Morgunblaðið - 31.08.1993, Síða 22

22
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 31. ÁGÚST 1993
Aðalfundur Stéttarsambands bænda
Hafnað tillögu um fjölgun fulltrúa búgreinanna
Fulltrúum á aðalfundí
fækkað um rúman þriðjimg
BREYTINGAR á samþykktum Stéttarsambands bænda voru viðamesta
málið á aðalfundi sambandsins sem haldinn var á Hvanneyri fyrir og
um helgina. Fyrir fundinum lágu tillögur um breytta uppbyggingu,
fækkun fulltrúa á aðalfundi og í stjórn, aukið vægi búgreinafélaganna
á aðalfundi og Framleiðsluráði og breytt kosningafyrirkomulag. A
fundinum sættu ýmsar breytingartillögur harðri gagnrýni. Mest var
deilt um vægi búgreinafélaganna í samtökunum og var fellt að fjölga
fulltrúum þeirra á aðalfundi. Hins vegar var samþykkt að fækka full-
trúum úr kjördæmunum þannig að fulltrúar á aðalfundi verði 39-40 í
stað 63 nú. Þá var ákveðið að búnaðarsamböndin verði grunneiningar
Stéttarsambandsins, ásamt búgreinafélögunum, í stað hreppabúnaðar-
félaganna og að bændur kjósi fulltrúa á aðalfund í almennri kosningu.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Fækkun framundan
SEXTÍU og þrír fulltrúar sátu aðalfund Stéttarsambands bænda á
Hvanneyri um helgina en þeim mun fækka um 23 þegar nýjar sam-
þykktir taka að fullu gildi.
í tillögum félagsmálanefndar aðal-
fundarins var gert ráð fyrir að búnað-
arsamböndin í landinu og samtök
einstakra búgreina ættu aðild að
Stéttarsambandinu en í fyrri sam-
þykktum voru hreppabúnaðarfélögin
og búgreinafélögin grunneiningar
sambandsins. Gert var ráð fyrir að
fulltrúum sem kosnir eru í búnaðar-
samböndunum fækkaði úr 52 í 39.
Nefndin var sammála um að bú-
greinasambönd sem ekkert gjald eða
lítið greiddu til sambandsins fengju
ekki fulltrúa á aðalfund með fullum
réttindum. Við það myndi Félag
ferðaþjónustubænda missa aðalfund-
arfulltrúa með fullum réttindum en
gæti sent fulltrúa án atkvæðisréttar.
Agreiningur var í nefndinni um vægi
búgreinafélaganna. Minnihlutinn
lagði til að tíu félög ættu einn full-
trúa eins og nú er þannig að heildar-
fjöldi fuiltrúa á aðalfundi yrði 39 í
stað 63 nú. Meirihlutinn vildi auka
vægi búgreinanna þannig að þær
stærstu fengju fleiri fulltrúa. Þannig
fengi Landssamband kúabænda þijá
fulltrúa og Landssamtök sauðfjár-
bænda, Samband garðyrkjubænda
og Svínaræktarfélag Islands tvo
hvert, en önnur búgreinafélög einn
fulltrúa. Nefndin lagði til að stjórnar-
kjör yrði að mestu óbreytt, ekki yrði
fækkað í stjórn eins og hugmyndir
höfðu verið uppi um. Hún lagði til
ýmsar aðrar breytingar, eins og beint
kjör á aðalfund í stað kjörmanna-
funda og fleira.
Ferðaþjónustan úti eða inni
Við almennar umræður voru til-
lögumar gagnrýndar. Sveinn Jóns-
son, fulltrúi ferðaþjónustubænda,
gagnrýndi harðlega tillögur um tak-
markanir á aðild búgreinafélaga.
