Morgunblaðið - 11.08.1985, Blaðsíða 20

20 B
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 11. ÁGÚST 1985
A ferð
fyrír 50 árunM
Fyrir fimmtíu árum fóru
fjórir ferðalangar akandi
norður í land og ríðandi frá
Víðikeri í Bárðardal í Öskju,
Hvannalindir og Kverkfjöll
og síðan í Mývatnssveit og
Ásbyrgi, voru 11 daga í
óbyggðum. Ferðalög fyrir
hálfri öld voru viðameiri en
nú, enda tiltækur útbúnaður
miklu ófullkomnari — ekki
einu sinni búið að finna upp
plastið til að verjast vætu.
Óg ekki var hlaupið að því
að kalla eftir hjálp ef eitt-
hvað bar út af. Það getur
því verið fróðlegt að rifja
upp þessa ferð, sem farin
var í júlímánuði 1934. Þátt-
takendur voru Axel Kaaber,
Ellen Sighvatsson, Filipus
Gunnlaugsson frá ósi í
Steingrímsfirði og Rannveig
Tómasdóttir. Öll eru þau
landsfrægir ferðalangar, en
Filipus er látinn.
Svo vel ber í veiði að Ellen
skrifaði ítarlega frásögn af
ferðalaginu í formi bréfs til
foreldra sinna í Danmörku
til birtingar í Frederiksborgs,
Amtsavis og Axel skrifaði á þessum
árum dagbók um öll sín ferðalög
(10 ferðir 1934).Og hann tók mikið
af myndum í ferðinni, sýndi þær
m.a. á fundi Ferðafélags íslands
veturinn eftir með frásögn Rann-
veigar Tómasdóttur, en slíkt ferða-
lag var rnikill viðburður í þá daga.
Til þess bjó hann til 6x6 sm skyggn-
ur, glerplötur með filmuhimnu á og
lagði svo aðra glerplötu yfir þegar
búið var að stækka og hreinsa og
límdi saman með límbandi. Og gaf
Ferðafélaginu myndirnar.
Ferðin öll kostaði 385 kr. á mann
með hestum og fylgdarmanni, allt
innifalið nema matur í bílferðinni
norður. En þetta var mikill pening-
ur og þau þurftu að fá greiðslufrest
til matarinnkaupanna. Rannveig
sem vann á opinberri skrifstofu
hafði t.d.í mánaðarlaun 150 krónur
með aukavinnu. Vegna þess hve
ferðin var dýr tókst ekki að fá fleiri
þátttakendur, þrátt fyrir miklar til-
raunir. Hvatamenn ferðarinnar
voru þeir Pálmi Hannesson rektor,
Jón Eyþórsson veðurfræðingur,
Skúli Skúlason ritstjóri og Geir
Zoega vegamálastjóri, sem sögðu
við stúlkurnar að þær gætu vel gert
þetta ef þær vildu leggja í það fé og
erfiði. Þær fengu svo með sér Axel
Kaaber sem var skáti og alvanur
ferðum og Filipus af því að hann
var svo sterkur, sagt að hann gæti
borið heila símastaura og þær
ályktuðu því að þá gæti hann borið
þær ef á reyndi, að því er Ellen
segir. í Víðikeri í Bárðardal sömdu
þau um að fá 10 hesta og fylgdar-
maðurinn var ungur bóndasonur
þar á bæ, Egill Tryggvason, „reglu-
legur víkingur, stór og sterkur,
fámæltur með járnvilja og þótt
hann væri ekki nema 23ja ára og
hefði aldrei farið þetta áður hefði
enginn staðið honum á sporði, enda
var hann syndur eins og síld, hafði
sundriðið Skjálfandafljót og í 15
stiga frosti vaðið á í mitti með
bróður sinn á bakinu, tvenn skíði og
'S'SS?*'***
bakpoka, og síðan til baka eftir að
hafa staðið yfír ánum allan dag-
inn,“ eins og Ellen skrifar. Eins
gott var að hafa góðan og þægi-
legan fylgdarmann, því ferðin á
hestbaki og fótgangandi varð 450
km löng.
Heimatilbúið landakort
En með allan farangur varð að
búa sig úr Reykjavík. Kort voru
engin til af þessu svæði. Það hafði
verið mælt 2 árum áður og korta-
gerð í burðarliðnum. Ferðafólkið
fékk að taka mynd af ólituðu hand-
riti hjá Jóni Viðis, sem litaði á það
græna bletti þar sem áttu að vera
hagar. Var kortið svo límt upp á
léreft svo mætti brjóta það í korta-
pokann. Allir voru í einu 8 manna
tjaldi með áföstum botni sem Sjóvá
átti , klæddust reiðfötum og
gúmmístígvélum, höfðu meðferðis
olíubornar regnkápur og járnaða
gönguskó fyrir fjöll og jökul. Sofið
var í svefnpokum, en ekki voru
vindsængur komnar eða svampdýn-
ur, aðeins höfð með nokkur gæru-
skinn sem gott var að liggja á og
sitja á í hnakknumu { hnakktösku
sinni hafði hver um sig þurr sokka-
plögg, hreina vasaklúta og eigin
snyrtiáhöld, en öðru var komið
fyrir í leðurtöskum og tveimur
trékoffortum, sem líka fóru á klakk.
