Morgunblaðið - 29.01.1987, Qupperneq 31

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 29. JANÚAR 1987
31
í Kanada
ast inn á nýja markaði þar sem
fiskur unninn úti á sjó væri oft-
ast betri en fiskur unninn í landi.
Frystitogarar gætu því verið lið-
ur í að lyfta kanadískum sjávar-
afurðum upp úr lágum
gæðaflokkum, sem þær hafa
verið í.
Seinna leyfið fór til stórfyrir-
tækisins FPI á Nýfundnalandi.
Eitt leyfi á að veita í viðbót, á
það að koma í hlut smærra fyrir-
tækis. Ekki hefur verið ákveðið
hvaða fyrirtæki það verður.
Skilyrði sem sett vom
Aðeins eitt leyfanna hefur
verið notað, leyfi National Sea
Products. Það er fróðlegt að at-
huga nokkur þeirra skilyrða sem
sett voru við veitingu þess leyf-
is, þau lýsa því hve tortryggni
er mikil gagnvart þessari veiði-
aðferð í Kanada:
1. Minnst 50% af afla verður
að koma úr áður ónýttum
fískkvótum.
fyrra. í stuttu máli var hann
Frökkum í vil og má áhöfn togar-
ans La Bretagne nú flaka eins
mikið og hún vill um borð.
Niðurlag
Kanadamenn óttast nú að íbúar
2. Ekki má veiða meira en 6000
tonn af Grænlandsþorski
(sem veiðist á gjöfulum físki-
miðum fyrir norðan Ný-
fundnaland).
3. Frystiskipum er alfarið
bannað að veiða á ákveðnum
veiðisvæðum, líkt og í
Fundy-flóa og við mynni St.
Lawrence-fljótsins.
4. Hætta verður rekstri skipa
og leggja sem nemur sama
tonnaíjölda og bætt er við
með verksmiðjutogurunum
(um 2200 tonn).
5. Fyrirtækið verður að tryggja
að röskun á byggð og högum
fólks sé sem allra minnst.
6. Sjávarútvegsráðuneytið í
Ottawa verður að fá allar
upplýsingar um rekstur tog-
arans.
7. Skrá verður togarann í
Kanada og áhöfnin þarf öll
að vera kanadísk.
8. Ekki má veiða loðnu eða
ýmsar aðrar fisktegundir á
svæðum þar sem fyrir er hag-
kvæmur floti til að nýta
fískstofna.
Þessi skilyrði endurspegla þá
miklu andstöðu sem er í Kanada
við að taka upp frekari vinnslu
á sjó. Með skilyrðunum átta virð-
ist reynt að komast hjá því að
ganga á hlut sjómanna og fisk-
vinnslufólks.
Nýir markaðir
Frystitogarar eiga þó að geta
veitt á kanadískum fiskimiðum
án þess að taka spón úr aski
annarra. Til dæmis bentu út-
gerðaraðilar frystitogarans á að
karfi væri ekki mikið veiddur á
venjulegum skuttogurum og
karfakvótar ekki fullnýttir.
Markaði vantar fyrir þessa vöru,
Japanir hafa t.d. verið tregir til
að kaupa karfa frá Kanada
vegna óánægju með gæði þess-
arar vöru. Japanir virðast
hinsvegar vera tilbúnir að kaupa
karfa frá Kanada ef hann er
unninn strax um borð í veiðiskip-
um. Þarna var því kjörið verkeftii
fyrir frystitogarann.
eyjanna St. Pierre og Miquelon
endurnýji togaraflota sinn og
breyti skipunum í frystiskip. Þar
að auki eru 15 af 140 togurUm
Kanadamanna sjálfra með frysti-
aðstöðu um borð. Hingað til hefur
þeim verið neitað um vinnsluleyfi
og þeir hafa því heilfryst aflann.
