Morgunblaðið - 13.08.1983, Qupperneq 15

MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 13. ÁGÚST 1983
15
Frá Hólum í Hjaltadal, en Hólahátíð verður haldin á morgun, sunnudag. Sr. Vigfús Þór Árnason
Menningarmiðstöðvar
kirkjunnar
legum rétti þeirra, með því að
verkföll megi samþykkja með at-
kvæðagreiðslu á almennum fé-
lagsfundi í verkalýðsfélögunum.
Allir vita að slíkir fundir, svo sem
flestir aðrir fundir, eru lítið sóttir.
Ljóst er að þetta fundarform er
fyrir löngu gengið sér til húðar.
Engu að síður er það staðreynd að
slíkur fundur hefur úrslitavald
um boðun svo afdrifaríks máls
sem verkfall óneitanlega er.
Það er staðreynd að aðstæður
launþega hafa breyst svo gífurlega
á síðustu árum að verkföll geti nú
riðið fjárhag launþega að fullu,
miklu frekar en áður. í dag er það
viðtekinn venja að fólk getur
keypt hvað sem er með „hag-
kvæmum greiðsluskilmálum".
Þetta leiðir af sér að ef farið er í
verkfall hætta tekjurnar að koma
inn, en afborganirnar hrannast
engu að síður upp. Hér er ég ekki
að segja að verkföll geti ekki átt
rétt á sér, og að verkfallsrétturinn
hafi e.t.v. fært launþegum betri
kjör en þeir hefðu náð ella. Þó rík-
ir spurning í huga mínum hvort,
þegar á heildina er litið, verkföll
hafi nokkurn tíma borgað sig fjár-
hagslega fyrir launþegana. Vitað
er að þjóðfélagslega séð geta verk-
föll aldrei borgað sig, og aldrei
hefur tekist að bæta þann skaða
sem verkföll hafa leitt af sér,
heldur hafa þau verið dýr fórn
sem þjóðin og þjóðarbúið varð að
bera. Það er því margt sem bendir
til að með þeirri vinnulöggjöf sem
við búum við sé, eins og nú er
komið, beinlínis unnið á móti hag
hins almenna launþega, svo ekki
sé talað um hversu mjög sé troðið
á lýðræðislegum rétti þeirra í
þessu máli með því að vilji þeirra
sé ekki kannaður ýtarlegar en
löggjöfin heimilar.
Á tillits til þess hver útkoman
yrði, þá eiga launþegar í landinu
þá sjálfsögðu kröfu á hendur
löggjafarvaldinu, að sú breyting
verði gerð á vinnulöggjöfinni að
réttur þeirra sé betur tryggður
með því að verkföll megi því að-
eins boða að viðhöfð sé leynileg
allsherjaratkvæðagreiðsla innan
hvers félags, á sama hátt og með
sömu skilyrðum og lög, sem heim-
iluðu ríkisstarfsmönnum verk-
fallsboðun, kváðu um. Með þessum
hætti einum er hægt að tryggja
lýðræðislegan rétt meðlima
launþegasamtakanna, að lýðræð-
islegum sjónarmiðum sé fullnægt
og að lýðræðið sé virt.
Nú hafa einmitt verið miklar
umræður í þjóðfélaginu um að lýð-
ræðið hafi verið fótum troðið með
afnámi samningsréttarins. Ætla
ég því að þeir, sem hafa fordæmt
það sem harðast, séu fúsir til að
skoða víðari sjónarmið og taki
undir gagnrýni mína á vinnulög-
gjöfinni, og séu reiðubúnir að
vinna að því að breyta þessum
ólögum þannig að lýðræðisleg
vinnubrögð verði tekin upp í þessu
máli.
