Morgunblaðið - 03.02.1981, Blaðsíða 20

28 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 3. FEBRÚAR 1981
BRÁÐABIRGÐALÖGIN RÆDD Á ALÞINGI
Gunnar
Thoroddsen:
Viðnám gegn
verðbólgu.
Eyjólfur
Konráð:
Reynir á
samstöðu
lýðræðisafla.
Kjartan
Jóhannsson:
Söm er gjörð
og 1978.
*iii JHm" " ## ÉÉflí,
Salóme Karl
Þorkelsdóttir: Steinar:
Talið upp Umskiptingar í
en ekki niður. ráðherrastólum.
„Ríkið verður að
slaka á klónni
Gunnar Thoroddsen. forsætisráðherra. mælti í gær í efri deild Alþingis fyrir
frumvarpi til staðfestinjíar gamlárskveldslaRa ríkisstjórnarinnar um „viðnám
ue>ín verðhólKu''4. Talsmenn stjórnarandstöðuflokka, Eyjólfur Konráð Jónsson og
Kjartan Jóhannsson, boðuðu breytingartillöííur, hvor frá sínum flokki. í
þingnefnd og sajínrýndu frumvarpið, bæði vegna þess sem þeir töldu of og van í
efnisatriðum þess, sem og meðferð málsins, er þeir töldu ganga á svig við
þingræðið í landinu. Efnisatriði umræðnanna verða lítillega og lauslega rakin
hér á eftir, en hvergi er um tæmandi frásögn að ræða.
44
- sagði
Eyjólfur
Konráð
Jónsson
Viðnám
gegn verðbólgu
Gunnar Thoroddsen, forsætis-
ráðherra, sagði bráðabirgðalögin
mótast af þremur meginmark-
miðum: 1) að tryggja fulla at-
vinnu, 2) að draga úr verðbólgu-
vexti og 3) verja kaupmátt launa-
fólks. Ein af meginforsendunum
hafi verið að festa gengið. Þjóð-
hagsstofnun hafi komizt að þeirri
niðurstöðu, svo dæmi sé tekið, að
4% gengislækkun um sl. áramót
hefði þýtt 5% hækkun verðbólg-
jnnar á árinu. Ráðherrann sagði
að gengi krónunnar gagnvart
Bandaríkjadal hefði ekki breytzt
í janúar, eilítið hækkað gagnvart
danskri krónu og meðalgengi
gagnvart erlendri mynt styrkzt.
Síðan rakti forsætisráðherra
sfnisatriði bráðabirgðalaganna.
Fyrsta greinin fjallaði um verð-
stöðvun og hefði viðskiptaráð-
herra ritað verðlagsráði bréf um
framkvæmd hennar. Verðlagsráð
hefði samþykkt að fresta umfjöll-
un hækkunarbeiðna, annarra en
þeirra sem byggjast á verulegri
hækkun helztu kostnaðárþátta.
Önnur greinin fjalli um að fresta
fullri verðtryggingu sparifjár um
ár, en framkvæmd þessa ákvæðis
Ólafslaga hefði þýtt 10% vaxta-
hækkun i lyktir liðins árs. Þriðja
greinin fjallaði hinsvegar um það
ákvæði stjórnarsáttmálans aö
koma á fót sparifjárreikningum
með fullri verðtryggingu og stytt-
ingu binditíma úr 2 árum í 6
mánuði nú. Tillögur Seölabanka
um þetta atriði og fleiri væru nú
til athugunar hjá ríkisstjórninni.
í fjórðu, fimmtu og sjöttu grein
væri fjallað um vísitölu fram-
færslukostnaðar, sem miðaðist
við nýjan grunn 1. janúar sl.
Verðbætur á laun verða 7% lægri
1. marz nk. en verið hefði að
óbreyttum lögum.
Ráðherra sagði að þessi skerð-
ing yrði bætt með ýmsum hætti,
fyrst og fremst þó með minni
verðbólguvexti en ella en einnig
með skattalækkun sem svaraði til
1 'Æ % í kaupmætti lægri og með-
allauna.
Sjöunda greinin fjallar um
heimild til að fresta ýmsum
framkvæmdum sem gert er ráð
fyrir í fjárlögum og lánsfjáráætl-
un, ef þörf er á. Tvennt er haft í
huga: annarsvegar ef koma þarf í
veg fyrir ofþenslu, hinsvegar það
sjónarmið að afla fjár til að
standa undir aðgerðum til hags-
bóta fyrir launafólk. Ráðherra
sagði að það hefði verið á vitorði
þingmanna að til bráðabirgða-
laga af þessu tagi kynni að koma.
