Morgunblaðið - 06.03.1994, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 06.03.1994, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 6. MARZ 1994 Bandaríkjastjórn knýr Króata til að semja við múslima um sambandsríki í Bosníu Stórt skref í átt til friðar eða skammgóður vermir? SAMKOMULAG múslima og Króata í Bosníu um stofnun sambandsríkis virðist sigur fyr- ir Bandaríkjastjórn, sem hói' ekki bein afskipti af friðarum- leitunum í Bosníudeilunni fyrr en eftir að friðarviðræðurnar á vegum Sameinuðu þjóðanna og Evrópusambandsins runnu út í sandinn í síðasta mánuði. Sam- komulagið gæti reynst mikil- vægt skref í átt til friðar og upphafið að nýrri Bosníu. Jafn- vel samningamenn Bandaríkja- stjórnar hafa þó látið í ljós efa- semdir um að samkomulagið verði til þess að binda enda á stríðið í Bosníu, sem hefur kost- að um 200.000 manns lífið. Samkomulagið var undirritað í Washington á þriðjudags- kvöld og það kveður á um að yfir- ráðasvæði múslima og Króata, þ.e. um þriðjungur Bosníu, verði . sameinuð i sambandsríki. Gert er ráð fyrir að ríkið skiptist í kantón- ur, sem fái allmikil völd, og verði í laustengdu ríkjasambandi við Króatíu. Tengsl ríkjanna eiga einkum að vera efnahagsleg, auk þess sem landamæri þeirra verða opin til að tryggja landluktri Bosn- íu aðgang að Adríahafi. Samkomulaginu er ætlað að binda enda á átök Króata og múslima og auka líkurnar á því að Bosnía verði nógu stórt ríki til að geta haldið pólitísku og efna- hagslegu sjálfstæði sínu þegar fram líða stundir. Króötum settir úrslitakostir Bandaríkjamenn segja að hótun Atlantshafsbandalagsins (NATO) um að gera loftárásir á serbneska umsátursliðið í grennd við Sarajevo hafi skapað kjörið tæki- færi til knýja fram friðarsam- komulag. Embættismenn í Wash- ington segja að Bandaríkjastjórn hafi í raun sett króatískum stjórn- völdum úrslitakosti, eins og serb- neska umsátursliðinu í grennd við Sarajevo. Króatísku stjórninni var sagt að gleyma áformum sínum um að innlima yfirráðasvæða Bosníu- Króata í Króatíu. Króötum var Reuter Varfærnislegt endurreisnarstarf Úkraínskur friðargæsluliði miðar á skotbyrgi serbneskra leyniskyttna í grennd við Sarajevo á með- an starfsmenn borgarinnar gera við járnbrautarteina. einnig gert ljóst að ef þeir semdu við múslima myndu þeir hagnast á því efnhagslega, en ef þeir gerðu það ekki ættu þeir yfir höfði sér einangrun ogjafnvel efnahagsleg- ar refsiaðgerðir. Þetta hafði greinilega áhrif. „Það er ekkert ast þeir að múslimar og Króatar séu að mynda and-serbneskt bandalag. Bandarískir embættis- menn hafa þó sagt að nú verði reynt til þrautar að fá Serba til að samþykkja að taka þátt í stofn- un sambandsríkis í Bosniu. Stjórn- arerindrekar í sem jafnast á við hina miklu siðferðislegu forystu Banda- ríkjanna," sagði Mate Granic, utanríkisráðherra Króatíu, þegar hann undirritaði samkomulagið fyrir hönd stjórnar sinnar. Serbar knúðir til áð friðmælast? Serbum var ekki boðið til frið- arviðræðnanna í Washington, þótf þeir hefðu um 70% landsvæðanna í Bosníu á valdi sínu. Viðbrögð þeirra við samkomulaginu ein- kenndust af tortryggni, enda ótt- BAKSVID eftir Boga Arason Brussel segja að Rússar verði að reyna að fá Serba til að gefa drauminn um Stór-Serbíu upp á bátinn, á sama hátt og Bandaríkjamenn knúðu króatísku stjórnina til að falla frá áformum sínum um innlimun króatísku svæðanna í Króatíu. í friðarviðræðunum á vegum Sameinuðu þjóðanna og Evrópu- sambandsins var komið fram við Serba af fullmikilli virðingu, því litið var á þá sem sigurvegara stríðsins. Bandaríkjamenn nálgast málið hins vegar með öðrum hætti. Þeir líta svo á að þótt Serbar hafi nú stór landsvæði á valdi sínu hljóti þeir að tapa þegar til lengri tíma er litið. Refsiaðgerðir Sameinuðu þjóð- anna hafa þegar leikið Serba grátt og haldi svo fram sem hórfir blas- ir við þeim efnahagslegt hrun. Þróun mála í Bosniu að undan- förnu bendir líka til þess að þeir séu farnir að linast. Þeir hafa ver- ið knúðir til að flytja umáturslið sitt frá Sarajevo og fallist á að flugvöllurinn í Tuzla verði opnaður að nýju. Og þegar NATO grand- aði fjórum herþotum þeirra á mánudag sættu þeir sig við það, virtust lúpulegir frekar en reiðir. Þegar Serbar urðu við kröfu NATO og fluttu umsátursliðið frá Sarajevo fögnuðu þeir sigri vegna þess að rússneskir hermenn voru sendir þangað til friðargæslu. Pögnuður þeirra var þó fremur hjákátlegur og ósannfærandi. Koma Rússanna til Sarajevo getur FAGOR ÞVOTTAVELAR FES4 & FE83 Magn afþvotti 5 kg Þvottakerfi 17 Hitar síöasta skolvatn Sér hitastillir 0-9CPC Ryðfrí tromla og belgur Hraöþvottakerfí Áfangaþeytivinda Sjálfvirkt vatnsmagn Hæg vatnskæling Sparneytin Hljóðlát Ljóðleikhúsið vart talist mikill sigur fyrir Serba, miklu fremur tækifæri til að gefa eftir án þess.að misbjóða stoltinu. Serbar vita einnig að Rússar geta aðeins veitt þeim takmarkað- an stuðning. Rússneska stjórnin tók málstað þeirra vegna þrýst- ings þjóðernissinna heima fyrir og er treg til að láta Bosníudeiluna spilla um of samskiptunum við Vesturlönd. Serbar eru þó til alls vísir og gætu haldið stríðsrekstrinum áfram. Bandarískir embættismenn viðurkenna að erfitt verði að fá þá til að fallast á að stofna sam- bandsríki með múslimum og Kró- ötum. Takist það ekki er stefnt að því að múslimar og Króatar sameinist í sambandsríki án Serba. Eru fullar sættir hugsanlegar? Múslimar og Króatar voru bandamenn þegar stríðið í Bosníu blossaði upp árið 1992 en þeir hafa nú barist sín á millí í hartnær ár. Króatar ákváðu að notfæra sér slæma stöðu múslima vegna bar- daga þeirra við Serba tii að ná af þeim landsvæðum, sem ætlunin var að innlima í Króatíu. Þessir bardagar hafa haft hörmulegar afleiðingar, heilu þorpin hafa verið lögð í rúst og allir kirkjugarðar fylltust fyrir löngu. Króötum hefur nú snúist hugur en heiftin vegna blóðsúthellinganna er orðin slík að erfitt er að ímynda sér að þjóð- irnar geti lifað saman í sátt og samlyndi. Her Bosníustjórnar var að sækja í sig veðrið í stríðinu áður en samið var um vopnahlé og Króatar áttu í vök að verjast. Búist var við að stjórnarherinn myndi blása til stórsóknar með vorinu. Framtíð friðarsamkomu- lagsins ræðst aðallega af því hvort bosnísku stjórninni tekst að fá hermenn sína til að leggja niður vopn - menn sem hafa margir hverjir misst heimili sín og ætt- ingja af völdum króatísku her- sveitanna. Veikleiki samkomulagsins felst ennfremur í því að enn er ósamið um ýmis viðkvæm atriði varðandi skipan hermála í fyrirhuguðu sam- bandsríki. Samkomulag múslima og Kró- ata vekur þó vonir um að blóðsút- hellingunum í Bosníu fari senn að linna og að skynsemin hafi yfir- höndina. Samkomulagið hlýtur því að vera fagnaðarefni, einkum fyr- ir meðalgöngumennina, Banda- ríkjastjórn sem hefur tekist mis- jafnlega upp í utanríkismálum til þessa og sætti lengi gagnrýni fyr- ir vandræðagang í Bosníumálinu. Ljóðadagskrá annað kvöld FYRSTA mánudag hvers mánaðar hafa verið haldin yóðakvöld í Þjóðleikhúskjall- aranum á vegum hóps yóð- skálda í samvinnu við Þjóð- leikhúsið, og verður þeirri starfsemi haldið áfram enn um sinn, enda viðtökur verið einstaklega góðar. Mánudaginn 7. mars nk. verður Ljóðleikhúsið enn á ferð í Þjóðleik- húskjallaranum með dagskrá um samtímaljóðlist. Skáldin sem þá koma fram eru Jón Hallur Stefáns- son, Jónas Þorbjarnarson, Margrét Lóa Jónasdóttir, Sigmundur Ernir Rúnarsson og Þorsteinn Gylfason. Heiðursgestur Ljóðleikhússins að þessu sinni verður Guðbergur Bergsson og lés hann óbirt fru- mort ljóð, en Viðar Eggertsson leikari les úr fyrstu ljóðabók Guð- bergs, Endurtekin orð, og Sigurð- ur Skúlason leikari les úr ljóða- bálknum Flateyjar-Frey. Dagskráin hefst kl. 20.30 eins og venja er og er gestum sem fyrr bent á að mæta tímanlega., LJOÐASYNING MIÐVIKUDAGINN 2. mars sl. opnaði á Kjarvalsstöðum h'óðasýn- ing sem unnin er í samvinnu við Ríkisútvarpið Rás 1. Að þessu sinni eru sýnd Hóð eftir Ólaf Kárason. FAGOR FE-54 (550 SN/MIN.) 39.900* AFBORGUNARVERÐ KR. 42.000- VINSAMLEGAST ATHUGIO NÝTT HEIMILISFANG Á RONNING BORGARTÚNI 24 SÍMI 68 58 68 ^GI65 -*¦ í fréttatilkynningu segir: Ólafur Kárason kom inn á íslenskt skálda- þing með óvenjulegum hætti. Raunar hefur hann aldrei fengið þar öruggt sæti, heldur verið eins- konar utangarðsmaður alla tíð. En hann hefur lengi verið íslend- ingum hjartfólgið skáld. Þau fáu kvæði hans, sem okkur voru eftir látin, hefur þjóðin gjarnan þulið við ýmis tækifæri því að þau eru óumdeilanlega áleitin og búa yfir sérkennilegu seiðmagni. Tónskáld hafa dregist að þeim og búið þeim sönglög. Ljóðstíll hans er mótaður af fágætu orðfæri og furðulegu myndmáli. Enginn hefur sem hann þennan óm úr djúpum sálarlífsins qg kraftbirtingu guðdómsins. Ólafur Kárason lést á unga aldri snemma á öldinni, saddur lífdaga eftir dapurlega ævi. Ljóðasýningin á Kjarvalsstöðum er opin daglega frá kl. 10 til 18 og stendur til sunnudagsins 27. mars.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.