Sagði hann meðal annars að erfitt
væri að leggja búnaðarmálasjóðs-
gjald á ferðaþjónustuna með sama
hætti og aðrar búgreinar, ekki hefði
staðið á ferðaþjónustubændum að
greiða árgjald til Stéttarsambandsins
en aldrei hefði verið farið fram á
það. Vakti hann athygli á því að flest-
ir ferðaþjónustubændur væru með
annan búskap og greiddu þar gjöld
til Stéttarsambandsins. Sagði hann
að bændur þyrftu að standa saman
en ættu ekki að kasta frá sér fólki
sem vildi starfa innan samtaka
þeirra. Margir fundarmenn tóku und-
ir orð Sveins og fluttar voru breyting-
artillögur sem opnuðu fyrir aðild
þeirra að aðalfundi með fullum rétt-
indum.
Sigurgeir Hreinsson, fulltrúi úr
félagsmálanefnd, sagði í þessu sam-
bandi að fundurinn þyrfti að gera
það upp við sig hvort Stéttarsam-
bandið ætti að vera samtök búvöru-
framleiðenda eða samtök allra sem
stunduðu þjónustu í sveitum lands-
ins. Félagsmálanefndin gerði breyt-
ingar á tillögum sínum sem opnar
búgreinafélögum aðild að aðalfundi
að því tilskyldu að samið hafí verið
um árgjald þeirra til sambandsins.
Fækkun fulltrúa viðkvæm
Margir fundarmenn gagnrýndu
fækkun aðalfundarfulltrúa og breyt-
ingar á uppbyggingu Stéttarsam-
bandsins, það er að hreppabúnaðar-
félögin yrðu ekki lengur grunnein-
ingar sambandsins heldur búnað-
arsamböndin og að aðalfundarfull-
trúar yrðu ekki lengur kjörnir á kjör-
mannafundum. Einar Þorsteinsson
sagði að í sínu héraði vildu menn
hafa hreppabúnaðarfélögin sem
grunneiningar og kjörfundi. Þá vildu
menn hafa sama fulltrúafjölda á að-
alfundi þannig að hinar dreifðu
byggðir gætu haldið hlut sínum.
Fækkunin kæmi verst niður á stijál-
býlli héruðum.
Sigurgeir Hreinsson sagði að
vissulega væri slæmt að -fækka full-
trúum. Á móti kæmi að hætt hefði
verið við að fækka stjórnarmönnum.
Væri það gert til að viðhalda sem
bestum tengslum hinna dreifðu
byggða við höfuðstöðvamar. Rögn-
valdur Ólafsson sagði að þó fulltrúum
yrði fækkað um þriðjung væri nægi-
leg breidd á aðalfundi. Sigurgeir
mótmælti að með breytingunni væri
verið að leggja niður hreppabúnaðar-
félögin, þau misstu aðeins það hlut-
verk að ’kjósa fulltrúa á kjörmanna-
fund.
Fundurinn samþykkti þessar
breytingar. Samkvæmt bráða-
birgðaákvæði halda núverandi full-
trúar þó umboði sínu út kjörtímabilið
sem er tvö ár og lýkur 1995. Mæta
þeir allir á næsta fund því fækkunin
kemur ekki til framkvæmda fyrr en
eftir hann.
Tengsl við
sameiningarviðræður
Umræða um sameiningu Búnaðar-
félags íslands og Stéttarsambands
bænda blandaðist inn í umræður um
þessar breytingar á samþykktum
Stéttarsambandsins. Fram kom á
fundinum, bæði í ræðum fundar-
manna og ályktunum úr héruðum,
að mjög ákveðin krafa er frá bænd-
um víða um landið að félagskerfi
bænda verði einfaldað og kostnaður
við það minnkaður. Sumir fulltrúar
vildu fresta afgreiðslu á tillögum um
breytingar á samþykktum Stéttar-
sambandsins þar til niðurstaða hefði
fengist í sameiningarmálin. Aðal-
steinn Jónsson sagði að bændur vildu
róttækar breytingar á félagskerfinu.
Hann kvaðst flytja skýr skilaboð frá
Austurlandi um að flýta sér hægt
við afgreiðslu á nýjum samþykktum
Stéttarsambandsins af þeim ástæð-
um og lagði til að þeim yrði að mestu
leyti frestað. Sturlaugur Eyjólfsson
spurði hvort áhersla á afgreiðslu til-
lagnanna sýndi að menn hefðu enga
trú á að viðræður um sameiningu
bændasamtakanna skiluðu árangri.