Þar mátti finna nauðsynlega hluti
eins og kompás, hæðarmæli og sex-
tant til að taka sólarhæðina, hita-
mæli og ferðaapótek er geymdi frá
spelkum á fótbrot til ópíums og
joðs, „vantaði ekkert nema æfing-
una og góðan hníf til að geta tekið
botnlanga“. Matvæli handa 5
manns í 10 daga voru vitanlega
mikilvægust. Soðnar voru niður
heimatilbúnar fiskibollur í kílóavís,
en þær reyndust þegar í Hvanna-
lindir var komið skemmdar og gerði
það aldeilis strik í reikninginn.
Smjör og sykur, kaffí og te var með,
svo og þurrkaðir ávextir og súkku-
laði þegar ekki yrði hægt að elda,
kæfa, marmelaði og þurrkaðar
pakkasúpur. Þá var svokölluð
Jökullinn í Kverkfjöllum reyndist
sði úfínn og erfiður yfírferðar.
Margt hefur breyst í
ferðatækni til ferðalaga á
íslandi síðan þessi ferð
var farin fyrir hálfri öld
og hún því rifjuð upp
Myndirnar tók Axel Kaaber
Á Kverkjökli. Allir gengu f taug og
veitti ekki af. Fremstur gekk Filipus
með broddstafínn, þá Ellen og
Rannveig og aftastur Axel, enda var
það besti staðurinn frá sjónarhóli
Ijósmyndarans, sem tók þessa mynd
af hinum.
Baulumjólk, niðursoðin mjólk í dós-
um frá mjólkurbúi, tvíbökur sem
urðu að raspi í reiðtúmum og sér-
bakað fyrir ferðina endingargott
brauð. Það var úr malti, rúgi og
byggi með íblönduðu smjöri og utan
á smurt harðri gljáhúð, en síðan
var hvert brauð saumað inn í upp-
þvottaklút, og var brauðið jafn gott
síðasta daginn. Einnig voru með
um 10 kg af haframjöli, sem kom
sér vel sem fæða handa hestunum
þegar merktur hagi á kortinu
reyndist vera mosinn einn og þeir
höfðu litla haga séð í 30 tíma. Hver
hafði skeiðar og gaffalsett í vasan-
um og vasahníf við belti, sem nota
mátti jafnt til að bora gat á leðuról
og til að borða með. Þetta rétt
hrökk til hestaferðarinnar, eftir að
haframjölið og bollurnar voru frá,
svo að ferðafólkið varð að eyða dýr-
mætum aurum í að kaupa sér mat á
Húsavík í bakaleið. Með voru tveir
ferðaprímusar og 15 lítrar af stein-
olíu til að elda við og pottasett. Allt
þurfti þetta og meira til að komast
í 4 leðurtöskur og tvö koffort. Þrír
klifsöðlar höfðu verið fengnir að
láni, en tveir úttroðnir pokar af
í tjaldstað í Herðubreiðarlindum. Ekki fer míldð fyrir bópnum, sem allur
gisti í einu tjaldi.
heyi voru keyptir í Víðikeri handa
hestunum fyrstu dægrin. Vitanlega
voru með skeifur og fjaðrir og
smyrsl ef hestur rifi hóf í hrjúfu
hrauninu, og einnig skammbyssa ef
í nauðir ræki. En samið var um að
ferðalangamir bæru tjónið að hálfu
ef farga þyrfti hesti.
Nýrunnið hraun og snjór
Ekki komst allur þessi farangur
með í fjögurra manna drossfuna
sem BSÍ leigði ferðalöngunum til að
komast til Akureyrar, en þeir sendu
hluta af farangrinum með rútunni
sem lagði upp sama dag og kom
kvöldið eftir til Akureyrar. Dag-
leiðin til Akureyrar var í þá daga
all miklu „lengri" en nú. Lagt upp í
þennan 460 km akstur klukkan
fimm að morgni og ekki komið til
Akureyrar fyrr en eftir miðnætti.
Þó var aðeins stansað til að fá sér
að borða lax og skyr í Grænumýr-
artungu, kaffi hjá vinum á Blöndu-
ósi, skroppið í kirkjuna á Víðimýri
og tekið bensín í Bakkaseli. Eftir