Morgunblaðið - 30.11.1988, Blaðsíða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 30. NÓVEMBER 1988
Bjami Ólafsson skrifar frá Holstebro, Danmörku:
Boðiðí
Það var í septembermánuði.
Vætusamt hafði verið undan-
fama daga, stundum þó nokkurf
rok og kalt.
Dag nokkum í miðri viku brá
svo við að himinninn var skaf-
heiðríkur og hið fegursta veður,
lygnt og blítt.
Þeir sem ekki gátu notið
blíðunnar vegna starfa innandyra
urðu að láta sér nægja að horfa
út um glugga á aðra sem gátu
spókað sig í sólinni.
Það var síðdegis þennan fagra
dag að kunningi minn hringdi og
spurði mig hvort ég vildi koma
og sigla með sér útá Limafirði,
þegar vinnudegi lyki.
Eg tók boðinu þakksamlega og
tók að búa mig til siglingar. Fór
ég í hlý föt, því kalt verður á sjón-
um er kvöldar. Svo hitaði ég mér
kaffisopa og smurði brauð í nesti.
Við vorum þijú á bátnum þenn-
an dag, eigandi bátsins, sem var
formaður, ung kona sem stýrði
bátnum öðruhvoru og svo ég, sem
gegndi einskonar hásetahlutverki.
Báturinn sem við sigldum á er
24 feta siglari, „LM 24“. Skrokk-
ur bátsins er úr treíjaplasti, yfir-
byggður með stýrishúsi, káetu og
yfir afturhlutanum eru blæjur.
Bátur þessi er hin mesta ger-
semi, búinn seglum og einnig
Volvo Penta-vél, 25 ha dýptar-
mæli, talstöð, sjálfstýribúnaði og
áttavita. Mesta breidd skrokksins
er 2,40 m. Kjölurinn ristir 1,0 m
og er þyngd kjalar 1.000 kg.
Ollu er mjög haganlega fyrir
komið um borð og hefur eigand-
inn, sem er mikill hagleiksmaður,
smíðað bátinn sjálfur, nema
skrokkinn keypti hann tilbúinn.
Þama eru bekkir og borð, eld,-
unarbúnaður með vaski, lítiH
skápur með salemi og i káetunni
geta hjón og þijú böm, eða ungl-
ingar, sofið. Undir bekkjum eru
geymsluhólf fyrir kaðla og bönd,
björgunarvesti og annan slq'ól-
fatnað. Seglin em einnig geymd
í hólfum inni, nema stærsta segl-
ið, sem er innpakkað á ránni.
Þegar stigið er um borð á svo
fallegum báti er ekki laust við að
áhöfnin fínni til sín og reyni
a.m.k. að standa sig vel í starfi
sínu. Þegar búið-var að leysa land-
festar og ganga frá böndunum
við bryggjuna, var vélin sett í
gang til að koma bátnum út úr
þröngu bryggjulæginu. Á meðan
var unnið að því að losa yfir-
breiðslu af stórseglinu og það
síðan dregið upp.
Fyrir landkrabba eins og mig
var það sem hátíðleg stund, hvert
sinn sem segl var dregið upp. Það
var næstum sama tilfinning og
við fánahyllingu.
Dálítið kul var á og var unun
að sjá þegar vindur þandi seglin
svo að þau urðu fallega íhvolf
kulmegin.
Um Ieið og vindur þenur seglin
siglingu á Limafírði
breytast hreyfingar bátsins furðu
mikið á sjónum. t
Ég hefi verið skelfílegur aum-
ingi á sjó, fundið til sjóveiki við
minnstu hreyfingu, þessvegna
kveið ég fýrir því að strax og ég
væri kominn út fyrir hafnarkjaft-
inn færi ég að verða sjóveikur.
En viti menn, nú brá svo við að
báturinn lá stöðugur á sjónum,
hallaðist svolítið undan vindinum
og leið næstum hljóðlaust áfram.
Eina hljóðið sem heyrðist var þeg-
ar sauð á stefninu er það klauf
sjóinn.
Hugurinn fylltist gleði. Ekki er
að undra þótt menn hafi viljað
takast á við þessa orku frá
ómunatíð. Auðvitað er ekki hægt
að líkja siglingu á nútíma kapp-
siglara við siglingu forfeðra okkar
Bjarni Ólafsson
hús í kvöldhúminu. Þar er ein
minnsta kirkja Danmerkur og
fysti okkur að sjá hana um leið.
Var nú tekin stefna á höfnina.