Aðrir mæltu á móti frestun. Hörð-
ur Harðarson, formaður félagsmála-
nefndar, sagði að breyttar samþykkt-
ir gætu orðið fyrirmynd að sam-
þykktum nýrra bændasamtaka. Guð-
brandur Brynjúlfsson sagði að sférk
krafa væri meðal bænda um breyt-
ingar og það væri stórhættulegt að
verða ekki við þeim. Sagði hann að
frestun væri flótti frá Viðfangsefninu
og gæti borið vott um kjarkleysi.
Tillaga um frestun var felld með 37
atkvæðum gegn 16.
Tillaga Hrafnkels Karlssonar um
fækkun í stjórn og breytt kosninga-
fyrirkomulag til stjórnar og for-
manns var felld með 31 atkvæði
gegn átta. Tillagan gerði ráð fyrir
að stjórnarmenn yrðu sjö í stað níu
nú. Einnig að formaður yrði kosinn
beinni kosningu áður en gengið yrði
til kosninga um aðra stjórnarmenn.
Fulltrúum búgreina ekki
fjölgað
Mestu átökin urðu um hvort fjölga
ætti fulltrúum búgreinafélaganna á
aðalfundi en úm það atriði klofnaði
félagsmálanefndin. Ágúst Gíslason,
framsögumaður minnihlutans sem
mælti á móti fjölgun búgreinafulltrú-
anna, sagði að bændur væru að biðja
um grisjun í félagskerfinu. Misjöfn
þörf væri fyrir búgreinafélögin og
nefndi sérstaklega sambönd kúa-
bænda og sauðíjárbænda í því sam-
bandi. Þau hefðu verið stofnuð til
að vinna að markaðsmálum fyrst og
fremst og tilgangur þeirra væri ekki
nógu skilgreindur nú. Hann benti á
að vægi fulltrúa búgreinanna á aðal-
fundi ykist verulega þó þeim fjölgaði
ekki, vegna fækkunar kjördæma-
kjörnu fulltrúanna. Síðan væri gert
ráð fyrir að þeim yrði nánast afhent
Framleiðsluráð landbúnaðarins. Því
vildi minnihluti nefndarinnar ekki
ganga lengra en að þau kysu einn
fulltrúa hvert á aðalfund eins og
verið hefði.
Fulltrúar meirihluta nefndarinnar
sögðu að tillaga þeirra um fjölgun
búgreinafulltrúanna byggðist á að
sem mest jafnvægi ríkti milli bú-
greina á aðalfundi Stéttarsambands-
ins. Sigurgeir Hreinsson sagði að ef
aðeins einn kæmi frá hveiju bú-
greinasambandi væri samsetning
fulltrúa á aðalfundi ekki rétt. Sigurð-
ur Þráinsson sagði að garðyrkju-
bændur hefðu eigið félagskerfi og
bændur í þeirra röðum hefðu lítil
tengsl við félagskerfið að öðru leyti.
í lok aðalfundarins var kosin
stjórn til tveggja ára, auk fulltrúa
í Framleiðsluráð. Níu menn eiga
sæti í stjórn Stéttarsambandsins,
sjö úr kjördæmunum og tveir frá
búgreinafélögunum. Kosningarnar
fóru þannig að Guðmundur Jónsson
á Reykjum var endurkosinn fulltrúi
Reykjaneskjördæmis með 52 at-
kvæðum, Þórólfur Sveinsson á
Feijubakka var endurkosinn fulltrúi
Vesturlandskjördæmis með 47 at-
kvæðum, Birkir Friðbertsson í
Birkihlíð var endurkosinn fulltrúi
Vestfjarðakjördæmis með 39 at-
kvæðum en Ágúst Gíslason á
ísafirði varð næstur honum með
18 atkvæði, Rögnvaldur Ólafsson í
Flugumýrarhvammi var endurkos-
inn úr Norðurlandskjördæmi vestra
með 33 atkvæðum á móti 20 at-
Þeir væru hræddir við að sérstaða
þeirra myndi gleymast og sagði að
fjölgun fulltrúa þeirra væri til bóta.
