Morgunblaðið - 03.11.1984, Blaðsíða 32

Morgunblaðið - 03.11.1984, Blaðsíða 32
32 MORGUNBLADIÐ, LAUGARDAGUR 3. NÓVEMBER 1984 Minning: Guömundur Brynjólfs- son Ytri-Njarðvík Fæddur 4. nóvember 1897 Dáínn 28. október 1984 í dag 3. nóvember verður Guð- mundur Brynjólfsson einn af allra mestu og bestu sómamönnum Njarðvíkinga, jarðsunginn frá Innri-Njarðvíkurkirkju af séra Birni Jónssyni, fyrrverandi sókn- arpresti Njarðvíkinga og nokkrum söngsystkinum og vinum Guð- mundar úr kirkjukórnum. Guðmundur Brynjólfsson var » fæddur í Akurhúsum í Grindavík 4. nóvember 1987. Foreldrar hans voru Brynjólfur Arnbjörnsson og hans kona Guðrún Jóhanna Jóns- dóttir. Arnbjörn faðir Brynjólfs var Guðbrandsson, kona Arn- björns hét Guðlaug Stefánsdóttir, þau hjón bjuggu á Leirubakka í Lands8veit og síðar í Króktúni. Guðrún Jóhanna móðir Guðmund- ar var Grindvíkingur, hennar for- eldrar voru Jón Jónsson bóndi í Miðbænum Þórkötlustöðum og Valgerður Guðmundsdóttir hans kona, þau voru bæði fædd í Grindavik. Jón var sonur Jóns Jónssonar bónda í Garðhúsum og Guðrúnu Jónsdóttur hans konu. „ Valgerður var dóttir Guðmundar Jónssonar bónda á Hrauni og hans konu Valgerðar Hafliðadóttur. Guðmundur Brynjólfsson ólst ekki upp í foreldrahúsum, foreldr- ar hans fluttu til Austfjarða þegar hann var voggubarn. Fyrstu ævi- árin var Guðmundur í Vallarhús- um hjá Símoni Jónssyni og Guð- rúnu Lafransdóttur bústýru hans. Um og eftir fermingaraldur var Guðmundur á Grund hjá Árna Björnssyni og Guðbjörgu Margréti Jónsdóttur konu hans. Um tvítugs aldur fer Guðmundur alfarinn úr Grindavík austur á Seyðisfjörð átti þar svo heima um þiggja ára- tuga skeið. Þar kynntist Guð- mundur konu sinni Guðmundu Herborgu Guðmundsdóttur, hún var fædd 31. desember árið 1900. Þau giftust þann 9. nóvember 1935. Guðmundur byggði þeim hjónum hús á Þórarinsstaðareyr- um við Seyðisfjörð, hét það hús Brekka. 1 því húsi bjuggu þau hjón til ársins 1948, þá flytja þau suður í Ytra-Njarðvíkurhverfi. Jóhann Guðmundsson bróðir Guðmundu Herborgar, hafði þá í nokkur ár átt heima í Njarðvíkum °g byggt hús það er þau Guð- mundur og Guðmunda fluttu í. í því húsi bjuggu þau meðan bæði lifðu, Guðmunda Herborg kona Guðmundar dó 12. júli 1977. Eftir lát konu sinnar bjó Guð- mundur áfram í húsi sínu ásamt Jóhanni mági sínum er átti efri hæð hússins, voru þeir mágar i góðu skjóli og umhyggju Margrét- ar dóttur Guðmundar er bjó þar skammt frá. Árið 1981 fer Guðmundur út á Garðvang, dvalarheimili aldraöra í Garði, þar átti hann sitt ævi- kvöld, veitandi af sínum góðleik sem endranær meðan hugur og tunga hreyfast máttu. Þann 21. október síðastliðinn fékk Guð- mundur heilablóðfall, var hann fluttur á sjúkrahúsið í Keflavík, þar andaðist hann viku síðar þann 28. október. Fyrir aldarfjórðungi kynntist ég fyrst Guðmundi Brynjólfssyni, Guðmundur var kunnugur móour minni og frændfólki úr Grindavík, átti það sinn þátt í frekari kunn- ingsskap okkar, það kom strax í ljós hvað gott var að kynnast hon- um og hafa samskipti við hann. Síðar áttum við Guðmundur sam- verustundir