Morgunblaðið - 31.08.1993, Side 32

32
MORGUNBLAÐIÐ VIÐSKIPTI/ATVINNULÍF ÞRIÐJUDAGUR 81. ÁGÚST 1993
Olíumarkaður
Guðmund W. Vilhjálmsson
Hvenær kemur
olían frá írak?
Þörf á OPEC-olíu á 4. ársfj. 1993 er áætiuð 25,5 MT/D
Möguleikar nýrrar skiptingar:
Kvóti eftir framleiðslugetu
Hlutfl. hækkun frá 3. ársfj. ’93 kvóta
Hlutfallsl. hækkun frájúlí ’90 kvóta
Framl. í dag en aukn. hjá írak og Kúveit
KvótarOPECídag
Gert er ráð fyrir föstum kvóta hjá írak.
Saudi Iran írak Kúvæt aðrir Samtals
8,464
8,455
6,907
8,000
8,000
3,588
3,530
4,031
3,700
3,340
1,000
1,000
1,000
1,000
400
2,024
1,691
1,926
2,100
1,600
10,511
10,824
11,636
10,630
10,242
25,587
25,500
25,500
25,430
23,582
Fiskveiðar íslendinga og fleiri
þjóða eru nú að mestu háðar kvót-
um. Þessir kvótar á fiskveiðar eru
settir á til að viðhalda stærð fiski-
stofna í hafínu eða stækka þá.
Þeir kvótar sem OPEC-ríkin
setja sér í olíuframleiðslu eru hins
vegar eingöngu settir á til að halda
uppi verði á olíu, ekki til að tryggja
endingu birgða í höfum eða í jörðu.
Bretar gera sér grein fyrir því
að olíubirgðir þeirra í Norðursjó
muni ekki endast mikið lengur, en
ekkert er dregið úr framleiðslu
heldur reynt að hámarka þær tekj-
ur sem fást meðan birgðir endast.
Er þær klárast þurfa Bretar ekki
að óttast olíuskort en greiðslujöfn-
uðurinn versnar töluvert.
Heildarmagn olíu sem OPEC
heimilar aðildarríkjum sínum að
framleiða er 23,582 milljónir tunna
á dag, eða um þriðjungur af heims-
notkun á olíu. Yfírleitt er fram-
Umsjón vegna þátttöku ís-
lenskra aðila er í höndum Amerísk-
íslenska verslunarráðsins og Versl-
unarráðs íslands, en fyrir ráðstefn-
unni stendur Islensk-ameríska
verslunarráðið í Bandaríkjunum.
Auk þessara aðila standa að ráð-
stefnunni Utflutningsráð Islands
og Sendiráð Islands í Washington.
^ Með kerfínu er einnig hægt að
þrenta út hina ýmsu lista s.s. til-
búið fax sem á eru allar helstu
upplýsingar um hrossið; ættar-
tengsl, afkvæmi og fleira. Með
kerfinu er hægt að kaupa myndles-
ara (e. scanner) til að lesa inn ijós-
myndir af hrossinu hvort sem um
er að ræða litmyndir eða
leiðsla OPEC um 2 MT/D meiri á
fjórða ársfjórðungi en aðra árs-
fjórðunga. Raunveruleg fram-
leiðsla OPEC er hins vegar í ágúst
um 24,7 MT/D eða rúmlega 1
milljón tunna fram yfir það magn,
sem ríkin ákváðu að framleiða.
í júlí þótti líklegt að írak fengi
slökun á útflutningsbanni á olíu
og mátti þá gera ráð fyrir að út-
flutningur þeirra yrði um 'h milljón
tunna á dag. Er svo virtist sem
samkomulag væri að nást milli
Iraks og Sameinuðu þjóðanna
lækkaði olíuverð á heimsmarkaði
og OPEC-ríkin voru felmtri slegin.
Forseti OPEC, Jean Ping frá Ga-
bon, boðaði til skyndifundar og þá
hækkaði verð aftur. Hann þeyttist
um milli aðildarríkja OPEC til að
undirbúa fundinn. Fundurinn átti
að verða 28. júlí.