Ég álít að ég eigi mér margar
skoðanasystur og -bræður í þessu
máli. Af e-m ástæðum hefur þetta
fólk ekki gert sér grein fyrir að
aðeins með því að knýja fast á um
breytingar á vinnulöggjöfinni í
lýðræðisátt, getum við vonast til
að löggjafarvaldið taki málið til
endurskoðunar. Svo lengi hefur
mál þetta verið í ólestri að ekki
verður unað lengur við slíkt. Allir
lýðræðissinnar, hvar í flokki sem
þeir standa, hljóta að sjá hversu
lýðræðislegur réttur er fótum
troðinn með þeirri vinnulöggjöf
sem við búum við. Brýna nauðsyn
ber því til að lagfæra hana þannig
að allir launþegar landsins öðlist
rétt til að taka sjálfir ákvörðun í
svo afdrifaríku máli sem verkfall
er. Á þann hátt einan er hægt að
tryggja lýðræðislega afgreiðslu í
þessu mikilvæga máli.
Ég vil því að lokum hvetja
hæstvirta ríkisstjórn til að eiga
forgöngu að því að þessu mikils-
verða máli verði gerð skil á við-
hlítandi hátt, á hinu hæstvirta Al-
þingi, með samstarfi allra lýðræð-
islega hugsandi manna og flokka.
Jóhanna E. Sveinsdóttir er einka-
ritari hjá Eimskip og stjórnarmaö-
ur í VR.
— eftir sr. Vigfiis Þór
Árnason
Mikiivægasti þáttur í starfi kirkj-
unnar á öllum tímum er sá að koma
„orðinu", hinu lifandi orði, þannig
til skila að það nái að móta allt líf
manna. Öld fram af öld hefir því
verið komið til skila á margvíslegan
hátt, en einkum og sér í lagi hefir
það haft áhrif í sjálfri guðsþjónust-
unni og fyrir áhrif hennar náð að
móta allt líf.
Vissulega nær það einnig til
manna í gegnum hið ritaða mál og
í dag eru notaðir fjölmiðlar, út-
varp, sjónvarp og dagblöð til að
dreifa því út um gjörvalla heims-
byggðina. Ánægjulegt er að heyra
um það á hverju ári að fleiri og
fleiri skulu fá að heyra það og
meðtaka, en fréttir um aukna út-
gáfu og dreifingu biblíunnar færa
okkur heim sannindin um það.
Á Vesturlöndum hefir kirkjan
verið virk í því að leita leiða til að
útbreiða orðið. Hefir hún notfært
sér nútíma tækni fjölmiðlunar og
segja má að íslendingar geti haft
orðið um hönd með því einu að
kveikja á útvarpi, lesa dagblöð eða
horfa á sjónvarp.
Ráðstefnuhald
Eitt af einkennum nútímans á
hinu félagslega sviði, er ráðstefnu-
hald. Um allan heim er efnt til
ráðstefna þar sem fjallað er um
hin ólíklegustu málefni, skoðanir
og stefnur, menn og málefni. Ekki
eru allir á eitt sáttir um mikilvægi
slíkra ráðstefna. Bent hefir verið á
að þar sé ráðið ótrúlega mikilvæg-
um málefnum. Ályktanir ráð-
stefna og þinga um allan heim
móta og skapa viðhorf sem oft
geta haft veruleg áhrif.
Guðfræðilegar
ráðstefnur
Lútersku kirkjunni í Þýskalandi
varð fljótt ljóst mikilvægi þinga
og ráðstefnuhalds. Þegar stríðinu
lauk bauðst henni aðstaða til að
halda slík þing eða ráðstefnur í
gömlum og myndarlegum höllum
aðals fyrri tíma. Var tekin
ákvörðun um að efna til ráðstefna
sem brátt leiddi af sér að stofnað-
ar voru svonefndar menningar-
miðstöðvar kirkjunnar, eða
„evangelískar akademíur" eins og
þær eru nefndar. í fyrstu var að-
eins um eina og eina ráðstefnu að
ræða, en brátt var starfsemin rek-
in á ársgrundvelli með föstu
starfsliði. Hér ber þó að geta þess
að lúterska kirkjan í Þýskalandi
stendur mjög vel fjárhagslega,
fær ákveðna prósentu af tekju-
skatti þjóðarinnar til eigin afnota,
án nokkurra afskipta ríkisvalds-
ins.
