Morgunblaðið - 29.01.1987, Blaðsíða 34

34
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 29. JANÚAR 1987
Aflaverðmæti eftir kjördæmum:
Hlutur lands-
byggðarinnar
hefur styrkst
- segir Stefán Guðmundsson.
Stefán Guðmundsson (F.-
Nv.) sagði efnislega í þing-
ræðu í gær að landsbyggðin
ætti við margvíslegan vanda
að glíma. Mikilvægt væri
engu að síður að staða at-
vinnuvega hefði styrkst, m.a.
vegna aukins jafnvægis í
efnahagslífi, ekki sízt sjávar-
útvegsins, sem víðast væri
undirstaða atvinnu og af-
komu fólks. Rekstrarstaða
útvegsins væri betri nú en
verið hefði um langt árabil.
Sitt
hvað hefur ____
verið gert,
sagði |
þingmað- ■
urinn, til | f
að sporna
við fæti,
vegna ■ .ð JH
vanda §?
lands-
byggðar.
Hann tók
iandaðs sjávarafla (aflaverð-
mætis) í kjördæmi sínu Norður-
landskjördæmi vestra. Hlutfall
kjördæmisins í skiptingu afla-
verðmætis hefði verið 2,1%
1970, 4,8% 1982, 6,1% 1983,
7,5% 1984 og 7,9% 1985.
Samanburður þingmannsins á
skiptingu aflaverðmætis eftir
kjördæmum var annars þessi:
Suðurland 13,1% 1970,
12,1% 1982, 9,8% 1985.
Reykjavík og Reykjanes
25,3% 1970, 25,2% 1982, 17,3%
1985.
Vesturland 7,0% 1970,10,1%
1982, 8,7% 1985.
Vestfirðir 9,2% 1970, 12,3%
1982, 10% 1985.
Norðurland vestra 2,1%
1970, 4,8% 1982, 7,9% 1985.
Norðurland eystra 6,3%
1970,12,5% 1982,13,2% 1985.
Austfirðir 10,3% 1970,
12,1% 1982, 14,9% 1985.
Hlutfall landaðs aflaverðmæt-
is erlendis var 26,7% 1970, 11%
1982, 18,2% 1985.
Að loknum námsáfanga
Frumvarp menntamálaráðherra um framhaldsskóla:
„Hver skóli sjálf-
stæð rekstrareming,“
- með nokkurt fjárhagslegt og stjórnunarlegt sjálfstæði
Stefán Guðmundsson
sem dæmi hlutfall
Menntamálaráðherra hefur lagt fram frumvarp til laga um fram-
haldsskóla. Frumvarpið er lagt fram til kynningar. Því er ekki ætlað
að fá afgreiðslu á þessu þingi. Undir ákvæði frumvarpsins falla all-
ir menntaskólar landsins (sjö að tölu), fjölbrautarskólar, iðnfræðslu-
skólar, aðrir framhaldsskólar, sem og sérskólar fyrir nám er ekki
telst hagkvæmt að fella inn í námsbrautir fjölbrautarskóla eða ann-
arra framhaldsskóla.
Frumvarpið er í 10 köflum og
rúmlega 40 frumvarpsgreinum.
Frumvarpskaflamir fjalla um: gild-
issvið, hlutverk framhaldsskóla,
stofnun og byggingu slíkra skóla,
stjómun þeirra, starfslið, inntöku-
skilyrði, rekstur skólanna, fullorð-
insfræðslu og eftirmenntun, ýmis
ákvæði, lög sem falla úr gildi (ef
frumvarpið verður samþykkt) og
ákvæði til bráðabirgða: „Mennta-
málaráðuneytinu er heimilt að
framlengja leyfí til rekstrar fram-
haldsdeilda gmnnskóla, sem reknar
hafa verið á framhaldsskólastigi, í
allt að fimm ár frá gildistöku laga
þessara.
Helztu einkenni frumvarpsins
em, að því er segir í greinargerð:
1) Fmmvarpið felur í sér ramma-
löggjöf sem taki til alls náms á
framhaldsskólastigi, er taki við af
skyldunámsstigi og undirbúi nem-
endur til háskólanáms eða starfs.
2) Nám á framhaldsskólastigi
er skipulagt í námsáföngum og
skal hver áfangi skilgreindur og
metinn til eininga í námsskrá sem
menntamálaráðuneytið setur og
semur í samráði við skólastjómend-
ur, iðnfræðsluráð, faggreinafélög
o.fl. Öllum framhaldsskólum er
skylt að fylgja námsskrárákvæðum,
en þrátt fyrir skiptingu námsefnis
í áfanga geta skólar, sem þess óska,
haldið bekkjarkerfi og starfað
áfram með líkum hætti og þeir
gera nú.
3) Með frumvarpinu er stefnt
að greinilegri verkaskiptingu en nú
er milli menntamálaráðuneytis og
skólayfirvalda á hvetjum stað. Hlut-
verk ráðuneytis verði stefnumótun,
kennslueftirlit og gerð tillagna um
fjárveitingar til hvers skóla en
framkvæmd skólastarfs innan
ramma námsskrár og fjárveitinga
sé í höndum skólanefnda og skóla-
stjómenda.
4) Stofnkostnaður framhalds-
skóla greiðist sameiginlega af ríki
og viðkomandi sveitarfélagi eða
sveitarfélögum í hlutföllunum ríki
60%, sveitarfélag eða sveitarfélög
40%.
5) Ríkið greiði rekstrarkostnað
framhaldsskólanna.