Sólin lækkaði hratt og hvarf von
báðar á bak við skógivaxna eyj-
una. v
Ég skildi nú hvað menn eiga
við er þeir tala um þá nautn að
sigla, nautn sem ekkert geti jafn-
ast á við. Stundum hefur mér
þótt gæta helst til mikils fjálgleika
í að lofa siglingar. En að vera
laus við vélargný og að líða samt
áfram með allmiklum hraða á
logagylltum vatnsfletinum, næst-
um hljóðlaust, vakti mér óvenju-
lega gleði, einhvers konar sigur-
gleði. Vindurinn sem knúði.bátinn
áfram kostar ekkert og báturinn
á seglskipum fyrri alda. Hvað var
það sem rak menn til að sigla
úfínn sjó milli landa? Þar var
hættum og erfíðum átökum mætt
með seiglu og áræði. Eins og á
svo ótalmörgum öðrum sviðum
hafa orðið stórstígar framfarir í
smíði seglbáta, bæði á skrokk-
lagi, kjölfestu að ekki sé nú talað
um seglabúnaðinn og festingar
og brautir. Margir eiga nú svokall-
aða sportbáta, ýmist vélknúna
hraðbáta eða kappsiglara. Sport-
bátamir vélknúnu hafa rutt sér
inn á markað-ttskibátanna. Ég
kynntist þyí af afspum fyrir
tveimur ámm, að á slóðum þar
sem amma mín reri til fiskjar á
Breiðafírði á síðustu öld, var nú
bmnað á hraðskreiðum plastbáti.
Það minnti mig á ömmu mína er
ég frétti að einn úr áhöfn hrað-
bátsins væri heimasæta í Flatey.
Nú stóð ég hér á fallegum
kappsiglara er klauf öldur mjúk-
lega á Limafirði. Sólin var að
hníga til viðar og speglaðist gull-
inrauð í sjávarfletinum.
Vig sigldum frá höfninni í Stm-
er og á stjórnborða var eyjan
Venö. Á Venö virtist rílq'a kyrrð
og friður. Flestir sumargestir
horfnir heim til vetrarbústaða
sinna, en á eyjunni búa fáir allt
árið. Formaðurinn á bátnum
ákvað að sigla inn í höfnina á
Venö og ganga þar á land með
áhöfn sinni. Var vel tekið undir
þá hugmynd að skoða götur og
hreyfist rólega eftir vindi og öld-
um, eins og fagur fugl á sundi.
Til er danskt spakmæli sem segir:
„Sá sem skapaði vindinn er lítið
gefinn fyrir háreysti."
Hafnarmynnið í Venö er
þröngt. Annað innsiglingarljósið
var dautt svo að nú reyndi á kunn-
áttu formannsins. Hann stóðst þá
raun að stýra bátnum í myrkri inn
í litlu höfnina og það svo vel að
ég hlaut að dást að.
Við bundum bátinn og gengum
á land. Einum manni mættum við
og reyndist hann vera hafnarvörð-
ur eyjarinnar. Kyrrð og friður ríkti
þarna og þótt götumar væm
malbikaðar mættum við ekki öðr-
um vegfarendum, hvorki akandi
né gangandi. Lág ljósker lýstu
vegbrún götunnar að kirkjunni
litlu. Ljós loguðu þar inni og auð-
séð að einhver fundur eða athöfn
fór fram þar. Þetta var turnlaus
hvítkölkuð steinkirkja, látlaus en
falleg. Kirkjugarðurinn umhverfis
kirkjuna var líka vel hirtur og
fallegur. Ekki hefi ég enn séð
umhirðulausan kirkjugarð í þessu
landi. Eftir að hafa gengið um
eyjuna um klukkustund, sigldum
við út úr höfninni. Nú loguðu
bæði innsiglingarljósin. Þá vissum
við hvert erindi hafnarvörðurinn
átti þegar við mættum honum.
Stjömubjart var og skemmtum
við okkur við að skoða stjörnumar
sem nú virtust svo skærar.
Hugurinn hvarf heim til ís-
lands. Þetta vom sömu stjömur
sem tindmðu á himinhvolfinu en
mikill er munurinn að vera með
bát heima eða þá hér. Margt er
þar öðmvísi, bæði óviðráðanlegt
og viðráðanlegt. Aðstaða í höfn
er mun betri hér, veður mildari,
minni munur sjávarfalla. Heima
em bátaeigendur stöðugt að beij-
ast, annað hvort við óveður eða
skilningslítil yfirvöld. Hér er vel
búið að bátaeigendum, hvort sem
um er að ræða fiskibáta eða sport-
báta.