Evangelíska akademían
í Tutzing
Árið 1975—76 kynntist undirrit-
aður starfsemi einnar slíkrar
menningarmiðstöðvar þýsku
kirkjunnar. Sú var evangelíska
akademían í Tutzing, sem er lítill
bær rétt fyrir utan Miinchen.
Þar var aðstaðan sérstaklega
góð, húsakynnin vönduð og vel til
þess fallin að efna til ráðstefna.
Allt umhverfið var og aðlaðandi,
miklir og fagrir skógar með
göngustígum þar sem hægt var að
ganga með ráðstefnugestum og
ræða málin í fundarhléum. Rétt
við menningarmiðstöðina var vatn
þar sem þægilegt var að fá sér
sundsprett í kaffi- og matartím-
um. Ráðstefnurnar eru byggðar
þannig upp, að fólk komi til fund-
arstaðarins og dvelji þar. Skilji
eftir heima spennu og streitu sem
kunna að vera til staðar í hvers-
dagslífinu. Áhersla er lögð á að
ráðstefnufulltrúar kynnist inn-
byrðis, en þannig skapast oft
tengsl og vinátta sem er varanleg.
Við upphaf hvers árs er gefin út
vönduð dagskrá í bókarformi, sem
listamenn eru fengnir til að mynd-
skreyta og tjá sig um viðfangsefn-
in á sinn hátt, en þar er greint frá
ráðstefnuhaldi ársins. Þar er einn-
ig sagt frá viðfangsefnum, ræðu-
mönnum og leiðtogum námskeiða.
Leitast er við að fá ólíka hópa
til að ræða saman um viðfangs-
efnin. Ég sótti tvær slíkar ráð-
stefnur í Tutzing, önnur fjallaði
um trú og vísindi, en hin um vinn-
una og vinnustaðinn og þau sið-
ferðilegu og félagsiegu norm sem
mótuðu afstöðu þeirra sem störf-
uðu á vinnustaðnum. Þar fjölluðu
um málið verkamenn, forstjórar,
félagsfræðingar og guðfræðingar.
Á ráðstefnunni um trú og vísindi
flutti próf. dr. Wolfhart Pannen-
berg inngangsræðu. Vakti hug-
leiðing hans mikla athygli, en
hann er einn virtasti guðfræðing-
ur í Þýskalandi í dag, prófessor
við guðfræðideildina í Múnchen.
Þetta ár voru einnig haldnar
margar ráðstefnur um viðfangs-
efni allsherjarþings Alkirkjuráð-
sins í Genf, en það var haldið í
Nairobi í Kenya þetta ár. Segja
má að íslenska kirkjan sé einmitt
að gera það sama þessa dagana
með því að gefa út það efni á ís-
lensku sem er fjallað um á fundi
Alkirkjuráðsins í Vancouver í
Kanada nú þessa dagana.
í „akademíunum" er ávallt lögð
áhersla á að spyrja hvað kirkjan
geti gert gagnvart þeim vanda-
málum eða umræðuefnum sem
tekin hafa verið fyrir og krufin til
mergjar. Hvað segir trúin, hvað
segir kirkja Krists um trú og vís-
indi, um vinnuna og vinnustaðinn
o.s.frv.
Áberandi er að leitast er við að
fá, eins og áður sagði, ólíka hópa
til að koma saman og ræða málin.
Einnig er þeim sem eru gegn
kirkjunni og jafnvel trúnni, boðið
til þátttöku og hlustað á þeirra
sjónarmið. Hér er ekki um að
ræða ráðstefnur þar sem aðeins
prestar eða starfsfólk kirkjunnar
koma saman heldur oftast hópar
sem kunna að vera ólíkir að upp-
lagi, menntun og skoðunum.
Ein ráðstefna vakti sérstaklega
athygli mína þetta ár, en það var
ráðstefna guðfræðinga og lækna,
þar sem fjallað var um líf, dauða
og trú.
