Morgunblaðið - 17.03.1991, Blaðsíða 19

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 17. MARZ 1991
19
Mikil vígvæðing og endurnýjun herafla á sér stað í Sovétríkjunum þrátt fyrir nýafstaðna samninga
um takmörkun hefðbundinna vopna í Evrópu.
„Do svidanja." — Sovéskir hermenn á leið heim frá
hinu fyrrverandi Austur-Þýskalandi.
hersins, og hefur það mikið að segja
fyrir varnir íslands. Hér opnast
önnur leið fyrir Sovétmenn að koma
herliði undan, og sumarið 1990 var
flugsveit sem staðsett var í Ung-
veijalandi (sem ekki á land að sjó)
færð til Kólaskaga og gerð hluti
af sjóhernum í Norðurflotanum.
Fótgönguliðssveit í Arkhangelsk
(sem liggur að Hvítahafi) var til
dæmis hlaðin nýtísku vopnum, þar
á meðal stórskotaliði og hinum nýju
T-80 skriðdrekum, og kölluð
strándvarnarsveit — þannig mætti
lengi telja. Þrátt fyrir þetta segja
menn úr bandarísku samninga-
nefndinni að það sé ómögulegt að
smygla þessum vopnum á ný inn á
áhrifasvæði HVE.
Svo virðist þó sem Gorbatsjov
og nánustu samverkamenn hans
hafi í raun viljað fá ekta HVE-sátt-
mála, en valdamenn innan hersins
hafi ekki verið á sama máli og kom-
ist upp með undanbrögð. Þessi liðs-
söfnun í norðri hlýtur að vekja
áhyggjur þeirra sem hluta eiga að
máli og þá kannski fyrst og fremst
í Skandinavíu. Framtíð HVE-samn-
ingsins ræðst því í raun af pólitísk-
um vilja í Sovétríkjunum.
Hefur Gorbatsjov nokkur
völd í raun?
Með stuðningi utanríkisráðherra
síns Edúards Shevardnadse, tókst
Gorbatsjov lengi vel að halda hinni
jákvæðu þróun áfram þrátt fyrir
mótspymu yfirmanna innan hers-
ins. Sumarið 1990 fóru hins vegar
að sjást merki þess að Gorbatsjov
var að missa stjóm á framþróun-
inni. Fleiri og fleiri af undir- og
samstarfsmönnum hans voru settir
af og íhaldssamari menn með vel-
vilja í garð hersins eða kommúnista-
flokksins settir í þeirra stað. Þetta
vakti hvað mesta athygli þegar
Shevardnadse sagði af sér fyrir
skömmu, en alveg fram á síðustu
daga hafa margir mikilvægustu
ráðgjafar Gorbatsjovs verið að
draga sig í hlé, og nú eru það mest
fulltrúar hinna íhaldssamari afla
með Besmértnik í broddi fylkingar
sem tjá sig á opinberum vettvangi
alþjóðamála.
„Það má segja að tími Perestrojk-
unnar sé liðinn," segir Thmas. „Nú
fer í hönd tími mikillar óvissu og
óreiðu í áframhaldandi sovéskri þró-
un, því engin vandamál hafa í raun
verið leyst. Gorbatsjov tókst að rífa
niður gamla kerfíð- en ekki hefur
gefist ráðrúm til að bygja upp nýtt,
og efnahagsleg og pólitísk vanda-
mál eru nú stærri en nokkum tíma
áður. Óvissa leikur hins vegar um
hvort það eru hin íhaldssömu öfl
sem stjórna gerðum Gorbatsjovs
eða hvort það er hann sjálfur sem
hefur skipt um stefnu."
Ef hin íhaldssömu öfl reyna að
ná stjórn á gangi mála með her-
valdi gæti landið staðið frammi fyr-
ir borgarastyijöld, segir Tomas
Ries. Sem dæmi um hættuna tekur
hann að á hinum sovéska „Degi
hersins“ síðustu helgina í febrúar
voru kröfugöngur til stuðnings
gömlu gildunum og afturhvarfs til
aðstæðna eins og þær voru fyrir
upphaf umbótanna. Daginn eftir
var svo haldin fjölmenn kröfuganga
til stuðnings Borís Jeltsín, forseta
Rússlands og málpípu þjóðernis-
sinna.
„Eg held að það sé engin leið
að komast hjá því að Sovétríkin lið-
ist sundur, eina spurningin er
hvernig það gerist. Undir stjóm
Gorbatsjovs virtist það geta gengið
fyrir sig á tiltölulega sársaukalítinn
hátt, en nú lítur út fýrir að það
komi til með að gerast með árekstr-
um eins og við höfum þegar séð í
Eystrasaltslöndunum. Stærsta
tímasprengjan er þó að sjálfsögðu
Rússland ...“
Gorbatsjov er enn formlega við
völd, enda er hann gott andlit útá-
við. Líklegt má þó telja að hann sé
klemmdur milli íhaldssamra komm-
únista úr sovétstjórninni annars
vegar og sé í raun handbendi þeirra,
og þjóðernissinna með Jeltsín í
broddi fylkingar hins vegar. Það
em þessir tveir aðilar sem nú slást
um völdin, meðan umbótasinnar
hafa mátt láta í minni pokann.
Samdráttur
Við - endalok kalda stríðsins
stöndum við frammi fyrir nýju ör-
yggispólitísku kerfi í Evrópu sem
enginn veit nákvæmlega hvernig
kemur til með að líta út. Margir
eru fegnir því að kalda stríðið sé
liðið undir lok, en enginn veit hvað
tekur við. HVE-sáttmálinn (um
hefðbundin vopn í Evrópu) sem
undirritaður var í París seint á síð-
asta ári kann að vera vopn sem
snýst í höndunum á Vesturlöndum.