Óánægja á
Nýfundnalandi
Um botnfískveiðina eru hins-
vegar meiri deilur. íbúar
Nýfundnalands óttast að frysti-
togurum frá Nova Scotia eða
annars staðar frá Kanada verði
beitt á gjöful þorskveiðimið fyrir
norðan Nýfundnaland. íbúar
Nýfundnalands virðast hafa
fremur lítinn áhuga sjálfír á að
reka frystitogara. Stórfyrirtæki
þeirra í útgerð og fískvinnslu,
Fishery Products Intem. FPI,
virðist ekki ætla að nota leyfið
sem það fékk úthlutað til að
reka einn frystitogara.
íbúar Nýfundnalands telja
leyfín til að reka frystitogara
brot á samningi þeim er þeir
gerðu við sambandsstjóm
Kanada á árinu 1983. í tólftu
grein þess samkomulags segir
reyndar afdráttarlaust; „frysti-
eða verksmiðjutogurum er ekki
heimilt að veiða á svæðinu fyrir
norðan Nýfundnaland“.
Sambandsstjórn Kanada í
Ottawa segir að tólfta greinin
sé hluti af samkomulagi um end-
urskipulagningu sjávarútvegs-
ins. I þessari endurskipulagn-
ingu sé megináhersla lögð á að
bæta rekstrarafkomu fyrirtækja
í sjávarútvegi. Þó verið sé að
bijóta eina grein þessa sam-
komulags sé samt sem áður verið
að vinna í anda heildarsam-
þykktarinnar, því frystitogarar
Ef vinnsla um borð eykst hjá
frönsku togurunum má búast við
að erfítt geti reynst að banna
kanadísku togurunum það áfram.
Hugsanlegt er því að hinir smáu
frönsku nágrannar Kanadamanna
séu að hleypa af stað frystitogara-
byltingu þar í landi.
1 ■ 'i■■ iín j) m;11«f!i".« i i ilnun.ij")
muni létta undir rekstri útgerð-
arfyrirtækja.
Frystitogarinn
„Cape North“
En hver er þá þessi eini frysti-
togari, sem Kanadamenn hafa
gert út? Hér er um stórt, notað
þýskt skip að ræða. NatSea
keypti togara sem smíðaður var
í Bremerhaven 1975. Togarinn
var afhentur til Kanada 15. febr-
úar 1986 og nafni hans breytt
úr „Scombrus" í „Cape North“.
Hann er 81 metri á lengd, 14,6
m á breidd og um 2200 brúttó-
lestir að stærð, með 3500
hestafla MAK-vél.
I áhöfn togarans eru samtals
skráðir 93 menn sem skiptast á
um að vera úti á sjó. Hver mað-
ur fer tvær ferðir en fær síðan
fri þá þriðju. Unnið er í togaran-
um 24 tíma á sólarhring á 6
klst. vöktum. Allur aflinn er
nýttur og í land er siglt með
lestar fullar af pökkuðum freð-
físki og fískimjöli.
Sjávarútvegsráðuneytið í
Ottawa telur að skip af þessari
stærð eigi að geta veitt rúmlega
11000 tonn af físki á ári. Gert
er ráð fyrir að þetta skiptist
þannig að veidd verði um 6000
tonn af þorski, 3—4000 tonn af
karfa og 500 tonn af grálúðu.
Til gamans má geta þess að all-
ir frystitogarar íslendinga
veiddu um 24000 lestir af físki
árið 1985. Cape North mun því
einn veiða sem svarar um helm-
ingi þess afla.
Gordon Cummings, forstjóri
National Sea, vill selja þorskinn
til Bandaríkjanna, karfann og
grálúðuna til Japan, en ufsa og
flatfisk til Evrópu. NatSea er
að stíga ný spor ef þeir fara inn
á Evrópu- og Japansmarkaði.
Fyrirtækið hefur hingað til ein-
beitt sér að heimamarkaðnum í
Kanada og Bandaríkjamarkaði.
Samkeppni við
íslending'a
Rekstur „Cape North“ virðist
af síðustu fréttum að dæma hafa
verið góður. Með þessum stóra
frystitogara og þeim sem hugs-
anlega koma á eftir munu
Kanadamenn hugsanlega sækja
meira inn á markaði þar sem
gerðar eru miklar gæðakröfur.