Guðmundur Lárusson, formaður
kúabænda, sagðist ekki vilja trúa því
að fundurinn ætlaði að hafna bú-
greinafélögunum. Þolinmæðin væri á
þrotum og nefndi hann sérstaklega
græna geirann og korngreinarnar í
því sambandi. Hann sagði að ef
minnihlutaálitið yrði samþykkt hlytu
búgreinafélögin að ræða það hvort
aðalfundurinn hefði hafnað þeim.
Benti hann aðalfundarfulltrúum á
að hafa það í huga hvort Stéttarsam-
bandið yrði sterkara sem samtök
hefðbundnu búgreinanna eingöngu.
Guðmundur fékk hörð viðbrögð
vegna þessara orða. Þrír fulltrúar
sökuðu hann um að hafa í hótunum
og sögðust ekki vilja sitja undir slíku.
Rögnvaldur Ólafsson spurði hvort
ástæða væri til að veita mönnum sem
væru með slíkar hótanir aukin völd.
Ágreiningurinn um vægi búgrein-
anna snýst ekki síst um tilverurétt
stóru búgreinasamtakanna tveggja,
Landssambands kúabænda og
Landssamtaka sauðfjárbænda. Frá
því þessi samtök voru stofnuð til hlið-
ar við hefðbundið félagskerfí bænda,
meðal annars til að vinna að mark-
aðsmálum, vegna óánægju almennra
bænda með forystuna, hefur verið
tekist á um uppbyggingu félagskerf-
isins. Sú skoðun á fylgi að fagna
meðal búgreinamanna að breyta upp-
kvæðum Elínar R. Líndal á Lækjar-
móti, Ari Teitsson á Hrísum var
endurkjörinn fulltrúi Norðurlands-
kjördæmis eystra með 52 atkvæð-
um, Emil Siguijónsson í Ytri-Hlíð
endurkjörinn fulltrúi Austurlands-
kjördæmis með 38 atkvæðum á
móti 20 atkvæðum Aðalsteins Jóns-
sonar í Klausturseli og Guðmundur
Stefánsson í Hraungerði var endur-
kosinn fulltrúi Suðurlandskjördæm-
is með 46 atkvæðum.
Haukur Halldórsson og Hörður
Harðarson svínabóndi í Laxárdal
voru kosnir fulltrúar búgreinanna.
Haukur var endurkosinn með 49
atkvæðum. Hörður var kosinn með
27 atkvæðum, einu meira en Sig-
urður Þráinsson garðyrkjubóndi í
Reykjakoti.
Varamenn í stjórn voru kosnir:
byggingu félagskerfisins þannig að
Stéttarsambandið og síðan hin vænt-
anlegu nýju samtök verði samtök
búgreinasambandanna en ekki sveit-
anna eða héraðanna eins og nú er.
Aðrir reyna að koma í veg fyrir þessa
þróun, vilja að búnaðarfélögin og
búnaðarsamböndin verði áfram aðal-
grundvöllur félagskerfísins og efast
um tilgang stóru búgreinafélaganna,
eins og sést á orðum Ágústar Gísla-
sonar hér að framan.
Mikill meirihluti fundarmanna á
aðalfundi Stéttarsambands bænda
studdi minnihlutaálit félagsmáia-
nefndar, það er að fulltrúum bú-
greinafélaganna yrði ekki fjölgað. I
nafnakalli greiddu 40 atkvæði með
því en 21 vildi fjölgun. Atkvæði skipt-
ust mjög eftir landshlutum. Þannig
var stuðningur við tillögu meirihlut-
ans bundinn við Suður- og Vestur-
land frá Árnessýslu í Borgarfjörð og
Snæfellsnes og Dalasýslu að hluta,
Eyjafjörð og Suður-Þingeyjarsýslu
að hluta og búgreinasamtökin. Þó
greiddu tveir fulltrúa búgreinasam-
takanna, Sveinn Jónsson ferðaþjón-
ustubóndi og Bragi Gunnlaugsson
' kartöflubóndi, atkvæði á móti auknu
vægi búgreinasamtakanna. Minni-
hlutaálitið studdu allir fulltrúar Vest-
fjarða og Norðurlands vestra, hluti
fulltrúa Norðurlands eystra, allir full-
trúar Austurlands og fulltrúar Suð-
urlands til og með Rangárvallasýslu.
