Morgunblaðið - 21.08.1984, Qupperneq 43

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 21. ÁGÚST 1984
51
Margt býr í manninum
Bókmenntir
Ævar R. Kvaran
Margt býr í manninum
Þau þrjú hundruð ár sem það
hefur tekið að þróa nútímavísindi
Vesturlanda, hefur hraði framfar-
anna aukist með ári hverju. Vita
menn það til dæmis að taka, að
90% allra þeirra vísindamanna
sem tekið hafa þátt í þessari
framþróun vísindanna eru á lífi í
dag? Þetta telja flestir mikið efni
fagnaðar, þvi þetta séu raunveru-
legar framfarir. Og hver fagnar
ekki framförum? Fróðir menn
telja, að þekking mannkyns hafi
tvöfaldast á tveim síðustu áratug-
um.
En því miður hafa hið illa og
hvers konar vandamál einnig tvö-
faldast á sama tíma. Þetta sýnir
takmarkað gildi framfara vísind-
anna fyrir mannkynið. Þótt hinn
mikli þekkingarauki hafi að vísu
ekki valdið hörmungum einum, þá
hefur hann heldur ekki komið í
veg fyrir þær.
Þetta stafar af því, að vísindin
hafa ósjálfrátt leitt til aukinnar
efnishyggju, sem ekki hefur í för
með sér að menn átti sig á því, að
einu gildin sem verulegu máli
skipta í lífinu eru andlegs eðlis,
svo sem friður, hamingja, gleði og
vellíðan almennt.
Vísindamenn eru enn þeir sem
mest eru dáðir í hinum vestræna
heimi. Það er skiljanlegt, því
margir þeirra eru stórgáfaðir
menn og snjallir og hafa margt
afrekað. En oftrú margra þeirra á
svokallaðri „skynsemi" og heila-
starfsemi hefur leitt þá til van-
mats á hinum andlega hluta
mannsins. Því það er misskilning-
ur að halda að maðurinn sé ein-
ungis efnisvera. Hann er einnig
andleg vera.
Á þróunarferli vísindanna hafa
fræknir vísindamenn skapað
margs konar lögmál, sem þeir síð-
an hafa stuðst við í rannsóknum
sínum og af flestum hafa verið
talin óskeikul.
Að vísu hafa verið til menn frá
aldaöðli sem hafa búið yfir hæfi-
leikum, sem telja má að brjóti í
bága við ýmis þessi lögmál. Slíkt
hafa flestir vísindamenn afgreitt
með þeim hætti, að allar frásagnir
af slíku væri einber þvættingur og
hjátrú. Þetta væri ekkert annað
en þjóðsögur og ævintýri. Og þeir
sem mest dýrka vísindamenn og
skoðanir þeirra hafa tekið undir
þetta.
En nú lifum við á tímum, þegar
hvers konar fréttir berast með
ógnarhraða um allan hnöttinn,
hvers eðlis sem þær eru. Það er
því ekki lengur hægt að leyna
neinu sem gerist, hvort sem
mönnum er það ljúft eða leitt.
Þetta hefur haft það í för með
sér meðal annars, að ekki er leng-
ur hægt að þræta fyrir að ákveðn-
ir atburðir berist, þótt ýmsum
þætti vafalaust þægilegra að geta
sagt slíkt skrök og þjóðsögu.
Lifandi ófreskigáfa sem ýmsir
eru gæddir, hefur því skapað vís-
indamönnum veruleg vandamál,
því ef taka á mark á sumum lög-
málum vísinda, getur hún ekki átt
sér stað!
Það getur stundum verið bros-
legt að fylgjast með því, hve vand-
lega sumir vísindamenn hafa gætt
þess að taka ekki mark á því, sem
viröist brjóta í bága við þekkingu
þeirra.
Sökum þeirrar oft skiljanlegu
tortryggni sem vísindamenn eru
haldnir gagnvart ófresku fólki, þá
tel ég það einmitt meðal kosta
þessarar bókar, að höfundurinn er
sjálfur ekki ginnkeyptur fyrir
slíkum frásögnum, og gætir þess
því vandlega að þær séu staðfestar
af áreiðanlegum vitnum eða vís-
indamönnum. Já, jafnvel þegar at-
vikin gerast að honum sjálfum
viðstöddum.
Sökum persónlegs áhuga á þess-
um efnum hef ég eðlilega áður les-
ið um sumt af því sem sagt er frá í
þessari bók. En þær frásagnir sem
höfundur hefur valið eru merkar.
