Morgunblaðið - 10.06.1984, Qupperneq 11

MOKGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 10. JÚNÍ 1984
59
HAMFARIR
Svo rammar skorður hafa verið reistar viö
samskiptum kynjanna aö piltar og stúlkur geta
varla talað saman á almannafæri
SJÁ: Eiturlyf
fwing gai i ow/
úr þorpi á Borneo. eitt af votlendustu sveeðum jarðkringlunnar, og þó
fór sem fór.
Jöröin stóö
í björtu báli
Stofnanir Sameinuðu þjóð-
anna í Genf vinna nú að
söfnun upplýsinga um skógar-
elda, sem taliö er að sóu þeir
mestu, er sögur fara af. Þessir
eldar geisuöu á a.m.k. 13.500 fer-
mílna svæöi í hitabeltisskógum í
austanveröu Kalmatan, en það er
héraö á þeim hluta eyjarinnar
Borneo, sem lýtur stjórn Indón-
esíu. Eldarnir geisuöu á tímabilinu
frá febrúar fram í júní á síöast-
liönu ári.
Sums staöar á þessu svæöi
logaöi jöröin í bókstaflegri
merkingu. í jaröveginum var surt-
arbrandur og mór, sem kviknaöi í,
og þar liföu í glæöum mánuöum
saman. Hvaö eftir annaö bloss-
uöu upp eldar víös vegar um
skóginn.
Þaö var ógerningur aö fylgjast
meö því úr lofti sem á seyöi var,
vegna þykkra reykjarmakka, sem
lagöi upp frá svæöinu, og þaö tók
vísindamenn frá Skógfræöirann-
sóknastofnun Vestur-Þýzkalands
marga mánuöi aö fá yfirsýn yfir
tjóniö sem af eldunum hlaust. Þaö
mun vera a.m.k. ellefu sinnum
meira en tjóniö sem hlauzt af víö-
áttumiklum kjarreldum í Ástralíu
áriö 1982. Ennþá eru þó ekki öll
Orsök eldanna er ókunn og í
fljótu bragöi virðist undarlegt aö
svo glatt geti logaö á Borneo,
sem er eitt af votlendustu svæö-
unum á jaröríki. En síðustu tvö ár
hafa miklir þurrkar geisaö á öllu
Kyrrahafssvæðinu. Ástæöan er
duttlungar hafstraums, sem íbúar
á þessum slóöum kalla El Nio.
Meö um þaö bil 80 ára millibili
þeytir straumirnn feyknamiklu af
óvenjuhlýjum sjó upp á yfirborö
Kyrrahafsins. Þetta veldur breyt-
ingum á veðurfari á svæöinu og
spillir lífríkinu á sjó og á landi.
Enginn veit hvaöan El Nio kemur
eöa hvernig hann hegöar sér.
Áhrifa af honum gætir í dálitlum
mæli á þriggja til sex ára fresti, en
meö 80 ára millibili keyrir sem
sagt um þverbak.
I Indónesíu er næststærsta
regnskógabelti, sem enn er eftir á
jöröinni. Þaö stærsta er í Brasilíu.
Skógarhögg hefur mjög veriö
stundaö á Borneo og því standa
stór svæöi trjálaus. Þaö tekur
náttúruna sinn tíma aö fylla upp í
sköröin. Taliö er aö áhrifa hinna
hrikalegu skógarelda muni gæta í
a.m.k. 70 ár. Þau munu verða víö-
tæk og m.a. koma fram í rýrari
uppskeru. Ríkisstjórn Indónesíu
stendur því frammi fyrir því aö
þurfa aö taka erfiöar ákvaröanir.
Hún hlýtur aö hafa dregiö lærdóm
af því sem gerzt hefur og sóö aö
náttúruvernd hefur hagnýtt gildi.
- ROBERT LAMB
KIRKJA
Jafnvel leiö-
togarnir
blóta á laun
Hópur unglinga ruddist inn
í bygginguna meö þvílíku
offorsi aö stór glerhurð brotn-
aöi í þúsund mola. Unga fólk-
iö var samt ekki aö troöa sér
Sérstök ráöherranefnd og miö-
stjórn kommúnistaflokksins kom-
ust aö þeirri niöurstööu, aö kvik-
myndaráö ríkisins, sem ber ábyrgö
á öllum kvikmyndum í landinu, ætti
aö sjá til þess, aö menn geröu
myndir um fórnfúst starf i þágu
flokks og ríkis og aö „kommúnískt
uppeldi“ sé ávallt haft aö leiöar-
Ijósi.