Þetta mun þýða að Kanadamenn
sækja á í samkeppninni á mörk-
uðum sem eru höfuðvígi íslensks
sjávarútvegs. Hinsvegar vantar
nú fisk á þessa markaði þannig
að þessi samkeppni frá Kanada
kemur varla til með að lækka
verðið á íslenskum físki í bráð.
Sigmar Þormar starfar hjá Verzl-
unarráði íslands, HalldórP.
Pálsson er við doktorsnám í hag-
fræðií Ottawa, Kanada.
Stykkishólmur;
Veðurblíða
og atvinnu-
líf í blóma
Stykkishólmi.
ÞAÐ SEM af er þessu blessaða
ári hefir allt gengið vel. Stórviðr-
ið á dögunum fór um okkur hér
mildum höndum, stóð aðeins um
næturstund, en þótt rokumar
væm stundum nokkuð hastarleg-
ar fór allt vel og ekki er mér
kunnugt um nokkurt rask hvorki
i Hólminum eða nágrenni hans.
Og bátarnir em famir fram á
fjörðinn að ná í skelina blessaða
sem gefur okkur góða björg í
bú. Atvinnuleysi höfum við haft
lítið af að segja nema í verk-
fallinu. Verksmiðjumar em
komnar i gang og senn verður
farið að huga að netum og bún-
aði fyrir aðalvertíð.
Samgöngur geta ekki verið betri
og áætlunarbílamir aka eftir sum-
aráætlun og póstur og blöð koma
eðlilega í hendur okkar. Vöruflutn-
ingabílamir koma fullfermdir
tvisvar í viku og alltaf er nóg að
flytja. Verslun er jafnan minni í
janúar eftir öll desemberkaupin, en
samt er nokkur „trafík“ og auðvitað
þarf alltaf að kaupa í matinn og
svo eru líka ýms þægindi sem þurfa
að athugast.
Myndbandaleigur eru hér tvær
og hafa þær margar góðar myndir
á boðstólum, um aðrar er mér ekki
kunnugt. Bragi Húnfjörð er með
aðra þeirra og á ég stundum tal
við hann. „Trafíkin" miðast auðvit-
að við miðlungs bæjarfélag.
Svanhvít Pálsdóttir er með þina.
Þá er byrjað að huga að hjóna-
ballinu. Yms afmæli verða á árinu
og ekki er ráð nema í tíma sé tek-
ið. Hjónaballið er einn aðalviðburð-
ur í skemmtanalífínu. Nefnd kosin
á hveiju balli til að framfylgja því
að þetta takist sem best.
Fundarsókn hefir minnkað, nema
þá meðal bamanna, því fundir
barnastúkunnar Bjarkar em alltaf
vel sóttir, en að þeim stendur okkar
skóli og góðu kennarar ásamt
gæslumanni.
Á þessum fáu dögum sem liðnir
em af árinu hafa látist 4 borgarar,
meira en helmingur á öllu árinu í
fyrra. Þá minnist ég þess að á árinu
1955 lést enginn hér í bæ eða í
nágrenni. Var líka eftir því tekið
enda þá heilsufar með besta móti,
sagði læknirinn mér þá.
Nú vonar maður bara að blíðan
haldist áfram. Það sé að hlýna um
landið og vorið taki ekki út á okkur
það sem veturinn hefír verið góður.
Við vonum hið besta.
Arni
Rey ðarfj örður:
Loðnu
landað
Reyðarfjörður.
FYRSTA loðnan á árinu barst
til Síldarverksmiðju ríkisins
miðvikudaginn 21. janúar.
Fimmtán bátar hafa landað
loðnu síðan veiðar hófust eftir
verkfall.
Síðustu tveir bátar sem lönduðu
gerðu það á mánudag, Harpa RE
342 með 600 tonn og Magnús NK
72 með 500 tonn. Búið er að landa
alls 8 þúsund tonnum af loðnu.
Löndun hefur gengið mjög vel.
Tuttugu og tveir hafa vinnu við
verksmiðjuna og vinna á vöktum,
ellefu á hvorri vakt. Gunnar Guð-
brandsson verksmiðjustjóri sagði
að tankar verksmiðjunnar væm
nú fullir en 2000 tonna plá§s losn-
aði á fimmtudag, 29. janúar.
Gréta. ■