Morgunblaðið - 29.01.1987, Side 28

28
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 29. JANÚAR 1987
Persaflóastríðið:
íranai’ hóta hefnd-
um fyrir loftárásir
Nikósíu, Teheran, Reuter, AP.
ÍRANAR sögðu í gær að íraskar
þotur hefðu varpað sprengjum á
fjórar borgir í Iran og myrt og
sært fjölda borgara. Nokkrum
klukkstundum áður en loftárás-
irnar hófust lýstu Iranar yfir því
að þeir myndu hætta að skjóta
flugskeytum á íraskar borgir, en
Irakar höfðu gefið út svipaða
yfirlýsingu sólarhring áður.
Talsmaður íranshers hótaði
grimmilega hefndum fyrir loft-
árásirnar í gær og fyrradag.
Iranar sögðust hafa gert árang-
ursríkar árásir við Basra aðfaranótt
Nicaragua:
Hall sleppt
Managua, AP.
STJÓRN Nicaragua tilkynnti í
gær að Bandaríkjamaðurinn Sam
Hall, sem handtekinn var í des-
ember og sakaður um njósnir,
hefði verið látinn laus. Var sagt
að hann væri ekki ábyrgur
gjörða sinna sakir andlegrar
vanheilsu. Hall steig í gær um
borð í flugvél ásamt lögfræðingi
sínum á flugvellinum í Managua
og flaug áleiðis til Banda-
rikjanna. Hall var tekinn fastur
12. desember sl. Var honum gef-
ið að sök hafa farið inn á
bannsvæði í Nicaragua.
þriðjudags og hefðu herir þeirra
nálgast Basra um tvo km., að því
er fram kom í hjá opinberri frétta-
stofu írans. Sögðust íranar hafa
hluta af þjóðveginum, sem liggur
til Basra, á sínu valdi.
írösk fréttastofa hafði aftur á
móti eftir talsmanni hers Iraks að
árásir írana hefðu engan árangur
borið.
Leiðtogar á ráðstefnu múha-
meðstrúarríkja reyndu á þriðjudag
að leita nýrra leiða til lausna á
Persaflóastríðinu. Allar umræður
fóru fram bak við tjöldinn á þriðju-
dag. Heimildarmenn á ráðstefn-
unni, sem hófst á mánudag í
Kuwait og haldin er á þriggja ára
fresti, sögðu að Perez de Cueillar,
aðalritari Sameinuðu þjóðanna,
gegndi veigamiklu hlutverki í að
leggja drög að friðartillögu.
Opinbera fréttastofa Saudi-
Arabíu sagði að Fahd konungur
Saudi-Arabíu hefði rætt einslega
við Hafez al-Assad, forseta Sýr-
lands. Sýrlendingar og Líbýumenn
styðja írana í styijöldinni, sem nú
hefur staðið í sex og hálft ár, en
Saudi-Arabar styðja íraka. Assad
og Fahd ræddu einnig við de Cueill-
ar fyrr um daginn.
Perez de Cueillar sagði við upp-
haf ráðstefnunnar að leita þyrfti
nýrra leiða til að koma á friði milli
írana og íraka. Persaflóastríðið er
helsta áhyggjuefni þeirra þijátíu
múhameðstrúarríkja, sem sitja ráð-
stefnuna.
Taka arabaríki Egypta
í sátt?
Hafez al-Assad og Hosni Mubar-
ak Egyptalandsforseti hittust í gær
og bendir nú ýmislegt til þess að
sættir takist milli Egypta og ann-
arra arabaríkja, en þar hefur
samband verið stirt síðan Egyptar
skrifuðu undir friðarsáttmála við
Israela fyrir átta árum. Fahd og
Jaber al-Sabah, konungur Kuwait,
hittu einnig leiðtogana. Sýrlending-
ar og sextán önnur arabaríki slitu
sambandi við Egypta þegar Anwar
Sadat, forveri Mubaraks, skrifaði
undir friðarsáttmálann. Aðeins
Jórdanía og Djibuti hafa aftur kom-
ið á sambandi við Egypta síðan.
Assad og Mubarak sáust leiðast að
hætti araba inn í ráðstefnusalinn á
þriðjudag.
Reuter
Yasser Arafat, leiðtogi Frelsissamtaka Palestínu (PLO), og Jaber
al-Ahmad al-Sabah, leiðtogi Kuwait, fara með gamanmál á leið-
togafundi arabaríkja í Kuwait.