í kirkjukór í Innri- Njarðvíkurkirkju, oft tvisvar i viku um 10 mánaða skeið á ári nokkuð á annan áratug. Þar kynntist ég og aðrir sem með Guð- mundi voru þar ljúfmannlegu framkomu og mannkostum. Á þessum árum var faðir minn á lífi, hann var farlama í fótunum og þurfti því á góðra manna aðstoð til að komast á söngæfingarnar og messurnar í kirkjunni er voru hans ánægjustundir. Geir Þórar- insson í Keflavík var á þeim árum organleikari kirkjunnar, hann átti bíl og tók hann þá mágana Guð- mund og Jóhann með sér í leiðinni er hann fór í kirkjuferðirnar, þeir komu einatt við á heimili föður mins og hjálpuðu honum, studdu hann og leiddu að og frá bílnum, að heiman og heim aftur, þegar athöfninni í kirkjunni var lokið. Mér gleymist aldrei sú góðvild og umhyggja sem faðir minn naut af höndum Guðmundar og einnig þeirra hinna sem með honum voru, þar voru vinir sem vinir voru ekki síður á borði en i orði. Við systkinin færum hinum látna heiðursmanni, Guðmundi Brynjólfssyni, hjartans þakkir fyrir alla hans gjafmildi og góð- vild við föður okkar. Guðmundur Brynjólfsson var einn af þessum hógværu hlý- leikans mönnum er ekki vildi vamm sitt vita, heiðarlegur í öllu falli, hjálpsamur mannkostamað- ur af bestu gerð. Meðan Guð- mundur bjó á Austfjörðum var hann sjómaður, eftir að hann fluttist suður í Njarðvíkur, vann hann í landi margskonar störf, meðal annars vann hann við fisk- vinnslu, trésmíðar og fleira og síð- ustu starfsárin vann hann í máln- ingarvinnu. Guðmundur var sí- starfandi meðan kraftar og heilsa leyfðu. Eitthvað mun Guðmundur hafa starfað að félagsmálum eftir að hann kom suður og þar sem annars staðar átt gott fram að leggja, en embættismaður á ver- aldarvísu varð hann aldrei, en sin mannlegu embættisstörf rækti hann af fyllsta heiðarleika og trúmennsku í orði og verki. Þau Guðmundur og Guðmunda Herborg kona hans eignuðust fjórar dætur. Elst þeirra er Þór- hanna er býr í Kópavogi, Magnea Sigurveig býr í Ytri-Njarðvík, Hrefna búsett í Bandaríkjunum, Margrét Jóhanna búsett í Ytri- Njarðvík. Systkini Guðmundar sem hér eru á lífi eru Guðrún tvíburasystir hans, vistkona á elliheimilinu Grund, Reykjavík, Valgerður vistkona á sjúkradeild á Hrafnistu í Hafnarfirði, Brynjólfur búsettur í Hafnarfirði og Júlíus er býr á Seyðisfirði. Með innilegu þakklæti og virð- ingu er hann nú kvaddur hinn vinsæli vinur minn, konu minnar, og minna systkina. Vist mun sæld- ar vistin góð sem vill nú drottinn honum bjóða. Blessuð sé hans góða minning. Innilegar samúðarkveðjur til af- komenda, systkina, frænda og vina hins látna heiðursmanns. Guðmundur A. Finnbogason Minning: Steinunn Þorgils- dóttir Breiðabólstað Fedd 12. júní 1892 Dáin 4. október 1984 „Yfir stoltu Staðarfelli stórra merkja vakir dís. Hýrt i bragði, hátt að velli höfuðbólið fagra rís. Brosir hlýtt við bændaiýði, breiðir faðminn móti sól. Boríð eiftu, búið prýði býður íslands dætrum skjól." Svo mælti Jóhannes úr Kötlum í vigsluljóðum Staðarfellsskóla. Síðan þau ljóð voru flutt bjartan vordaginn 4. júní 1929 hefur mörg