfulltrúi
Fréttastjóri
Auglýsingastjóri
Ritstjórn og skrifstofur
Auglýsingar
Afgreiðsla
hf. Arvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Björn Jóhannsson.
Baldvin Jónsson
Aðalstræti 6, sími 10100.
Aðalstræti 6, sími 22480.
Sími83033
Smáskammta-
lækningar
Það vakti verulega athygli, að Tíminn reyndi ekki að guma af
afrekum ríkisstjórnarinnar á ársafmæli hennar — enda af engu að
guma — heldur sneri hann sér að stjórnarandstöðunni og hundskamm-
aði hana fyrir afmælið! Það er ekki ofmælt, að þeir framsóknarmenn eru
gengnir í pólitískan barndóm og vilja helzt ekki muna neitt af því, sem
gerzt hefur á undanförnu ári, en tíunda heldur ágæti sitt með öðrum
. hætti. Þjóðviljamenn létu auðvitað stóru grundvallarmálin liggja í
láginni, nú datt engum kommanna í hug, að herinn ætti að fara burt,
hvað þá að boða marxisma og þjóðnýtingu. Þeir vilja heldur gutla í
þeirri smáskammtalækningu, sem er orðin einkenni vinstristjórnarinn-
ar. Smáskammtalæknarnir í ríkisstjórninni eiga sem sagt enga hugsjón
— nema hanga í stólunum. En það er að verða þjóðinni dýrt spaug. Þeir
kratar skera sig auðvitað ekkert úr að þessu eða öðru leyti, en þykjast þó
unnað slagið vera í stjórnarandstöðu, eins og formaður framkvæmda-
stjórnar Alþýðubandalagsins. Það mun ekki sízt vera sú stjórnarand-
staða, sem Tíminn átti við, þegar hann í pólitískum barndómi sínum
húðskammaði stjórnarandstöðuna á ársafmælinu.
A meðan kommarnir eru að gutla í smáskömmtunum (sem eru raunar
orðnir hrikaleg blóðtaka fyrir þjóðina, enda er skattpíningarstefna
stjórnarinnar kölluð vitfirring og vitleysa af einum helzta ábyrgðar-
manni hennar), virðast þeir Þjóðviljamenn eitthvað hafa lært af
félögum sínum á Italíu. Þeim finnst þjóðnýtingin þar orðin allt of mikil
og gera allt, sem þeir geta-, til að losa sig við öfgamenn Rauðu
herdeildarinnar. Það var athyglisvert að hlusta á það í sjónvarpssamtali
á föstudag, félagi í iðnaðarnefnd ítalska kommúnistaflokksins lýsti því
yfir, að þjóðnýting og afskipti ríkisvaldsins af málefnum þegnanna væri
orðin of mikil og ríkið ætti að hætta ýmiss konar þjóðnýtingu, t.d. í
samgöngumálum og á vettvangi tryggingamála. Það er kannski vegna
ítalskra áhrifa, sem kommarnir eru hættir við „stóru" hugsjónirnar og
komnir á kaf í smáskammtalækningarnar.
Svo að vikið sé að hinni einu sönnu stjórnarandstöðu í landinu, þá
hefur Sjálfstæðisflokkurinn veitt stjórninni sanngjarnt aðhald, svo og
þau blöð, sem gagnrýnt hafa ríkisstjórnina og stefnu hennar, ef stefnu
skal kalla. Stjórnarandstæðingar töldu rétt, að ríkisstjórnin fengi
starfsfrið, meðan hún var að sýna, hvað í henni bjó, en í ljós kom, að hún
er hentistefnustjórn, hugsjónalaus og getur ekki haft frumkvæði um
nokkurn hlut, allra sízt það meginverkefni að draga úr verðbólgunni,
sem nú er orðin 52—54% miðað við ár. Stjórnin hefur því miður ekkert
bolmagn í þessum efnum, en hefur þvert á móti kynt undir
verðbólgubálinu með aðgerðum, sem eru verðbólguhvetjandi eins og
síðasta „afrekið“, bráðabirgðalögin og 16 milljarða álögur á almenning.
Ríkisstjórnin hefur staðið sig herfilega í öðru meginmáli, þ.e.
olíumálunum, og þurfti Morgunblaðið að vekja hana af værum blundi,
með nokkrum hávaða skal játað. En samt hafa valdhafarnir ekki enn
þorað að ámálga það við Rússa, að þeir hætti að arðræna smáþjóð með
olíubraski, sem er einsdæmi á Vesturlöndum og líklega víðast hvar. Við
höfum verið látnir greiða milli 50—100% hærra verð til Rússa fyrir
olíuvörur en aðrar þjóðir á vesturlöndum hafa greitt fyrir sína olíu og
erum við þó smælingjar í samanburði við Þjóðverja, Breta og aðra slíka
risa. En ríkisstjórnin situr með stírur i augunum og aðhefst ekkert. Hún
er hrædd við Rússa.