Vestrænir sendimenn segja, aö
þessar ályktanir séu dæmigeröar
fyrir þá höröu stefnu í hugmynda-
fræöilegum efnum og gagnvart
listamönnum, sem Chernenko for-
seti, hafi tekiö, en á fundi miö-
stjórnarinnar í júní í fyrra, varö það
niöurstaöan aö bækur og kvik-
myndir væru yfirfullar af „ámátleg-
um og aumingjalegum" söguper-
sónum.
Nei, Sovétborgurum á aö gefa
gott fordæmi, segja á frá fólki,
sem hefur „háleit markmiö, er
staöfast í trúnni (kommúnisman-
um), iöið og óttalaust," sagöi
Chernenko, þegar hann boöaöi
nýja hreinsun meöal listamanna.
inn í næturklúbb eöa diskó-
tek, heldur inn í dómkirkju í
Belgraö á einum af hátíðis-
dögum kirkjunnar. Þaö er yf-
irleitt þröngt setinn bekkurinn
í kirkjum í Júgóslavíu enda
látiö nokkurn veginn óáreitt
aö fólk iöki trúarbrögö sín,
þótt kommúnistastjórn fari
meö völd.
En trúarhitinn sem hefur
gagntekiö unga fólkiö í land-
inu er samt farinn aö valdayf-
irvöldum áhyggjur. Þau veröa
aö horfast í augu viö aö trúin
öðlast æ sterkari ítök í þjóö-
inni en þaö gengur aö sjálf-
sögöu í berhögg viö hug-
myndafræði valdahafanna,
sem einkennist af guöleysi.
Stjórnmálamenn er auk
þess fariö aö gruna aö kirkju-
sókn æskunnar beri ef til vill
keim af pólitísku andófi. Unga
fólkiö er haldiö vonleysi
vegna ástandsins í efnahags-
og þjóðfélagsmálum, sem fer
hríöversnandi. Nálega milljón
atvinnulausra er í Júgóslavíu
og þar af tveir þriöju kornungt
fólk.
Vísindamaöur viö háskól-
ann í Zagreb, sem er höfuö-
borg Króatíu, gekkst nýlega
fyrir skoöanakönnun, sem
leiddi í Ijós aö 45% þeirra sem
spuröir voru kváöust vera trú-
aöir. Þaö voru raunar 5%
færri en í samskonar könnun
fyrir hálfum öörum áratug. Á
hinn bóginn fullyröir einn af
kennurunum viö lagaskólann í
Split, þar sem er ein af mið-
stöövum kaþólskrar trúar í
landinu, aö kirkjan sé hinum
trúuöu miklu meira viröi en
áöur hafi veriö.
Eftir því sem kaþólskir
klerkar segja, er hlutfall hinna
trúuöu mun hærra úti á lands-
byggðinni en í borgum og
bæjum Júgóslavíu.
„í sumum þorpum eru ekki
aörir yfirlýstir guöleysingjar
en forystumenn kommúnista-
flokksins, og jafnvel þeir biöja
presta oft á laun aö skíra
börn sín eöa vitja meö þeim
grafinna ættingja, sem jarö-
aöir hafa veriö án atbeina
kirkjunnar," segir Djuro
Koksa, aöstoöarbiskup í
Zagreb.
Á síöustu árum hefur gætt
meira frjálsræöis í trúmálum í
Júgóslavíu en áöur og kveöur
svo rammt aö því, aö margir
hafa leitt aö því hugann, hvort
þaö sé í rauninni ósamrým-
anlegt aö játa kristna trú og
vera félagi í kommúnista-
flokknum. Dragoslav Marko-
vic, formaöur flokksins, hefur
sagt aö ástæöulaust sé aö
leggja stein í götu manna fyrir
þær sakir aö þeir séu trú-
hneigöir, svo framarlega sem
þeir séu þjóöhollir.
„En ef gamall flokksmaöur
eins og ég hneigist skyndilega
til trúarbragöa, yröi ég aö
ganga úr flokknum," bætti
hann raunar viö.
