Morgunblaðið - 22.07.1988, Blaðsíða 38

38
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 22. JÚLÍ 1988
Þarf að fara út í klak ef lúðu-
eldi á að verða fiskeldisgrein
- segir Erlendur Jónsson líffræðingnr hjá Fiskeldi Eyjafjarðar hf.
Morgu nblaðið/RÞB
Athafnasvæði Fiskeldis Eyjafjarðar er f gamalli síldarbræðslu á Hjalteyri. Myndin er tekin síðastliðið vor.
„ÁHUGI er mjög mikill á lúðu-
eldi hérlendis. Talið er að fram-
leiðslan á laxi komi til með að
aukast. Verð á laxi á hins vegar
varla eftir að hækka og áhugi
er víða í heiminum á að prófa
hvernig sjávartegundir standa
sig í eldi,“ sagði Erlendur Jóns-
son, Iíffræðingur hjá Fiskeldi
Eyjafjarðar hf. á Hjalteyri, fyrir
nokkru, en á Hjalteyri standa
yfir rannsóknir á lúðueldi fyrir
tilstuðlan Iðnþróunarfélags
Eyjafjarðar.
Fiskeldi Eyjafjarðar hf. var
stofnað í maí á síðasta ári til reynslu
í eitt ár. Þeir Erlendur og Olafur
Halldórsson hafa séð um rannsókn-
arstörfín á Hjalteyri og eru þeir þar
með um 500 smálúður, sem þeir
fengu á Breiðafírði. Erlendur sagði
að kalt hefði verið á fiskinum í
vetur svo að þeir hefðu lítið átt við
hann að undanskildum mælingum,
fóðrun og öðru þess háttar. Bæði
lax og aðrir sjávarfískar, sem lifðu
í köldum sjó, væru mjög viðkvæmir
og þyldu lítið hnjask. „Mín skoðun
er sú að það þurfí að fara út í klak
ef lúðueldi á að verða að fískeldis-
grein í einhverjum mæli vegna þess
að það er einfaldlega ekki hægt að
ganga að fiskinum vísum í sjónum.
Hinsvegar má ekki búast við því
að kynþroska stórlúða hrygni um
leið og hún hefur verið veidd í eldi
því hún þarf ákveðinn aðlögun-
artíma áður en að því kemur. Þess
vegna er ástæða til að ná í kyn-
þroska físka sem fyrst. Mjög erfítt
er að fullyrða nokkuð í þessu efni,
en ég held að ekki sé óvarlegt að
áætla að aðlögurtími kynþroska
lúðu sé um það bil eitt ár,“ sagði
Erlendur.
„Fyrir íslendinga er fyrst og
fremst um að ræða tegundir, sem
lifa í hafínu við strendur íslands,
svo framarlega sem við ætlum ekki
að fara að hita upp sjó og annað í
þeim dúr. Eðlilega er mestur áhugi
fyrir þeim físktegundum sem eru f
háu verði og lúðan kemur þar m.a.
inn vegna góðs markaðsverðs og
það er einmitt þess vegna sem áhugi
er fyrir henni í öðrum löndum svo
sem í Noregi, Skotlandi, Færeyjum
og Kanada. Þá hafa Norðmenn
unnið töluvert með þorsk og bygg-
ist þorskeldið mikið til á tvennu,
annarsvegar á því að framleiða
fjöldann allan af seiðum fyrir lágt
verð og hinsvegar stíla þeir inn á
tvenns konar sölumöguleika. Þeir
selja þorskinn um jólaleytið þegar
hátt verð fæst fyrir hann og þeir
sjá jafnframt hótel- og veitingahús-
um fyrir ferskum físki af ákveðinni
stærð jafnt og þétt yfír árið. Ef við
lítum á það verð sem fæst fyrir
þorskinn á uppboðsmörkuðum hér-
lendis, þá er það miklu lægra en
Norðmenn eru að fá fyrir sinn eldis-
þorsk. Að því leyti er þorskeldi sem
slíkt út úr myndinni hérlendis,"
sagði Erlendur.
Hann sagði Norðmenn mjög dug-
lega við að leita fyrir sér með nýj-
ungar og spyija sig gjarnan að því
hvar möguleikamir eru og hvaða
þróun er heppilegust. Það væri at-
hyglisvert að þrjú nokkuð stór
einkafyrirtæki á sviði lúðueldis
væru nú þegar starfandi í Noregi
fyrir utan hinar ýmsu rannsókna-
stöðvar á vegum hins opinbera sem
ynnu meðal annars með lúðu auk
annarra sjávartegunda, svo sem
þorsk og sandhverfu, sem er flæk-
ingur við ísland. Þá væru Norð-
menn rétt að byija að fíkta við
steinbítseldi. „Verð á honum er alls
ekki hátt hérlendis, en hann er
mjög góður matfískur að mati
margra. Menn hafa líka verið að
prófa sig áfram með ýmis krabba-
dýr og hörpudisk, sem er mjög dýr
markaðsvara."
Auk lúðueldis hafa íslendingar
nú þegar hafíð kræklingarækt og
áhugi er fyrir ýmsum öðrum teg-
undum. „Lúðan er mjög stór þegar
hún verður kynþroska og hrygnum-
ar framleiða mikinn fjölda hrogna.