Hann virðist hafa ferðast víða um
heim til þess að ná persónulegu
tali af þeim sem í hlut eiga. Til
dæmis kom hann alla leið hingað
til þess eins að tala persónulega
við okkar góðkunna Einar á Ein-
arsstöðum. í frásögninni um hug-
lækningar Einars er meðal annars
sagt frá, hvernig Einar hjálpaði
Reykjavíkurstúlkunni Guðrúnu
Sverrisdóttur. En hún er persónu-
lega sannfærð um það, að hún eigi
hjálp andlegra lækna að þakka að
hún er á lífi. í beinni mótsögn við
fullyrðingar lærðustu lækna um
vonir hennar, náði hún fullri
heilsu eftir bílslys, sem líklegt var
talið að leiða myndi til dauða.
Fullyrðingarnar um lækningu
hennar eru staðfestar af læknum
hennar, sem telja með öilu óskilj-
anlegt hvernig hún fékk bata,
segja það kraftaverki líkast.
Vissulega eykur það gildi þess-
arar bókar fyrir okkur, að dæmi
um hið óskiljanlega skuli einnig
tekið hér á Íslandi.
í þessari bók fá lesendur að
nokkru að kynnast aðferðum
þeirra vísindamanna, sem þrátt
fyrir allt eru farnir að rannsaka
hina óvefengjanlegu, stórmerki-
legu andlegu hæfileika sem í
manninum búa. Eins og allar slík-
ar rannsóknir kosta þær mikið fé.
Við værum lengra komin í skiln-
ingi okkar á þessum sjaldgæfu
hæfileikum, ef ekki hefði löngum
skort fé til rannsókna. En nú er að
breytast veður í lofti í þeim sök-
um. Ástæðurnar til þess eru því
miður ekki af góður togan, heldur
illum.
Mig minnir að það hafi verið ár-
ið 1956, að ég gat þess í útvarpser-
indi, að upp hefði komist, að
bandaríska hernum hefði tekizt
sending hugsana frá flotastöð í
Kaliforníu til kjarnorkukafbáts-
ins Nautilius, sem á þeim tíma lá á
botni Atlantshafsins, langt norður
í höfum. Talið var að þessi hugs-
anaflutningur hefði tekizt mjög
vel. Til þess tíma hafði því verið
haldið fram í Sovétríkjunum í
hinni miklu alfræðibók þeirra
(sem alltaf þarf að breytá, þegar
nýir menn taka völdin) að frá-
sagnir af ófreskigáfu væru hjal
eitt og sama gilti um svokallaða
sálræna hæfileika. Þetta væri
ekkert annað en enn ein aðferð
kapitalistans til að blekkja al-
þýðuna. Það vakti því furðu þegar
ýmsir komust að því, að frægur
rússneskur eðlisfræðingur við há-
skólann í Leningrad hefði leyft sér
að fást við einhverjar rannsóknir í
þessum efnum. Töldu ýmsir að það
væri næstum furðulegt, að hann
skyldi ekki verða fórnardýr í ein-
hverjum hreinsunum Stalíns, því
hann lifði þann höfðingja.
Kannski hefur hann bara gleymst.
En eftir að fregnin um hugsana-
flutning bandaríska flotans barst
út, gjörbreyttist öll afstaða til
slíkra rannsókna í Sovétríkjunum.
Þessi fyrnefndi prófessor og aðrir
fengu allt það fé sem þeir þurftu.
Afleiðingin var sú, að Sovétmenn
munu vera komnir framúr Banda-
ríkjamönnum, að talið er, í rann-
sókn þessara mála, eins og skýr-
lega er greint frá í lokakafla þess-
arar bókar. Bandaríkjamenn eru
einnig sagðir farnir að eyða mikl-
um fjármunum til rannsókna
ófreskigáfunnar. Hvað veldur
þessari breytingu? Svarið er ein-
falt. Það kann að vera hægt að
beita slíkum hæfileikum í hernaði.
Það gerir gæfumuninn!
Bókin Ókunn öfl er prýdd fjöld
mynda til skýringa. Þær gefa frá-
sögnunum stóraukið gildi. Þetta
er spennandi og mjög áhugavert
lestrarefni og frágangur bókar-
innar hinn vandaðasti, þótt verði
hennar sé mjög í hóf stillt.
Þar eð undirritaður íslenzkaði
þessa bók, verður þýðingin ekki
rædd hér, en vonandi stendur hún
fyrir sínu.
Ævar Kvaran