Afganistan:
Harðnandi bardagar
þrátt fyrir vopnahlé
Islamabad, AP.
ÁTÖK í Afganistan hafa farið
harðnandi með degi hverjum frá
því stjórnin í Kabúl lýsti yfir
vopnahléi í bardögum við skæru-
Bandaríkin:
Tilraun gerð með
nýtt námslánakerfi
Lánin bera fulla vexti en skorður reistar
við afborgunarbyrðinni
FRAMLÖG bandarísku alríkis-
sljórnarinnar til æðri menntun-
ar geta skipt sköpum fyrir
margan námsmanninn þar í
landi enda sækir hann til henn-
ar tvo þriðju hluta námslán-
anna og annarrar aðstoðar. Á
síðasta ári samþykkti þingið að
veita fimm milljónum dollara
til nýrrar áætlunar um námsað-
stoð og er það meginhugsunin,
að hún verði til að létta nokkuð
okinu af alrikisstjóminni, sem
telur raunar, að menntunar-
kostnaðurinn eigi fyrst og
fremst að hvila á herðum
ríkjanna sjálfra og einstakling-
anna.
Fátækir námsmenn fá nú styrki
frá alríkisstjóminni en á undan-
fömum ámm hafa þeir farið
minnkandi og er stefnt að því að
skera þá enn frekar niður, aðal-
lega með því að krefjast betri
skilgreiningar af hálfu styrkþega.
Aðrir námsmenn, langstærsti
hópurinn, fá enga styrki en þeim
standa hins vegar til boða lán í
bönkum og öðmm fjármálastofn-
unum. Ábyrgist alríkisstjómin
lánin og greiðir niður vextina.
Afborgunartími þessara lána er
fastákveðinn en algengt er, að við
greiðslurnar sé ekki staðið. Vant-
ar árlega um einn milljarð dollara
upp á fullar heimtur auk þess sem
vaxtaniðurgreiðslumar nema
tveimur milljörðum árlega. Við
þessi fjárútlát vill alríkisstjómin
gjama sleppa.
Tilraunin með nýja námslána-
Bandarískir námsmenn: Skuld-
um vafnir að námi loknu og vel
launuð störf ekki á hverju strái.
kerfíð er í því fólgin að veita
hveijum námsmanni kost á
17,500 dollara láni fyrir úögurra
ára nám og er það meira en nú
er völ á. Afborgunartíminn að
námi loknu er ekki fastnegldur
en lánþeginn verður hins vegar
að endurgreiða lánið með réttym
vöxtum. Eiga afborganir aldrei
að vera meiri en 15% af árstekjun-
um og á það að tryggja betri
heimtur. Höfundar þessa kerfís
gera sér vonir um, að eftir 15 ár
muni gegnumstreymið, endur-
greiðslumar, sjá til þess, að
sjóðurinn geti staðið á eigin fót-
um.
Ekki eru allir þingmenn eða
talsmenn skólanna trúaðir á þessa
tilraun og þess vegna verður hún
að þessu sinni einskorðuð við tíu
menntaskóla. Ríkisstjómin fór í
fyrra fram á 90 millj. dollara til
þessara hluta en fékk aðeins fimm
og ólíklegt þykir, að þingið fari
mýkri höndum um nýja umsókn
um 600 millj. dollara.
í skýrslu, sem nýlega var lögð
fyrir efnahagsnefnd Bandaríkja-
þings, kemur fram, að mennta-
og háskólanám er kostnaðarsam-
ara nú en það. var fyrir áratug.
Námskostnaður í ríkisskólunum
hefur hækkað um 10% að raun-
virði og um 25% í einkaskólunum.
Rauntekjur heimilanna hafa hins
vegar ekki hækkað og námsstyrk-
ir minnkað verulega.
Óttast er, að brátt verði erfitt
fyrir böm fátækra foreldra að
leggja fyrir sig langskólanám og
að þeir, sem það gera þó, útskrif-
ist skuldum vafnir á sama tíma
og vel launuðum störfum fyrir
ungt fólk fer fækkandi. Hætt er
því við, að margir leggi fyrir sig
ýmiss konar viðskiptanám í von
um góð laun síðar þótt þeir hafi
í raun meiri áhuga á kennslu eða
annarri félagslegri þjónustu. Að
giftast, eignast börn eða festa
kaup á húsi verður þá að bíða
betri tíma enda skuldar yfirleitt
hver námsmaður, sem útskrifast
úr einkaskóla, um 9000 dollara
(360.000 ísl. kr.) og 6,700 dollara
(268.000 ísl. kr.) sá, sem lýkur
námi við ríkisskóla.