Reyndar var útilokað fyrirfram
að nokkur árangur myndi nást á
Þátttaka er opin á meðan rúm er,
en eftir því sem fram kemur í
fréttatilkynningunni er það mjög
takmarkað. Þeir sem vilja huga að
þátttöku eru hvattir til að hafa
tafarlaust samband við skrifstofu
Verslunarráðs íslands sem skráir
þátttakendur héðan.
Aðalefni ráðstefnunnar verður
svart/hvítar myndir. Aðeins tekur
um 30 sekúndur að lesa inn mynd
eftir því sem fram kemur í fréttatil-
kynningu frá Hugbúnaðargerðinni.
Hugbúnaðargerðin hefur tölu-
verða reynslu í hugbúnaðargerð
fyrir bændastéttina, og má þar
nefna bændabókhaldskerfið Bónd-
ann og afurðakerfíð Búrektor.
fundinum og er Ping ræddi við
Saudi-Araba bentu þeir honum á
að það væri skömminni skárra að
hætta við þennan skyndifund en
að halda árangurslausan fund þar
sem illvígar deilur yrðu milli Saudi-
Araba og írana sérstaklega. Saudi-
Arabar sögðu að ekki bæri að
skera niður ákvarðað heildarmagn
heldur koma í veg fyrir kvótabrot
og nefndu sérstaklega írani. Um
tíma var friðsamlegt milli þessara
þjóða en nú ganga ásakanir milli
þeirra.
Reyndar má segja að írönum
sé ekki láandi þótt þeir amist við
kvóta Saudi-Arabíu. Er írak gerði
innrás í Kúveit og allur útflutning-
ur þessara tveggja olíuríkja féll
niður var íran, eftir sjö ára stríð
við írak, ekki í stakk búið að auka
framleiðslu sína, en það voru
Saudi-Arabar hins vegar og juku
þeir framleiðslu sína úr rúmlega 5
staða íslands í alþjóðaviðskiptum,
viðskipti íslands og Bandaríkj-
anna, staða og breytingar í vamar-
samstarfi þjóðanna, fjárfestingar-
kostir erlendra aðila á íslandi, við-
skiptastefna bandarískra stjórn-
valda og fríverslun við önnur lönd.
í fréttatilkynningunni er bent á
að ráðstefnan er haldin á sama
tíma og ætlað er að línur fari að
skýrast í viðræðum íslendinga og
Bandaríkjamanna um breytta
stöðu varnarstöðva NATO hér á
landi og úrkosti í því efni. Þar á
meðal er hugsanlegur fríverslunar-
samningur á milli þjóðanna.
Ræðumenn og fyrirlesarar á
ráðstefnunni koma úr viðskiptalífí
og stjórnkerfí þjóðanna tveggja,
auk þess sem stjórnarformaður
Fiskveiðiráðs Kanada mun fjalla
um reynslu Kanadamanna af frí-
versluh við Bandaríkin. Af hálfu
Bandaríkjamanna eru ræðumenn
m.a. aðstoðarráðherrar viðskipta-
og vamarmála og forstjóri Alum-
ax. Héðan verða m.a. ráðherrar
utanríkis-, fjár-, og viðskiptamála
og framkvæmdastjóri VSÍ. Alls
verða ræðumenn, fyrirlesarar og
þátttakendur í pallborðsumræðum
18 talsins.
Eins og fyrr segir gefast þátt-
takendum tækifæri til að hittast
utan ráðstefnufundanna sem ein-
ungis standa föstudaginn 1. októ-
ber. Þau tilefni gefast bæði kvöld-
ið áður og ráðstefnukvöldið í heim-
sókn til Sendiráðs Islands og í
boði Íslensk-ameríska verslunar-
ráðsins.
MT/D í 8 MT/D, sem er þeirra
kvóti í dag.