Verður betur vikið að olíumálunum síðar, þegar skýrsla olíunefndar-
innar liggur fyrir til umræðu. En þess ber að geta, að það var
stjórnarandstöðuflokkur, Sjálfstæðisflokkurinn, sem hafði forystu um
skipun olíunefndarinnar og rækilega könnun á olíuviðskiptum íslend-
inga og kverkatakinu sem Rússar hafa á okkur. Honum tókst að rumska
við ríkisstjórninni og kannski verður það til að spara þjóðinni nokkra
milljarðatugi, eða betur, á næstu árum. Við skulum a.m.k. vona það, þó
að svefngenglar vanans tróni enn á heilu opnunum í málgögnum
ríkisstjórnarinnar.
Sjálfstæðisflokkurinn hefur ekki aðeins verið aðhald, heldur hefur
flokkurinn markað stefnuna í nokkrum málum, ekki sízt stórmáli eins
og afstöðu okkar til Jan Majen-svæðisins. Þá hefur flokkurinn borið
fram stefnuskrá, þar sem lögð er áherzla á, að efnahags- og fjármálin
verði leyst í anda frjálshyggjunnar og enda þótt fullyrt sé í forystugrein
Tímans á ársafmælinu, að hann hafi ekkert lagt til þjóðmála, þá má
minna á það til dæmis, að meira og minna öll þjóðmálaumræðan um
langan tíma fjallaði um þessa stefnuskrá, svo athyglisverð þótti hún. En
kannski er stjórnarsinnum og pólitiskum smáskammtalæknum fyrir-
munað að skilja, að ekki er hægt að hafa, svo að gagni komi, hentistefnu
í hverjum einstökum úrlausnarefnum fjármála heldur er nauðsynlegt að
leysa þau með heildarstefnu í huga.
Þjóðviljinn reynir nú jafnvel að nota orðið frjálshyggja sem
skammaryrði og verður gaman að sjá, hvaða árangur hann hefur af því
erfiði. Það skyldi þó ekki vera, að þessi nýja notkun blaðsins á orðinu
frjálshyggja, þ.e. að nota það sem skammaryrði, sýni betur inn í hugskot
margra alþýðubandalagsmanna en ýmislegt annað, sem þeir tönnlast á.
En menn skyldu veita þessu athygli.
• er ekki rúm til að tíunda störf stjórnarandstöðunnar, hvorki
ya né annarra aðila, en þó er hér aðeins ein lítil rúsína í pylsuendann:
irgunblaðið þurfti jafnvel að ganga fram fyrir skjöldu, svo að
fjórnin fyllti ekki alla skemmtistaði höfuðborgarsvæðisins ungum
’iðsmönnum — og hætti þar með við þá varkáru stefnu í
.ptum varnarliðsins og þjóðarinnar, sem verið hefur og gefið
: ur góða raun. Það var Morgunblaðið, sem fyrst tók það mál upp, en
valdstjórnarherrarnir né málgögn þeirra.
yannig mætti lengi telja, ef ástæða væri til.
Búvöruverðshækkunin
Gunnar Hallgrímsson neytendafulltrúi í sexmannanefnd:
„Höfum aðeins
farið að lögum’ ’
— Þeir sem ábyrgðina bera, nota sexmannanefndina sem stuðpúða
EINN þriggja neytendafulltrúa í
sexmannanefnd, tilnefndur af
Sjómannafélagi Reykjavíkur, er
Gunnar Hallgrimsson, starfs-
maður Vinnumálasambands sam-
vinnufélaganna. Morgunblaðið
ieitaði í gær til Gunnars og bað
hann um að útskýra afstöðu sína
í sex-mannanefnd til síðustu bú-
vöruhækkunnar, sem gekk í gildi
í gær.
Gunnar sagði, að við verðlagn-
inguna í fyrra, 1. september, hafi
neytendafulltrúarnir samþykkt að
nota til viðmiðunar taxta málm-
iðnaðarmanna í stað þess að vera
með marga iðnaðarmannataxta,
en lögum samkvæmt á viðmiðunin
að vera taxti iðnaðarmanna og
verkamanna. Var þetta gert, þeg-
ar samið var um verðlagsgrund-
völl fyrir 1. september 1978.
Ástæður þess að taxti málmiðn-
aðarmanna var tekinn til viðmið-
unar með 10% álagi og 5%
meistaraálagi, var m.a. vegna þess
að það er sú stétt, sem vinnur
langminnst af iðnaðarmönnum í
ákvæðisvinnu og akkorði og kvað
Gunnar þann taxta vera einna
raunverulegastan iðnaðarmanna-
taxta. Þessari viðmiðun fylgdi
ferða- og fæðisgjald, þar sem
„okkur fannst ekki stætt á öðru og
þá var þetta ferða- og fæðisgjald
málmiðnaðarmanna langlægst af
öllum iðnaðarmönnum. Hins veg-
ar vöruðum við okkur ekki a því að
strax 1. september hækkaði þetta
álag málmiðnaðarmanna langt
umfram aðrar hækkanir, sem þá
urðu. Kom þetta í ljós síðari hluta
þessa verðlags tímabils og tókum
við það upp nú og færðum það upp
eins og það er í taxtanum nú.