(Heimild: The Economist)
liða. Fréttir herma að fjöldi
sovéskra hermanna og sljórnar-
hermanna hafi fallið í heiftarleg-
um bardögum.
Að sögn vestrænna sendimanna
í Islamabad hafa óvenju harðir bar-
dagar geisað víða í Afganistan.
Þykir það tíðindum sæta þar eð
jafnan dregur úr átökum að vetrar-
lagi. Virðist svo sem skæruliðar
hafi hert baráttu sína eftir að
stjórnin í Kabúl tilkynnti um vopna-
hléð.
Skæruliðar hafa undanfama
daga gert árásir á hernaðarmann-
virki og stjórnarbyggingar í Kabúl,
höfuðborg Afganistan, og valdið
miklu tjóni. Talið er að 60 sovéskir
hermenn hafi fallið er skæruliðar
gerðu árás á bifreiðalest á Salang-
þjóðveginum og einnig féll fjöldi
manna er skæruliðar réðust olíu-
birgðastöð skammt frá Kabúl. Að
sögn sendimannanna loguðu eldar
þar í þijá sólarhringa eftir árásina.
Kommúnistastjómin lýsti yfir
einhliða vopnahléi þann 15. þessa
mánaðar í því skyni að binda endi
á átökin í landinu, sem nú hafa
staðið í rúm sjö ár. Sovétstjórnin
lagði blessun sína yfir vopnahléð
en talið er að 115.000 sovéskir
hermenn séu í Afganistan. Skæm-
liðar hafa lýst yfir því að þeir muni
beijast þar til stjómin í Kabúl fellur
og virðast hafa hert árásir sínar
því til staðfestingar.
New York:
10 þúsund heimilis-
lausir flýja kuldann
New York, AP.
MIKIÐ fannfergi er nú á austur-
strönd Bandaríkjanna og frost.
Fjöldi heimilislausra hefur leitað
Sovétríkin:
llOOmanns
bjargað af ís
Moskvu, Reuter.
TVEIR menn drukknuðu undan
strönd Sovétríkjanna að Eystra-
salti þegar ísbreiða, sem 1100
manns voru við veiðar á, brotn-
aði frá fastlendinu, að því er
greint var frá í Prövdu, mál-
gagni sovéska kommúnista-
flokksins.
„Að sögn sjónarvotta ætluðu
karlmaður og bam að stökkva milli
ísjaka, en féllu í hafið og varð ekki
bjargað," sagði í Prövdu.
I dagblaðinu Izvestia sagði í gær
að hermenn í þyrlum og bátum
hefðu bjargað rúmlega 1100 manns
af ísjökum ' mánudag. Fólkið hafði
verið að veiðum undan bænum Jur-
mala í Lettlandi. ísinn brotnaði
vegna þess að veður hafði farið
hlýnandi.
húsaskjóls hjá hjálparstofnunum
og kennsla hefur legið niðri í
skólum í þremur fylkjum. Unnið
er nótt og dag við að ryðja vegi.
Átján manns hafa látið lífið í
Pennsylvaníu-fylki vegna kulda,
snævar og hálku síðan vetrarhörk-
umar ágerðust í síðustu viku, fimm
hafa farist í Norður-Karolínu, fjórir
í Tennessee og Maryland, þrír í
Connecticut og Virginíu, tveir í New
York og á Rhode Island og einn í
Suður-Karolínu, Massachusetts,
Michigan og Kentucky.
Veðurfræðingar segja að enn sé
óveður í aðsigi og gæti gert hríð
og rigningu á austurströndinni í
dag. Veðrinu gætu fylgt flóð.
Mörg þúsund heimilislausir New
York-búar leituðu skjóls aðfaranótt
mánudags og mældist þá tíu gráðu
frost í borginni. Embættismenn
telja að 10.144 manns hafi leitað
skjóls hjá hjálparstofnunum þessa
nótt.
Á vesturströnd Bandaríkjanna er
annað uppi á teningnum. 30 gráður
mældust í Los Angeles á mánudag
og hefur aðeins einu sinni mælst
jafn mikill hiti þar í janúar. Strand-
verðir sögðu að 40.000 baðgestir
hefðu verið á strandlengjunni frá
Zuma til Newport.