Stjórnarstefnan og
sjálfstæðisstefnan
Eyjólfur Konráð Jónsson (S)
vitnaði til orða Þjóðviljans um
16,8% kjaraskerðingu á sl. 18
mánuðum. Bráðabirgðalögin fælu
í sér 7% viðbótarskerðingu á
verðbætur launa, auk 2,3% skerð-
ingar samkvæmt Ólafslögum.
Hvað halda menn, spurði EKJ, að
þær fjölskyldur séu margar, sem
sjá enga leið til að borga
verðbólguvextina af íbúðarlán-
um, þegar laun hrökkva aðeins til
nauðþurfta? Hægt væri að una
tímabundinni kjaraskerðingu, ef
hún býr í haginn fyrir bætt kjör
siðar. Engu slíku er hinsvegar til
að dreifa nú.
Því er haldið fram að þessar
aðgerðir haldi verðbólgu á bilinu
50—55% 1981. Segjum að það
standist en stjórnin staðhæfir að
stefnt sé í 40% verðbólguvöxt. Til
þess telja framsóknarmenn að
þurfi viðbótarráðstafanir. Tölur
hafa verið nefndar um 5% kjara-
skerðingu 1. júní, 4% 1. septem-
ber og 2% 1. desember nk., ef
ekkert annað er gert. Halda
menn að slík pólitík gangi? EKJ
rakti nokkur dæmi þess, hvern
veg stjórnarstefnan gengur á
stefnu Sjálfstæðisflokksins.
• Ríkisstjórnin hækkar skatta í
sífellu, bæði tekjuskatta, eign-
arskatta, fasteignaskatta og
neyzluskatta, nú síðast með
því að „falsa“ skattvísitölu og
leggja gjaldið fræga á öl og
sælgæti.
• Sjáifstæðisflokkurinn hefur
margsinnis ályktað, að hann
vilji afnema alla vinstri skatt-
ana. Kannski reynist erfitt að
gera það í einni andrá, en ljóst
er, að flokkurinn mun draga
stórlega úr skattheimtu, þegar
hann fær til þess völd og áhrif,
enda er gjörsamlega vonlaust
að ráða niðurlögum verðbólgu
við ríkjandi skattrán.
• Ríkisstjórnin gerir ekkert til
að tryggja hag lífeyrisþega og
horfir á lífeyrissjóðakerfið
brenna til ösku í upplausnar-
eldinum.
• Sjálfstæðisflokkurinn hefur
lagt fram frumvarp um Lífeyr-
issjóð íslands, þár sem kveðið
er á um fuilan, verðtryggðan
lífeyri fyrir landsmenn alla og
gjörbreytt kerfi, sem engum
íþyngir, en afnemur hróplegt
ranglæti.
• Ríkisstjórnin boðar nýtt upp-
bóta- og millifærslukerfi og
bónbjargastefnu í atvinnu-
málum.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill öfl-
ug og sjálfstæð atvinnufyrir-
tæki í eigu einstaklinga og
félaga þeirra og leggur megin-
áherzlu á, að landsmenn allir
geti verið þátttakendur í at-
vinnurekstri, m.a. í almenn-
ingshlutafélögum.
• Ríkisstjórnin þvælist fyrir
virkjunum og öflugum iðnaði.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill
margar stjórvirkjanir og iðn-
væðingu, þ. á m, stóriðju, sem
beri uppi yfirbyggingu þjóðfé-
lagsins.
• Ríkisstjórnin ber ábyrgð á því
að verzlunin er á vonarvöl og
getur ekki sinnt hlutverki sínu,
sérstaklega dreifbýlisverzlun-
in.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill öfl-
uga, frjálsa verzlun og stór-
aukna samkeppni til að bæta
viðskiptakjörin.
• Ríkisstjórnin keppir að því að
auka miðstjórnarvald á öllum
sviðum.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill
dreifa valdinu, m.a. með því að
bæta fjárhag sveitarfélaga og
auka áhrifavald þeirra.
• Ríkisstjórnin vill skattráns- og
verðbólgustefnu.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill
leggja til atlögu við verðbólg-
una með raunhæfum úrræð-
um, og það ætti nú að vera
meginviðfangsefni lýðræðis-
flokkanna allra.