Töldum við okkur gera að gera
leiðréttingu en ekki semja um
hækkun aukalega."
„í öðru lagi — sagði Gunnar,—
gerðum við þá breytingu á launa-
liðnum, að við breyttum vigtinni á
iðnaðarmanni og verkamanni. Við
Pálmi Jónsson, alþingismaður og bóndi, Akri:
Trúi þvíekki,að fulltrú
enda séu hallir undir t
„ÞAÐ blandast engum hugur um
það, að ákvörðun um þessa bú-
vöruhækkun nú er tekin sam-
kvæmt gildandi lögum,“ sagði
Pálmi Jónsson, alþingismaður og
bóndi á Akri, er Mbl. bar undir
hann búvöruverðshækkunina.
„Bollaleggingar ríkisstjórnar-
innar um breytingar eða synjun
á niðurstöðu sexmannanefndar-
innar eru mjög einkennilegar
vegna þess að framleiðsluráðslög
kveða svo á um að þegar niður-
staða liggi fyrir í sexmanna-
nefnd, þá sé verðið þar með
ákveðið.“
„Það hefur hins vegar aldrei
gerzt áður,“ sagði Pálmi, „að því
væri frestað að láta verðið koma
til framkvæmda, þegar sexmanna-
nefnd hefur orðið sammála eins og
nú hefur gerzt. Er það í sjálfu sér
gagnrýnisvert. Hér er auðvitað
um mikla hækkun að ræða og
reynslan af miklum sveiflum á
búvöruverði er sú, að þær hafa
komið fram í neyzlunni. Að þessu
þarf að hyggja og gerist þetta ef
til vill hvað mest fyrir það að
framleiðsluráði er gert skylt að
auglýsa breytingar á búvöruverð-
inu, þannig að það vekur alla
jafna mikla athygli á meðan aðrar
neyzluvörur hækka dag frá degi
án þess að nokkur fylgist með
því.“
Pálmi hélt áfram: „Ég hef séð í
umræðum um þessi mál, að það er
„MÉR skilst að með þessu sé
verið að bæta bændum upp atriði
sem orðið hafa þess valdandi að
þeir hafa dregizt aftur úr í
launaþróun,“ sagði Gísli Andrés-
son, bóndi á Hálsi i Kjós, er
Morgunblaðið ræddi við hann í
gær um verðlagningu búvara.
„Þessi hækkun kemur eflaust
illa við, þar sem þjóðfélagið er
þannig í dag, að lítið framboð
deilt um einstaka liði, sem áhrif
hafa á þessa búvöruverðshækkun,
t.d. kaupgjaldsliðinn og talið að
hann hafi hækkað meira en al-
menn launamálastefna ríkis-
stjórnarinnar gerir ráð fyrir. Ég
hef ekki þau gögn í höndunum, að
ég geti rætt þetta í smáatriðum,
hefur verið af landbúnaðarvörum.
Eflaust er það tímabundið, en
þessir samningsaðilar hafa þó
litið á, að þetta væri sanngirnis-
mái, því að um þessa hækkun varð
fullt samkomulag í sexmanna-
nefnd. Hvað svo sem Ásmundur
Stefánsson kann að segja um
þetta, þá er það aðeins í þágu ASÍ,
sem alls ekki hefur staðið í stykk-
inu fyrir verkamenn í nefndinni,
því að þeir hafa skorazt undan því
Gísli Andrésson, bóndi, Hálsi í Kjós:
Samkomulag í nefnd
að þetta er sanngi
Fólk er farið að missa verðskj
BLAÐAMENN Morgunblaðsins
litu við í matvörubúðum í Mið-
bænum í Reykjavík í gær til þess
að ræða við fólk um nýjustu
vöruhækkanirnar á landbúnaðar-
vörum.
„Meiri hækkanir en
nokkru sinni fyrr“
„Mér lízt illa á nýja verðið á
landbúnaðarvörunum, þetta er
orðið svo hræðilega dýrt að ég veit
hreinlega ekki hvernig fólk fer
orðið að því að lifa,“ sagði Jónína
Gísladóttir húsmóðir, en hún
kvaðst vera búin að birgja sig
nokkuð upp af kjöti á gamla
verðinu. „Ég kaupi kjöt fyrir
fjölskylduna einu sinni í viku og
fyrir helgar, en þetta hefur hækk-
að geypilega mikið og hefur komið
í tíðari og stærri stökkum en
nokkru sinni fyrr bæði á kjöti og
mjólkurvörum. Maður veit að