Skálholt, Hólar og
Langamýri sem menningar-
miðstöðvar kirkjunnar
Segja má að í raun sé hafið slíkt
starf, ráðstefnuhald, hjá íslensku
kirkjunni. Efnt hefir verið til ráð-
stefna um „Kirkjuna og myndlist-
ina“, „Kirkjuna og tónlistina" og
„Kirkjuna og stjórnmálin". Hér
hefir verið haldið inn á rétta braut
og halda mætti áfram að fjalla um
m.a. trú og læknavísindin, fjöl-
skylduna og kristilega siðfræði,
biblíuna, trúflokka og trúarskoð-
anir, málefni fatlaðra, kirkjuna og
hina öldnu o.s.frv.
Nú væri t.d. eðlilegt að boða til
ráðstefnu um fóstureyðingar. Til
slíkrar ráðstefnu ætti að bjóða
læknum, félagsfræðingum, sál-
fræðingum, guðfræðingum og
prestum og mæðrum sem gætu
talað út frá reynslu. Aðstaðan er
til staðar í Skálholti, að Hólum og
einnig á Löngumýri.
Á liðnu sumri hefir starfsemin
verið fjölþætt. Þar má nefna
svonefndan „Leikmannaskóla
kirkjunnar" sem haldin var á Hól-
um, en þar var fjallað um starf
sóknarnefnda kirkjunnar, „Kyrrð-
ardaga“, samvera presta með dr.
Sigurbirni Einarssyni biskupi, þar
sem hann fjallaði um líf og trú. Á
komandi hausti verður fjallað um
fjölmiðlun, en sú ráðstefna eða
námskeið er einkum ætlað starfs-
fólki kirkjunnar, einnig verður
fjallað um ferminguna, en sú
ráðstefna er haldin á vegum
Æskulýðsstarfs kirkjunnar. Þess-
ar ráðstefnur eða námskeið verða
í Skálholti. Ekki má gleyma kóra-
móti sem verður haldið þar í lok
mánaðarins á vegum Hauks Guð-
laugssonar söngmálastjóra kirkj-
unnar, en þau mót hafa tekist
mjög vel síðastliðin ár.
Vissulega er ekki hægt að hafa
sömu framkvæmd á og í Þýska-
landi, þar sem fjöldi manns vinn-
ur að því allt árið að byggja upp
ráðstefnur, fá frummælendur og
auglýsa efnið. En þeirra reynsla á
þessu sviði á að geta bent okkur á,
að við gætum reynt að fram-
kvæma hluta af því sem þeir hafa
verið að vinna að, allt frá stríðs-
lokum. Ráðstefnurnar eru ár eftir
ár fullbókaðar. Oftast komast
færri að en vilja. Hér má geta þess
að möguleiki er á að prestar, guð-
fræðingar eða þeir sem áhuga
hafa, geta sótt slíkar ráðstefnur
þó að þeir séu ekki búsettir í land-
inu.
Þessi þáttur í starfi þýsku kirkj-
unnar er svo sannarlega verður
eftirbreytni. Hér er um að ræða
einn þátt í starfi Kirkju Krists en
tilgangurinn er sá að koma hinu
lifandi orði, sem kristallast í Jesú
Kristi, til skila í nútímanum.
Vigfús Þór Árnason
Séra Vigfús /*ór Árnason er sókn-
arprestur í Siglufirði.
Sendiherra íra á tslandi, OHiordan, ásamt Davíð Scheving Thor-
steinssyni, ræðismanni írlands á tslandi, Þóri Ragnarssyni, háskóla-
bókaverði og Guðmundi Magnússyni, háskólarektor, við afhendingu
bókagjafarinnar í Háskólabókasafninu á miðvikudag.
Háskólanum þerst
bókagjöf frá írum
HÁSKÓLA íslands hefur borist
vegleg bókagjöf frá stjórn írlands.
Um er að ræða 100 bækur sem
fjalla um sögu, bókmenntir og
tungu íra.
Sendiherra fra á fslandi, hr.
O’Riordan, sem staddur er hér á
landi um þessar mundir, afhenti
gjöfina formlega sl. miðvikudag
í Háskólabókasafni. Milligöngu
um gjöfina hafði Davíð Scheving
Thorsteinsson, ræðismaður íra á
fslandi.
Bækurnar verða varðveittar í
Háskólabókasafni og eru þær til
sýnis í handbókasal safnins til
17. ágúst.