Forseti OPEC ákvað að hætta
við fundinn, en tilkynnti þó að ef
útflutningur hæfist frá írak myndi
hann kalla saman aukafund. Næsti
reglulegi fundur OPEC verður hins
vegar 25. september nk. Þar á að
ræða framleiðslu fíórða ársfjórð-
ungs þessa árs.
Um miðjan ágúst var meðalverð
á OPEC-olíutunnu 15,80 dollarar,
en OPEC hefur lýst því yfir að
stefna beri að því að það verð kom-
ist í 21 dollara. Þetta lága verð
bitnar fyrst og fremst á þeim ríkj-
um, sem geta ekki aukið fram-
leiðslu sína. Olíubirgðir eru miklar
í heiminum. Hin venjulega aukning
um 2 MT/D fyrir fjórða ársijórð-
ung myndi lækka verð enn, þ.e.a.s.
ef einstök ríki framleiða jafn mikið
fram yfir kvóta og hingað til. Kú-
veit telur sig eiga rétt á að auka
kvóta sinn úr 1,6 MT/D í 2,15
MT/D, Nígería vill fá hækkun
kvóta úr 1,85 MT/D í 2 MT/D.
íran hefur framleitt um 400.000
T/D framyfir kvóta og mun ekki
hlíta neinum fyrirskipunum um að
draga úr framleiðslu. Saudi-Arabía
segist ekki munu una við skertan
kvóta.
Svo virðist sem ekki megi vænta
samkomulags milli íraks og Sam-
einuðu þjóðanna fyrr en í desem-
ber. OPEC-ríkin eru öll sammála
um að nauðsynlegt sé að fá írak
inn í sínar raðir. En írak hefur
sterka aðstöðu ef samkomulag
næst við Sameinuðu þjóðirnar.
Bandarískar hreinsunarstöðvar
bíða í ofvæni eftir að fá hráolíu
frá írak til að vinna úr en hún
hentar sérlega vel. Olíuframleið-
endur í Bandaríkjunum hafa hins
vegar eindregið skorað á stjórnvöld
að heimila ekki innflutning. írakar
gera örugglega kröfu um ríkulegan
kvóta, annars er ekki víst að þeir
verði áfram í OPEC heldur muni
selja sína ágætu hráolíu í því
magni, sem þeir geta á verði óháðu
samþykktum OPEC. Þeir eru ekki
bundnir neinu OPEC-ríki vináttu-
böndum, öðru nær. Þeir hafa þegar
gert vestrænum olíufyrirtækjum
tilboð um að vinna olíu í írak er
samkomulag næst og hugmyndir
þeirra samræmast ekki neinum
dvergkvóta, sem OPEC myndi út-
hluta þeim.
En jafnvel þótt olía frá írak
kæmi ekki á markaðinn á þessu
ári eru vandræði OPEC illviðráðan-
leg er ákveða á framleiðslu fjórða
ársfjórðungs. Það er ekki bara um
að ræða að nokkrar OPEC-þjóðir
fremja kvótabrot. Rússar fluttu á
fyrstu sex mánuðum þessa árs út
32% meira en á sama tíma í fyrra
þótt framleiðslan í Rússlandi hafi
minnkað og Noregur er með met-
framleiðslu. Notkun glæðist lítið
og nú hefur Kína bannað innflutn-
ing á olíu vegna skorts á erlendum
gjaldeyri.
Fáir myndu taka alvarlega orð
írans og Nígeríu um að virða sam-
komulag um að halda óbreyttum
kvótum og minnka framleiðslu
sína. Saudi-Arabar eru ekki til við-
tals um skerðingu kvóta síns.
Saudi-Arabar og íranir eru nú að
bæta stöðu sína fyrir OPEC-fund-
inn með því að koma miklum birgð-
um af hráolíu í birgðastöðvar ná-
lægt stærstu mörkuðum. Hins veg-
ar eru framleiðsluríkin minnug
þess er Saudi-Arabar stóijuku út-
flutning sinn árið 1986 og verð á
hráolíu fór niður í tíu dollara. Hót-
anir um slíkt af þeirra hendi geta
mögulega knúið fram meiri sam-
komulagsvilja hjá starfsbræðrum
í OPEC.