báran brotnað við strönd Staðar- fells. Á Staðarfelli er nú rekin stofn- un til björgunar fólki, sem þarf að rétta við stefnu Hfshátta sinna — en skólastofnun ungra kvenna er niður lðgð. — Og nú í október fylgdum við til grafar á Staðar- felli Steinunni Þorgilsdóttur, kon- unni, sem lengur en nokkur annar stóð á vökulum verði um heill og heiður skólans. Steinunn Þorgilsdóttir var fædd í Knarrarhöfn í Hvammssveit 12. júní 1892. Frá foreldrum sínum í Knarr- arhöfn hlaut Steinunn ásamt systkinum sínum dýrmætan arf þroska og uppeldis. Foreldrar Steinunnar eignuðust alls 14 börn, þar af dóu tvö börn á unga aldri. Ekki var auður í búi í Knarrar- höfn, en þeim mun meiri áhersla á þekkingarleit og manndómi. Móðir Steinunnar, Halldóra Ingibjörg Sigmundsdóttir frá Skarfsstöðum, var greind kona — ein af stórum hópi þeirra kvenna, sem aldrei sá rætast drauma sína aðra en þá, sem óhjákvæmilega fylgdu þrot- lausu erflði heimilisstarfa. Faðir Steinunnar, Þorgils Frið- riksson, bjó litlu en snotru búi í Knarrarhöfn en stundaði jafn- framt barnakennslu í hartnær hálfa öl.l. Þegar Steinunn var seytján ára andaðist móðir hennar. Féllu þá húsmóðurstörfin ásamt uppeldi yngstu systkinanna í hlut Stein- unnar. — Má fullyrða að engin kona i Dölum hefur á þessari öld sinnt húsmóðurstörfum lengur en Steinunn gerðL Með þrotlausu sjálfsnámi, eink- um af lestri valinna bóka náði Þorgils faðir hennar þeirri bók- legu þekkingu, sem gerði honum unnt að verða fræðari og leiðtogi ungs fólks yfir lengra tímabil en nokkur annar í héraðinu. Stein- unn fór með það gott veganesti úr föðurgarði að það nægði henni að 4. bekk Kvennaskólans í Reykja- vík þar sem hún lauk góðu prófi eftir veturinn 1913—1914. — Segir þetta meira en mörg orð um hæfi- Íeika Steinunnar sjálfrar og gamla Knarrarhafnarheimilið. Þann 23. júní 1918 giftist Stein- unn Þórði Kristjánssyni, síðar hreppsstjóra á Breiðabólsstað á Fellsströnd. Þar stóð heimili hennar æ síðan eða í 66 ár. Segja má að Steinunn hafi lagt grunn að menntun og uppeldi þriggja kynslóða. Ásamt því að koma upp sex mannvænlegum börnum og stjórna mannmörgu heimili, stundaði hún barna- kennslu utan heimilis í 9 ár, en tók eftir það börn og unglinga á heim- ili sitt, allt fram að 1950. Allt frá stofnun Staðarfells- skóla árið 1927 var Steinunn á Breiðabólsstað einn mesti vernd- arvættur alls skólastarfs, eða ná- lega í hálfa öld. — Hún var próf- dómari skólans allt frá stofnun hans og fulltrúi Sambands breið- firskra kvenna í skólaráði frá stofnun þess 1939 og til dauða- dags. Helga systir hennar segir í ljóðabók þeirra systra — Úr hand- raðanum — á einum stað: Og hollt var að hlusta á hana, sem hafði svo göfuga sál. — Smámunir urðu að engu, og auðvelt varð sérhvert mál. Þessar setningar túlka betur en langt mál hug allra þeirra mörgu, er með Steinunni störfuðu um lengri eða skemmri tíma. Prúð- mennska hennar og hógværð ásamt óbifanlegri staðfestu við verkefni sín og áhugamál er með ollu ógleymanlegt. Til hinstu stundar fylgdist hún með málefnum heimiiis og ætt- menna