Samþykktirnar í heild hlutu síðan
samþykki með 50 atkvæðum gegn
tveimur.
Sameining bændasamtakanna
Félagsmálanefnd aðalfundarins
lagði fram tillögu þar sem fagnað
er viðræðum um sameiningu Stéttar-
aambands og Búnaðarfélags og hvatt
til að niðurstaða liggi fyrir sem fyrst.
Fundarmönnum fannst þessi tillaga
ekki ganga nógu langt og var sam-
þykkt tillaga Aðalsteins Jónssonar
og fleiri um að ákveðið skuli stefnt
að sameiningu heildarsamtakanna í
þeim tilgangi að draga úr kostnaði
og auka skilvirkni. Einnig kemur
fram áhersla á að viðræðunum verði
hraðað svo aðalfundur næsta árs
geti tekið afstöðu til þeirra.
Sá grundvallarágreiningur um
uppbyggingu bændasamtakanna
sem fram kom á þessum fundi er
örugglega ekki leystur til frambúðar
með niðurstöðu aðalfundarins.
Hreppabúnaðarfélögin eru grunnein-
ingar Búnaðarfélags íslands. Guð-
mundur Sigurðsson sem á sæti í sam-
einingarnefnd Stéttarsambands og
Búnaðarfélags sagðist telja að hægt
yrði að sameina félögin. Hins vegar
mætti búast við að ágreiningur um
grunneiningar nýrra samtaka gæti
komið þar upp og menn lentu aftur
í rifrildi út af því. Ekki er ólíklegt
að Guðmundur sé að vísa til þess að
baráttan þar geti staðið um það hvort
búgreinasamböndin ættu yfirleitt
einhvern rétt á aðild, þó ekki kæmi
það skýrt fram hjá honum.
Texti: Helgi Bjarnason
Pétur Lárusson í Káranesi, Guð-
bjartur Gunnarsson á Hjarðarfelli,
Agúst Gíslason, Elín R. Líndal, Sig-
urgeir Hreinsson á Hríshóli, Aðal-
steinn Jónsson, María Hauksdóttir
í Geirakoti, Sigurður Þráinsson og
Atli Vigfússon á Laxamýri.
Að lokinni stjórnarkosningu á
fundurinn að kjósa formann úr hópi
stjórnarmanna. Haukur Halldórs-
son varð sjálfkjörinn þar sem aðrir
stjómarmenn gáfu ekki kost á sér.
Sjálfkjörið í Framleiðsluráð
Stjórnin kaus sjö úr sínum hópi
í Framleiðsluráð landbúnaðarins,
það er alla nema Þórólf og Birki. Á
aðalfundi á að kjósa fimm fulltrúa
búgreinanna í ráðið og voru eftir-
taldir sjálfkjörnir: Arnór Karlsson
sauðfjárbóndi, Bjarni Ásgeir Jóns-
son kjúklingabóndi, Guðmundur
Lárusson kúabóndi, Halldór Gunn-
arsson hrossabóndi og Sigurður
Þráinsson garðyrkjubóndi. Auk
þess eiga tveir fulltrúar afurða-
stöðvanna og fulltrúi landbúnaðar-
ráðuneytis sæti í Framleiðsluráði.
Haukur endurkjörinn formaður
HAUKUR Halldórsson var endurkosinn formaður Stéttarsam-
bands bænda í lok aðalfundarins um helgina. Var hann sjálfkjör-
inn því aðrir gáfu ekki kost á sér til starfans. Ein breyting varð
á stjórninni. Bjarni Helgason garðyrkjubóndi gaf ekki kost á sér
til endurkjörs og var Hörður Harðarson svínabóndi kjörinn í
hans stað.