Hve oft hafa menn ekki lagt
nótt við dag heima til að smíða
sér biyggju eða að bæta legustað
og lendingar báts síns, og eftir
næstu nótt hefur svo allf veriðl
brotið og fokið út í veður og vind.
Oft hefi ég dáðst að þrautseigju
og dugnaði Hafsteins Sveinssonar
feijumanns í Viðey, sem aldrei
hefur gefist upp. Fleiri gæti ég
nefnt til, sem hafa átt við enn
erfiðari aðstæður að stríða, t.d. á
Bakkafirði og víðar. Þetta flaug
í gegnum' huga minn á þessu
fagra kvöldi þegar ég naut gest-
risni íslandsvinar og sigldi svo
stoltur á Limafirði. Bátseigandinn
er íslandsvinur og dreymir um að
koma einhvem tíma aftur til ís-
lands.
Ég get til gamans sagt frá
því, ef einhveijir lesenda þekkja
þennan mann, að á yngri ámm
vann hann sem flugvirki í Grænl-
andi og hjá Heklu hf. sem bif-
vélavirki. Eftir að hann var horf-
inn aftur heim til Danmerkur
gerði hann sér ferð til íslands
með konuefni sitt og vom þau
gefin saman í Árbæjarkirkjunni
litlu. Þau hjónin heita Kirsten og
Bent Laugesen.
Höfundur er smíðakennnri.
Bjargvætturiim Jón Sigurðsson
Opið bréfírá Jóhann-
esi Kristfánssyni
Kæri Nonni.
Loksins er komið fram mikil-
menni í Alþýðuflokknum og ert það
þú. Hugmyndir þínar um að fólk
hætti að borða kinda- og hrossakjöt
em frábærar og lýsa því hversu
djúpvitur þú ert og einstaklega
víðsýnn, svo af öðmm mönnum ber.
Eitt sinn var sagt að Alþýðu-
flokkurinn væri landbúnaðinum
ekki þarfiir fremur en fjárpestir og
aðrar plágur. Þessu hefur þú nú
breytt, Nonni, þökk sé þér.
Væntanlega munt þú nú hefya
aðgerðir í eigin kjördæmi, því hæg
em heimatökin. Þegar búskapur
verður síðan aflagður að þínu fmm-
kvæði í Reykjaneskjördæmi væri
rétt að taka Suðurland fyrir. Þar er
í dag mikil framleiðsla og því til
mikils að vinna. Þar brenna menn
lika sinu í stómm stíl, þessa fallegu
sinufláka sem halda sínum gul-
brúna lit langt fram á sumar og
hindra þannig framsóknarlitinn
græna.
Þegar hringferðinni er lokið, og
þú Nonni hefur sýnt landsbygðarlýð
„Hveijir eiga ísland" er rétt að ráð-
ast að öðmm hallarekstri í útgerð
og fiskvinnslu. Það þýðir ekkert að
standa í þessum rekstri, alltaf bull-
andi tap.
Að þessu loknu verður fyrst
hægt að hefjast handa við myndar-
legann innflutning á öllu því sem
nöfnum tjáir að nefna, því nógir
verða seðlamir sem sparast við að
hætta í blessuðum hallarekstrinum.
Þá þarf að efla banka og spari-
sjóði og lána myndarlega ef menn
skuldbinda sig til að fara ekki í
nein atvinnurekstrarævintýri í svo-
kölluðum undirstöðuatvinnuvegum.
Nonni minn, ef þetta gerðist yrðu
íbúar þessa lands mikið ánægðir.
Hugsaðu þér fólk sem vinnur
fullt ábyrgðar undir miklu álagi frá
9-5 og þarf að vinnudegi loknum
að snyrta garðinn sinn, klippa trén,
reyta arfa og slá grasflötina. Þetta
fólk yrði fullt hamingju og bams-
legri gleði ef það gæti ekið út fyrir
þéttbýlið og gengið um sinuvafið
landið.
Þín verður minnst, Nonni, til
jafns við nafna þinn Jón forseta
Sigurðsson.
Skilaðu kveðju til Balda og hinna
léttgeggjuðu.
Kveðja, Jóhannes Kristjánsson.
Skilaðu kveðju til Balda og hinna
léttgeggjuðu.
Kveðja,
Jóhannes Kristjánsson.
Hölundur er formaður Landssam■
taka sauðfjárbænda
LITGREINING
MEÐ
CR0SFIELD
ER
LYKILLINN
AÐ VANDAÐRI
LITPRENTUN
MYNDAMÓT HF