6) Tryggt sé samstarf við at-
vinnulífið í iðnnámi með iðnfræðs-
luráði sem sé til ráðuneytis um
skipulag námsins og kennslueftirlit.
Einnig skulu fræðslunefndir starfa
til að skipuleggja fræðslu í einstök-
um iðngreinaflokkum.
Birgir ísleifur um vanda landsbyggðar:
Jaí'nvægi í efnaliagslífi -
lífvænleg atvinnustarfsemi
- og góðar samgöngur forsendur byggðajafnvægis
Birgir ísleifur Gunnarsson
(S.-Rvk.) gerði vanda lands-
byggðar, meðal annars fólks-
streymi til suðvesturhorns
landsins, að umræðuefni í þing-
ræðu í gær. Hann lýsti stuðningi
við það viðhorf að leitast við
að stöðva fólksflótta úr stijál-
AIMfMSI
býli. Byggðaröskun væri hvorki
hagur stijálbýlis né þéttbýlis.
Birgir Isleifur taldi fólksflótta
úr sttjálbýli að hluta til stafa af
röskun atvinnulífs, sem rætur ætti
í ringulreið verðbólguáranna,
versnandi rekstrarstöðu atvinnu-
vega og fyrirtækja og stöðnunar
í atvinnuþróun á þeim ámm. Hann
sagði jafnvægi í efnahagslífi for-
sendu þess að lífleg atvinnustarf-
semi geti þrifist, hvort heldur
væri í stijálbýli eða þéttbýli. Jafn-
vægi í efnahagslífí, lífvænleg
atvinnustarfsemi og góðar sam-
göngur væru meginforsendur þess
að viðhalda jafnvægi í byggð
landsins. Árangur ríkisstjórnar-
innar á þessu sviði kæmi lands-
byggðinni til góða. Ef óðaverð-
bólgan hefði áfram ráðið ferð
væru undirstöðugreinar atvinnu-
lífsins, sem strjálbýlið byggði ekki
sízt á, löngu komnar í þrot.
Birgir minnti á ályktun flokks-
ráðsfundar Sjálfstæðisflokksins
frá í nóvember síðast liðnum, þar
sem lögð væri áherzla á styrkingu
og meiri fjölbreytni atvinnulífs á
landsbyggðinni, jafnvægi í efna-
hagslífi og góðar samgöngur.
Sjálfstæðisflokkurinn hafi hafnað
þriðia stjómsýslustiginu en lagt
áherzlu á eflingu sveitarfélaganna
og aukin áhrif íbúa hvers sveitar-
félags á þau mál, sem fyrst og
fremst snertir þá sjálfa, fjölskyldur
þeirra og nánasta umhverfi.
Birgir ísleifur Gunnarsson
7) Starfa skal fræðsluráð sjávar-
útvegs tilnefnt af samtökum og
stofnunum sjávarútvegsins sem
móti í samvinnu við menntamála-
ráðuneytið heildarstefnu og
fræðsluskipulag í sjávarútvegs-
greinum.
8) Aðild sveitarfélaga og heima-
manna að stjórnum skólanna verði
í formi aðildar að skólanefndum
sem starfi við hvem framhalds-
skóla. Þær skulu skipaðar þremur
fulltrúum (tveim tilnefndum af hlut-
aðeigandi sveitarfélagi eða sveitar-
félögum og einum tilnefndum af
menntamálaráðherra). Skólanefnd-
ir fái vald til ákvörðunar um
skipulag náms og námsframboð.
Einnig til ákvörðunar um rekstur
innan ramma fjárveitinga.
9) Skólameistari verði fram-
kvæmdastjóri skólanefnda og
stjómi daglegum rekstri skóla.
10) Hveri skóli verði sjálfstæð
rekstrareining. Ríkissjóður greiði
laun fyrir kennslu, stjórnun og próf-
dæmingu beint. Annar rekstrar-
kostnað greiði ríkissjóður til skóla
ársfjórðungslega fyrir fram. Sú
meginregla gildi að sama framlag
komi á hvem nemanda hvar sem
er á landinu með heimild til sér-
greinds framlags ef sérstakar
aðstæður ríkja.
11) Þar sem nauðsynlegt er að
reka heimavist greiði ríkissjóður
kostnað við umsjón, tækja- og
rekstrarbúnað húsnæðis. Sérstakan
rekstrarkostnað heimavistar og
mötuneytis greiði nemendur.
12) Samvinnuskólinn og Verzl-
unarskóli Islands starfi áfram á
sama grundvelli og áður og opnuð
er heimild fyrir menntamálaráð-
herra að samþykkja kostnaðarþátt-
töku við einkaskóla á framhalds-
skólastigi.
13) Framhalsskólum verði heim-
ilt að annast menntun fullorðinna
á þeim námsbrautum er skólinn
starfrækir, svo og að stofna til sér-
stakra námsskeiða (öldungadeilda).
Skulu nemendur greiða sem næst
þriðjungi kennslulauna. Einnig
verði framhaldsskólum heimilt að
efna til eftirmenntunarnáms.
í greinargerð segir ennfremur
að frumvarpið „leitist við að veita
hveijum framhaldsskóla nokkurt
sjálfstæði til ákvörðunar um inni-
hald og þróun náms, svo og nokkurt
fjárhagslegt sjálfstæði. Þar með er
skólunum veitt aðstaða til þess að
taka tillit til staðhátta og þarfa
atvinnulfis á hverjum stað“.