í ágústmánuði 1928 héldu Henri
Deterdring frá Shell, Sir John Cad-
man frá Anglo Persian (síðar BP)
og Walter Teagle frá Standard Oil
of Jersey. (síðar Exxon) fund á
óðalinu Achnacarry í Skotlandi til
að ræða framleiðslukvóta í þeim
tilgangi að hækka verð á olíu. í
hinu stórmerka verki sínu, The
Prize, telur höfundur, Daniel Yerg-
in, að OPEC hafi leitað fyrirmynd-
ar í niðurstöðum þessara fundar-
halda. Stöð 2 sýnir á sunnudags-
eftirmiðdögum þætti sem BBC
gerði eftir þessu verki. Þessir þætt-
ir, eins og bókin, eru mjög fróðleg-
ir og sýna vel hver áhrifavaldur
olían er í sögu mannkynsins síðast-
liðin 100 ár. Ber að þakka Stöð 2
fyrir að sýna þessa fróðlegu og
skemmtilegu þætti.
Meðfylgjandi tafla sýnir þá
möguleika, sem fundur OPEC 25.
september nk. hefur, en sjónarmið
írans og Saudi-Arabíu eru ósættan-
leg.
Vitund
Nýmyndum
sölutækni
VITUND hf. í Reykjavík hefur
nú á boðstólum nýtt kennslu-
myndband frá breska fyrirtæk-
inu Video Arts, þar sem fjallað
er um þá tækni, sem þarf að
beita til að ná sölusamningum
um háar fjárhæðir.
Samkvæmt fréttatilkynningu
frá Vitund hf. er myndbandið „Ac-
hieving Major Sales“ eitt af nýj-
ustu kennslumyndböndum Video
Arts. Þar er gerð grein fyrir því,
hvernig sölumenn geta náð árangri
við sölu með SPIN-aðferðinni, sem
byggð er á niðurstöðum rannsókna
Huthwaite Research Group á að-
ferðum söluaðila, sem náð hafa
miklum árangri. Lögð er áhersla á
að seljandi byrji á því að spyija
væntanlegan kaupanda um að-
stæður hans og bakgrunn. Því
næst á hann að spyija um þau
vandamál sem viðskiptavinurinn á
við að stríða í störfum sínum, en
slíkt getur gefið vísbendingar um
þarfir hans.
I fréttatilkynningunni segir, að
við sölu á smærri einingum geti
stundum átt við að bjóða lausnir
á þessu stigi, en þegar um stærri
einingar sé að tefla þurfi að ræða
lengur um þarfir viðskiptavinarins
og vandamál hans.
Milliríkjaviðskipti
*
Arleg viðskiptaráðstefna
haldin í Washington
ÁRLEG ráðstefna um viðskipti og samskipti íslenskra og banda-
rískra aðila verður haldin í Washington 30. september og 1. októ-
ber nk. Ráðstefnan, sem haldin verður í sjöunda skipti, spannar
vítt svið og gefast þátttakendum úr íslensku viðskiptalífi mikilvæg
tækifæri til viðræðna um persónuleg áhugamál varðandi viðskipti
við bandarísk fyrirtæki, eins og segir í fréttatilkynningu frá Versl-
unaráði Islands.
Tölvur
Nýr hugbúnaður fyrir
hrossaræktendur
HUGBÚNAÐARGERÐIN hefur sett á markað hugbúnaðarkerfi
fyrir hrossabændur og hrossaræktendur. Kerfið er fyrir gluggaum-
hverfið Windows og nýtir sér ala þá möguleika sem þar er boðið
upp á s.s. að birta mynd af hrossinu um leið og flett er í skránni.
í kerfinu er haldið utan um öll ættartengsl, afkvæma-, dóma-, fyl-
og kastskrár. Sambærilegt kerfi er einnig til fyrir hundaræktendur.
STORVIDBURDUR

ISLENSKA SJAVARUTVEGSSYNINGIN1993 W