og síðast en ekki sist öllu, er snerti Staðarfell. Allt frá upp- hafi skólahalds þar mátti segja að Staðarfellsskólinn væri einn af hinum vígðu og helgu þáttum huga hennar. Sjálf var Steinunn glæsilegur fulltrúi þeirrar kynslóðar, er hafði sýn til liðinna alda en fluttist inn á gjörbreytt svið nýrra lífshátta. Á svo langri ævi sem hennar varð sjónarsviðið óvenju stórt. Hún mat mikils hinar gömlu dyggðir fórnfýsi og sjálfsafneitun- ar og fylgdi þeim í lífi sínu öllu. En hún ávann sé einnig þegnrétt i ríki hinna ungu og gat miðlað þeim ýmsum verðmætum, sem ekki verða i skóla sótt. Dalirnir, byggðin hennar, þakk- ar óvenjulangt og fórnfúst starf. Af halfu okkar, sem með henni störfuðu í skólaráði Staðarfells- skóla, er hún kvödd með þakklæti, söknuði og virðingu. Blessuð sé minning hennar. Einar Kristjánsson Þann 4. október sl. andaðist í Borgarsjúkrahúsinu i Reykjavik Steinunn Þorgilsdóttir, fyrrum húsfreyja á Breiðabólstað á Fellsströnd i Dalasýslu, niutiu og tveggja ára að aldri. Með Steinunni er fallin í valinn mikilhæf kona, sem skilað hafði fjölskyldu sinni og byggðarlagi miklu og farsælu starfi. Steinunn fæddist þann 12. júní 1892 í Knarrarhöfn í Hvamms- sveit í Dalasýslu. Foreldrar henn- ar voru hjónin Þorgils Friðriksson bóndi þar og kennari og kona hans Halldóra Ingibjöfg Sigmundsdótt- ir. Þau Þorgils og Halldóra eign- uðust 14 börn, af þeim dóu tveir synir þeirra á barnsaldri, en hin tólf náðu fullorðinsaldri. Þegar Steinunn var 17 ára göm- ul andaðist móðir þeirra systkina í Knarrarhöfn aðeins fjörutíu og þriggja ára að aldri. Steinunn var elzt af systkina- hópnum. Því féll það í hennar hlut að veita heimili föður síns for- stöðu og annast með honum upp- eldi barna hans næstu níu árin. Ekki orkar það tvímælis, að Steinunni tókst vel að leysa þetta erfiða hlutverk af hendi. Þorgils faðir hennar var hæfileikamaður, kennari góður og mjög áhugasam- ur um að börn hans nytu mennt- unar. Steinunn tók þessa eigin- leika í arf frá föður sínum, sem sjá má af því, hvað hún studdi föður sinn i því að systkini hennar nytu framhaldsnáms, meðan hún gegndi húsmóðurstarfi á heimili þeirra í Knarrarhöfn. Samstarf Steinunnar og systkina hennar var ávallt mjög gott. Systkini hennar munu alla tíð hafa litið svo á, að hún væri samnefnari fyrir fjölskylduna. Steinunn fór til náms í fjórða bekk Kvennaskólans í Reykjavík haustið 1913 og útskrifaðist með burtfararprófi vorið 1914. Árið 1918 giftist Steinunn Þórði Kristjánssyni á Breiðabólstað á Fellsströnd. þau hófu búskap í Knarrarhöfn og bjuggu þar allan sinn búskap eftir það. Þangað fluttist Þorgils faðir hennar með þeim og bjó þar til dauðadags. Heimili Steinunnar á Breiðaból- stað var sem annað heimili systk- ina hennar og að nokkru systkina- barna hennar. Ætt Þórðar hafði samfellt búið á Breiðabólstað í tvö hundruð ár, er Halldór Þorgils sonur þeirra Steinunnar og Þórðar hóf búskap þar að foður sinum látnum 1967. Á Breiðabólstað var myndarbú- skapur. Þórður var glöggur fjár- ræktarmaður, sem naut vinsælda og álits sveitunga