Efnisatriði
laganna
Eyjólfur Konráð sagði marga
spyrja: er hægt að lækka vinstri
stjórnarskattana? Viðbótar-
skatta sem nema 70 milljörðum
gamalkróna á föstu verðlagi 1981.
Eg spyr: lifði þjóðin ekki betra og
heiðarlegra lífi, áður en þeir vóru
á lagðir? Ef skattar væru lækk-
aðir um þessa upphæð, þar af að
verulegum hluta í vöruverði,
nægði það til að draga úr verð-
bólgu (í minni neyzlusköttum)
um 20—25% á heilu ári.
Fyrsta grein frumvarpsins
fjallar um svokallaða verðstöðv-
un, sem var fyrir í lögum og hefur
verið í áratug, áratug hömlu-
lausrar dýrtíðaraukningar. Önt(-
ur greinin fjallar um að fresta
ákvæðum Ólafslaga um raunvexti
í eitt ár. Þessa heimild gat
ríkisstjórnin fengið með lögum
fyrir áramót — og þurfti engin
bráðabirgðalög til. Þriðja greinin
stangast hinsvegar á við aðra
grein. Þar er talað um beina
sparifjáreign að mestum hluta að
6 mánaða bundnum innistæðum
(í stað 24 mánaða). Hvað þýðir
þetta? Að sparifé verður svo til
allt verðtryggt og endurgjaldið
fyrir peningaafnotin, þ.e. vextir
og verðtrygging, eitthvað hærri
en Ólafslagaákvæðin gerðu ráð
fyrir. Nauðsynlegt er að forsætis-
ráðherra geri þinginu grein fyrir
hvern veg ríkisstjórnin hyggst
taka á þegar gerðum tillögum
Seðlabanka um framkvæmd þess-
ará ákvæða bráðabirgðalaganna.
Fjórða, fimmta og sjötta grein
fjallar um kjaraskerðingu 1.
marz, ákvæði, sem koma til
framkvæmda löngu eftir að Al-
þingi hefur nú komið saman á ný.
Bar „brýna nauðsyn" til að
ákveða þetta í bráðabirgðalögum
á gamlárskveld? Er þetta leiðin
til að styrkja þingræðið í land-
inu? Sjöunda greinin fjallar um
frestun framkvæmda síðar á ár-
inu. Fjárlög um þessar fram-
kvæmdir vóru samþykkt rétt
fyrir jól. Frestunarheimild bund-
in í bráðabirgðalög viku síðar, að
Alþingi forspurðu. Framkvæmd-
in kemur e.t.v. ekki til fram-
kvæmda fyrr en síðari hluta
ársins. Hver var hin „brýna
nauðsyn" að setja þetta í lög í
þinghléi?
Eyjólfur gerði loks grein fyrir
því að sjálfstæðismenn myndu
flytja breytingartillögur við lög
þessi í þingnefnd, í samræmi við
mótaða stefnu sína. Þá myndi
reyna á samstöðu lýðræðisafl-
anna á Alþingi. En til þess að ná
megi árangri í efnahagsaðgerðum
þurfi það skilyrði að vera fyrir
hendi: að ríkið slaki á klónni. Um
það atriði ættu lýðræðisöflin að
geta sameinazt. (Ræða EKJ verð-
ur að meginefni birt í Mbl. síðar.)
Kjaraskerðing
— annað ekki
Kjartan Jóhannsson, formað-
ur Alþýðuflokksins, sagði bráða-
birgðalögin fjalla um kjaraskerð-
ingu, aðrir endar væru lausir. Því
miður dygðu þessi lög, ein sér,
harla skammt. Framsóknarmenn
hefði tekið undir með Alþýðu-
flokknum í því efni. En ekki
hefur heyrzt, hver væri vilji
forsætisráðherra, þrátt fyrir
framsögu hans. Kjartan sagði að
ríkið yrði að ganga á undan í
aðhaldi, áður en það gerði kröfu
til þegnanna. Þær fórnir, sem nú
væri krafist af launafólki, væru
fórnir fyrir frestun, ekki fórnir
fyrir árángur né framtíð. Hann
sagði þessa ríkisstjórn, þar sem
Alþýðubandalagið væri þunga-
miðjan, grípa nú til hliðstæðra
aðgerða og ríkisstjórn Geirs