Af því leiðir að ekki þarf marga
kynþroska físka til að ná töluverðu
hrognamagni. Spurningin er sú
hvort ekki sé heppilegast að ala
lúðu frá því hún er smá ef markmið-
ið er að ná frá henni hrognum því
það tekur langan tíma fyrir fískinn
að jafna sig eftir veiðar og flutning
eftir að hafa verið tekinn upp úr
víðáttu hafsins og troðið ofan í
„vaskafat" sem eldiskerin em í raun
og vem fyrir þessar tegundir. Enn-
þá em menn að prófa sig áfram
og hefur árangurinn hingað til ver-
ið bæði góður og slæmur. Menn em
að beijast við allskyns vandamál
af öllum stærðum og tíminn verður
einfaldlega að leiða það í ljós hvem-
ig til tekst," sagði Erlendur að lok-
-JI
Nýja tilraunaeldis-
stöðin í Grindavík
tilbúin á næstunni
Morgunblaðið/Kristinn Benediktsson
Unnið við að tengja hina nýju tilraunaeldisstöð Hafrannsóknar inn
á sjódælukerfi íslandslax hf. Gunnar Sigurþórsson stöðvarstjóri til
vinstri. í baksýn sér til stöðvarinnar.
Hafrannsóknastofnunin hér á
landi og Hafrannsóknastofnunin
í Noregi fengu fyrir nokkru
ásamt norsku Næringarfræði-
stofnuninni um 20 milljónir
króna til tilrauna með lúðueldi.
í Noregi verður áhersla lögð á
tilraunir með klak og seiðaeldi
en á Islandi ýmsar tilraunir með
unglúðu sem veiðist hér á landi.
I nokkur ár hefur Hafrann-
sóknastofnunin stundað tilraunir
með söfnun og eldi á unglúðu í
samvinnu við íslandslax hf. og
Rannsóknarstofnun fiskiðnaðar-
ins. Rannsóknarráð rikisins hef-
ur veitt um 6 milljóna króna
styrk til þessara rannsókna. Nú
eru 3.300 lúður í eldi í átta stór-
um útikerjum á yfirráðasvæði
íslandslax hf. í Grindavík, eða
um 7 tonn af fiski, og mun það
v$ra mesta magn þessarar teg-
undar í eldi í heiminum.
Að sögn Bjöms Björnssonar,
fískifræðings, sem hefur umajón
með þessum tilraunum, er nú verið
að gera tilraunir í sex útikeijum
með áhrif þéttleika á vaxtarhraða,
en miklu máli skiptir að geta verið
með sem mestan þéttleika í eldi,
þ.e. «em flest kíló á hvern fer-
metrafc til að nýta best fjárfesting-
una.
„í upphafí tilraunarinnar var lúð-
an stærðarflokkuð og skipað niður
á ker í þremur mismunandi þéttleik-

Morgunbladið/Kristinn Benediktsson
Björn Björnsson fiskifræðingur
að vigta lúðu í einu kerinu.
um, 10 kg, 20 kg og 30 kg á hvern
fermetra.
Lúðan verður síðan stríðalin þar
til fískmagnið verður orðið svo mik-
ið að veruiega fer að draga úr vexti
við mestan þéttleika. Þegar svo er
komið teljum við mesta þéttleika
orðinn meiri en kjörþéttleikann, en
tilraunin gengur einmitt út á að
meta hver kjörþéttleiki í lúðueldi
er,“ sagði Bjöm og hélt áfram.
„Áður en þessi tilraun hófst voru
flokkaðar þær lúður sem voru
stærri en 5 kíló og einnig þær sem
voru minni en 1.4 kg. Hugmyndin
er að nota smærri lúðumar í tilraun
í nýju tilraunaeldisstöðinni, sem
tekin verður í notkun á næstunni.
Byijað verður á tilraunum með
mismunandi fóðurgerðir og áhrif
hita á vaxtarhraða. Eru þ.ær til-
raunir hluti af hinu samnorræna
rannsóknarverkefni."
í tilraunaeldisstöðinni, sem er
560 fermetrar að stærð, em 18 ker
sem hvert um sig er um 3 m í þver-
mál.
Sagðist Bjöm vera fyrir nokkru
kominn frá Austevoll í Noregi þar
sem norska hafrannsóknarstofnun-
in stendur fyrir tilraunum með klak
og seiðaeldi þar sem hann fylgdist
með starfseminni í tvær vikur.
Hann á von á heimsókn norskra
starfsbræðra í sumar til að taká
þátt í þeim tilraunum sem fyrir-
hugaðar em í nýju tilraunaeldis-
stöðinni á Stað í Grindavík.
Önnur rannsóknarverkefni sem
hefjast jafnhliða lúðueldistilraunum
verða í höndum Jónasar Bjamason-
ar, lífefnafræðings hjá Rannsóknar-
stofnun fiskiðnaðarins, en hann
mun kanna í þremur keijum áhrif
hráefnisgæða á laxafóður og Einars
Jónssonar fiskifræðings sem kanna
mun hveijar lífslíkur em hjá ýsu
sem missir hreistur við að sleppa í
gegnum botnvörpu.
Gunnar Sigurþórsson fiskeldis-
fræðingur hefur verið ráðinn stöðv-
arstjóri hinnar nýju tilraunastöðvar.
Hann mun sjá um daglegt eftirlit
með tilraununum.
„Svo virðist sem færri ætli að
komast að en vilja í nýju tilraúna-
eldisstöðinni. Ef mikil gróska verð-
ur í starfseminni á næstu árum er
ekki ólíklegt að farið verði að huga
að stækkun á stöðinni enda eru
allar aðstæður hér í nágrenni
Grindavíkur hinar ákjósanlegustu
til tilrauna með eldi sjávardýra. Það
er einkum hinn hreini og síaði jarð-
sjór ásamt jarðhita sem gefur mikla
möguleika á þessu sviði,“ sagði
Björn að lokum. — Kr.Ben.
I