— BARNEY PETROVIC
Doninn hann da Vinci
Listamenn í Suður-Afríku uröu
svo reiöir á dögunum aö þeir
stukku nánast upp á nef sér. Til-
efniö var teikning eftir ítalska
listamanninn Leonardo da Vinci
sem birt var í tímaritinu „Við
fljúgum" sem Flugleiöir í landinu
gefa út og dreifa ókeypis til far-
þega sinna.
Teikningin, sem sýnir nakinn
karlmannslíkama inn í hring og
þykir eitt af ágætari dæmum um
teiknigáfu þessa endurreisnar-
málara, var ritskoöuö af siöferöi-
spostulum flugfélagsins: Þeir
strokuöu út kynfæri karlmanns-
ins. Samtök listamanna segja aö
meö þessu athæfi, sem sé frek-
lega ósvífið, sé teikningin eyöi-
lögö og þaö samræmi sem er eitt
C *
r ' k
t ’ >
höfuögildi hennar,
ur og vind.
fokiö út í veð-
Merkilegt sönnunargagn
Lögreglan í Nairobi leitar nú
þjófs sem braust inn hjá kaup-
sýslumanni þar í borg á dögun-
um. Hún telur líkurnar á því að
maöurinn finnist nokkuö góöar,
því hún hefur í höndunum sönn-
ungargagn sem er meira viröi en
fingraför þjófsins. Það er hand-
leggur hans, sem varö viðskila
viö búkinn þegar kaupsýslumaö-
urinn uppgötvaöi innbrotiö og
hjó til þjófsins með japönsku
samurai-sverði.
Áfengisböl
Christopher Carter, 22 ára
gamall piltur í Sheffield í Eng-
landi, hefur veriö dæmdur til aö
greiöa 60 pund í sekt og tæp 43
pund í skaðabætur fyrir aö hafa
byrlaö hvolpi, sem hann átti ekki,
áfengan Martini-drykk. Hundur-
inn missti meövitund um tíma og
var næstum hallur af heimi.
Fuglar og flugvélar
Loftfræöingur nokkur í Bonn í
Vestur-Þýskalandi segir aö á síö-
asta ári hafi hvorki fleiri né færri
en tíu þúsund flugvélar lent í
árekstri viö fugla. Af því hafi hlot-
ist tjón á vélunum, sem nemur
um 45 milljöröum ísl. króna. í
skýrslu, sem fræðimaöur þessi
sendi frá sér á dögunum, segir
aö einkum hafi flugmenn ástæöu
til aö vera á varöbergi, þegar þeir
eru í nágrenni viö flugvelli i
Nýju-Delhí, Nairobi og Bangkok,
því þar séu vinsælir samkomu-
staðir arna og gamma og rekist
þær skepnur á vélar geti veriö
álitamál hvorir hafi betur.
Dýr myndi Hafliöi allur...
vegna meiösla sem hún laut á
leiksviöi, þar fyrir tveimur árum,
þegar stykki úr leikmyndinni féll
á hana. Hún segir aö þetta óhapp
hafi eyöilagt ballettferil sinn.
Ballettmærin Natalia Makaro-
va, hefur stefnt forráöamönnum
Kennedy Center í Washington og
krafist þess aö þeir greiði henni
25 milljónir dollara í miskabætur
Sitt lítid af hverju...
Nýjar rannsóknir vísinda-
manna viö háskólann í Austur-
Anglíu benda til þess aö næsta
ísöld á jöröinni veröi eftir þrjú til
sjö þúsund ár . . . Blaöamaöur
viö New York Times hefur fundiö
áöur óþekkta óperu eftir tón-
skáldiö Donizetti og veröur hún
væntanlega sett á sviö innan
skamms ... 218 manns létust í
fjöllum Sviss á síöasta ári, þar af
93 útlendingar. Flestir hinna
látnu voru fjallgöngumenn
8. . . Norömenn hyggjast senda
hjálpargögn til Nicaragua sem
metin eru á 17 milljónir norskra
króna . .. Atvinnulausum hefur
fækkaö í Vestur-Þýskalandi aö
undanförnu. Þeir voru 9,1®/« af
vinnuafli í apríl en eru nú 8,6%,
sem þýöir aö 120 þúsund manns
hafa fengiö nýja atvinnu ...