Leiðir til að sniðganga samninginn
auk óvissu um framvindu mála í
Sovétríkjunum og valdabaráttu
umbótasinna, íhaldssamra og þjóð-
ernissinna setur strik í reikninginn.
Framtíðarhlutverk NATO er óvíst,
og bandalagið gæti eins liðið undir
lok með þeim afleiðingum sem það
kann að hafa fyrir öryggismál Evr-
ópu.
Eitt er víst, við stöndum frammi
fyrir nýjum aðstæðum í öryggismál-
um Evrópu.
í París var nýlega undirritaður sáttmáli um fækkun hefðbundinna
vopna í Evrópu (HVE), milli hinna 34 RÖSE-landa auk Bandaríkj-
anna, Sovétríkjanna og Kanada. Taflan sýnir herafla fyrir og eftir
uppfyllingu samningsins. •
Atlantshafsbanda- Varsjárbanda- Þak sett samkvæmt
lagið 1990 lagið 1990 H V E-sáttmálanum
(á hvora hlið)
Skriðdrekar 22.000 41.000 20.000
Brynvarin farartœki 27.000 52.000 30.000
Stórskotalið 21.000 49.000 20.000
Herþotur 6.300 14.000 6.800
Herþyrlur 2.000 3.000 2.000
FLUGMENN - FLUGÁHUGAMENN!
VIÐ LEITUM AÐ HÆFUM NEMEIMDUM Á ÍSLANDI SEM
HAFA ÁHUGA Á AÐ STARFA SEM ATVINNUFLUGMENN.
STARFSMENN FLUGSKÓLANS VERÐA Í
REYKJAVÍK í APRÍL1991 TIL AÐ KYNNA
SKÓLANN, LEIÐBEINA UM INNTÖKUPRÓF
OG EIGA EINKAVIÐTÖL.
LÁGMAKS SKILYRÐI: 18 ÁRAALDRISÉ NÁÐ FYRIR LOKAPRÓF FRA ACA, FRAM-
HALDSSKÓLAPRÓF EÐATILSVARANDI, HAFA STAÐIST FAA LÆKNISSKOÐUN.
NÁMIÐ HEFST í JANÚAR, APRÍL, JÚLÍ & OKTÓBER
EF ÁHUGI ÞINN ER EKTA OG ÓSK ÞÍN EINLÆG, HUGLEIDDU ÞÁ AÐ LEGGJA ÚT Á
STARFSBRAUT, SEM GENGIN HEFUR VERIÐ AF MÖRGUM ÖÐRUM ER HAFA ÚTSKRIF-
AST FRÁ OKKUR OG FUÚGA NÚ FYRIR HELSTU FLUGFÉLÖG i U.S. OG ERLENDIS.
KANNSKI ERT ÞÚ HÆFUR?
HRINGDU, SENDU FAX EÐA SKRIFAÐU í DAG EFTIR FREKARI UPPLÝSINGUM UM ÞJÁLF-
UN HJÁACA i NORÐAUSTURHLUTA U.S. OG UM HEIMSÓKN OKKAR TIL ÍSLANDS.
NÁMSKRÁ SKÓtANS ER SAMÞYKKT AF FAA OG VIÐ ERUM TILNEFNDIR AF USIATIL AÐ TAKA Á
MÓTl ALÞJÓÐA NEMENDUMISAMRÆMIVID 18 MÁNAÐA j-1 SKIPTINEMA FYRIRKOMULAG ÁSAMT
HAGNÝTRI ÞJÁLFUN AÐ PRÓFI LOKNU.
AVIATION CAREER ACADEMY
FOSTERTOWN ROAD, MEDFORD, NEWJERSEY 08055 U.S A
TEL: 609-267-1200. FAX: 609-265-1111
Fagmenn í Ieit aðyjirburðum
FELAGSMALARAÐUNEYTIÐ
RAÐSTEFNA
,UM
MALEFNI
FATLAÐRA
laugardag, 23. mars 1991,
hótel Holiday Inn, Sigtúni 38,
Reykjavík.
Jóhanna
Sigurðardóttir
Stefán Hreiðarsson Bjarni Kristjánsson
Bragi
Guðbrandsson
Sveinn Alan
Morthen
Margrét
Margeirsdóttir
Dagskrá:
Kl. 10.00 Ráðstefnan sett: Jóhanna Sigurðardóttir, félagsmála-
ráðherra.
Kl. 10.20 Könnun á fjölda fatlaðra og þjónustuþörf: Undirbúning-
ur að framkvæmdaáaetlun.
Stefán Hreiðarsson, forstöðumaður og Bjarni Kristjáns-
son, framkvæmdastjóri.
Kl. 11.20 Fyrirspurnir og umræður.
Kl. 12.15 Hádegisverður.
Kl. 13.15 Kynning á frumvarpsdrögum að nýjum lögum um mál-
efni fatlaðra.
Bragi Guðbrandsson, félagsmálastjóri.
Andmælandi Sveinn Alan Morthen, framkvæmdastjóri.
Kl. 14.40 Fyrirspurnir og umræður.
Kl. 15.00 Kaffihlé.
Kl. 15.15 Framhald á umræðum.
Kl. 16.30 Ráðstefnuslit.
Ráðstefnustjóri: Margrét Margeirsdóttir, deildarstjóri.
Þátttaka tilkynnist félagsmálaráðuneytinu fyrir hádegi
fimmutdaginn 21. mars nk., í síma 609000.
—