sinna. Hann sat í hreppsnefnd Fellsstrandar- hrepps í áratugi. Hreppstjóra- starfi gegndi hann einnig svipað- an titna. Að Breiðabólstað var gott að koma. Gestrisni var þar mikil og viðræður við húsráðendur ánægjulegar. Steinunn tók mikinn þátt í félagsmálum. Hún var ein af stofnfélögum í Ungmennafélaginu Auði djúpúðgu i Hvammssveit. Steinunn tók virkan þátt í störfum þess á meðan heimili hennar var i Knarrarhöfn. Eftir að hún fluttist að Breiða- bólstað gerðist hún félagi í Kven- félaginu „Hvöt" á Fellsströnd. Steinunn varð fljótlega formaður Hvatar og gegndi því starfi í 44 ár. Steinunn var í hópi þeirra fimm, er tóku sæti í skólanefnd húsmæðraskólans á Staðarfelli, þegar hún var fyrst skipuð árið 1939. Þar starfaði hún til dauða- dags. Síðasta fund skólanefndar- innar sat hún í ágúst sl. Prófdóm- ari Staðarfellsskóla var hún frá 1927 er hann tók fyrst til starfa til síðasta skólaárs 1975—1976 að skólinn hætti sem húsmæðraskóli. Steinunn var mjög áhugasöm um störf skólans, það svo að á dánarbeði sínum hafði hún orð á því við dóttur sína, að hún harm- aði það að Staðarfellsskóli skyldi þurfa að hætta störfum. Fleiri störfum sinnti Steinunn á sviði félagsmála, þó þeirra verði ekki getið hér. Eftir nám sitt í Kvennaskólan- um í Reykjavík varð hún kennari í nokkra vetur við farskólann í Hvammssveit og síðar í Fells- strandar- og Klofningsskólahér- aði. Enn fremur tók Steinunn börn og unglinga á heimili sitt til kennslu, ekki sízt eftir að börn hennar voru farin að heiman. Þau Steinunn og Þórður á Breiðabólstað eignuðust sex börn: Ingibjörg Halldóra f. 29. maí 1919 d. 31. ágúst 1936, Guðbjörg Helga f. 11. október 1920, gift Astvaldi Magnússyni skrifstofustj. Rvík, Friðjón fyrrv. ráðherra f. 5. febrú- ar 1923, kvæntur Kristínu Sigurð- ardóttur, Sigurbjörg Jóhanna, kennari f. 5. febrúar 1924, gift Gísla B. Kristjánssyni skrifstofu- stjóra, Kópavogi, Sturla bifreið- arstj. f. 31. júlí 1925, kvæntur Þrúði Kristjánsdóttur, kennara í Búðardal, Halldór Þorgils bóndi á Breiðabólstað, f. 5. jan. 1938, kvæntur Ólafiu ólafsdóttur. Alls eru barnabörn Steinunnar 22. Þau Breiðabólstaðarhjón voru samhent um að styðja börn sin til náms. Þau luku burtfararprðfi frá eftirtöldum skólum: Guðbjörg frá Kvennaskólanum í Reykjavík og Húsmæðraskólanum á Staðarfelli, Sigurbjörg kennaraprófi frá Kennaraskóla íslands, Friðjón lögfræðiprófi frá Háskóla Islands, Sturla prófi frá Laugarvatni og Halldór Þorgils búfræðiprófi frá Hvanneyri. 011 eru Breiðabólstað- arsystkinin manndóms- og dugn- aðarfólk eins og þau eiga ættir t.il. Þá tæpa tvo áratugi, er heimili mitt var á Staðarfelli i Dalasýslu, áttum við hjónin oft æði náið sam- starf viö þau Steinunni og Þórð á Breiðabólstað. Enda þótt lífsskoð- anir okkar Steinunnar ættu ekki samleið var samstarf okkar gott. Ég kveð Steinunni er leiðir okkar skilur með sérstakri virðingu og þakklæti fyrir kynnin og sam- starfið. Börnum hennar færum við Margrét innilegar samúðarkveðj- ur Ilalldór E. Sigurðsson

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.