Morgunblaðið - 08.02.1995, Blaðsíða 8

8 MIÐVIKUDAGUR 8. FEBRÚAR 1995
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Nonni minn taktu kanarífuglinn og páfagaukinn með þér. Sólrún er mætt til að lesa af
plomp-teljaranum . . .
Ljósmyndasamkeppni í tilefni Náttúruverndarárs
Fyrstu
verðlaun
*
til Islands
ÖSSUR Skarphéðinsson, umhverfis-
ráðherra, afhenti Sigrúriu Stefáns-
dóttur, lektor og fréttamanni, fyrstu
verðlaun í ljósmyndasamkeppni Evr-
ópuráðsins við opnun sýningar á
myndum úr keppninni og setningu
Náttúruverndarráðs Evrópu 1995 í
Ráðhúsi Reykjavíkur á laugardag.
Evrópuráðið efndi til samkeppn-
innar seint á síðasta ári. Alls bárust
2.200 myndir frá áhuga- og atvinnu-
ljósmyndurum í Evrópu í samkeppn-
ina og var þeim ætlað að vekja sér-
staka athygli á náttúrunni utan frið-
lýstra svæða. Eins og áður segir
hlaut Sigrún Stefánsdóttir fyrstu
verðlaun og nefnir hún mynd sína
„Þeir komu og þeir fóru“. Önnur
verðlaun hlaut Bretinn Gerhard
Stromberg fyrir myndina „Þrír refir,
skjór og skaði hangandi". Þriðju
verðlaun fóru til Sylvie Caharel frá
Frakklandi fyrir myndina „Endur-
nýting pappírs".
inni þátttöku almenn-
ings í náttúruvemd, al-
mennri vitundarvakn-
ingu, ekki síst meðal
bama,. um mikilvægi
náttúm og umhverfis-
nefndar, aukinni nátt-
úmvernd og útivist í
nágrenni þéttbýlis og
frekari áherslu skipu-
lagsyfirvalda, bæjar og
sveitarstjórna, á vemd-
un náttúmlegra svæða
í og við þéttbýlissvæði.
Merki og lag Náttúr-
vemdarárs var kynnt á
laugardag. Merkið er
grafísk útfærsla Ás-
laugar Jónsdóttur frá
Hofsósi á holtasóley.
Lagið er eftir Melkorku
Ólafsdóttir, 13 ára, og
textinn eftir móðir henn-
ar Sigrúnu Helgadóttir.
Morgunblaðið/Sigrún Stefánsdóttir
VERÐLAUNAMYND Sigrúnar Stefáns-
dóttur „Þeir komu og þeir fóru“.
Náttúruverndarráð Evrópu
Á náttúruverndarári Evrópu 1995
verður megináhersla lögð á náttúm-
vemd utan friðlýstra svæða. Tilgang-
urinn ,með árinu er að opna augu
almennings, landeiganda, landnot-
enda, skipulagsyfírvalda og bæjar-
og sveitarstjórna fyrir því að ekki
sé nóg að vemda náttúmna með því
að friðlýsa ákveðin svæði, s.s. þjóð-
garða, friðlönd eða náttúmvætti, þar
sem náttúran geti þróast eftir sínum
eigin lögmálum. Eigi náttúmvemd
að vera virk og árangursrík sé einn-
ig nauðsynlegt að hlúa að náttúrunni
utan friðlýstra svæða. Einkunnarorð
ársins eru: „Hyggjum að framtíðinni
— hlúum að náttúrunni."
Undirbúningsnefnd vegna þátt-
töku Islandinga hefur starfað hér á
landi árið 1993. Baldvin Jónsson
veitir nefndinni forystu og hefur hlut-
verk hennar verið að beita sér fyrir
aðgerðum sem stuðlað geti að auk-
Morgunblaðið/Ámi Sæberg
ÖSSUR Skarphéðinsson, umhverfisráðherra, óskar Sigrúnu
Stefánsdóttur til hamingju með fyrstu verðlaun í ljósmynda-
keppni Evrópuráðsins. Til hliðar standa mæðgurnar Sigrún
Helgadóttir og Melkorka Ólafsdóttir. Þær sömdu lagstúf í til-
efni af Náttúruvemdarári Evrópu árið 1995.
Stofnun Vilhjálms Stefánssonar
Höfum ekki haldið
nafni hans á lofti
eins o g vert væri
Hjörleifur Guttormsson
•y fJÖRLEIFUR
■“I Guttormsson al-
þingismaður hef-
ur flutt á Alþingi þings-
ályktunartillögu, ásamt
þingmönnum úr öllum
flokkum, um að komið
verði á Akureyri á fót
stofnun sem kennd verði
við Vilhjálm Stefánssonar
landkönnuð og heimskaut-
afara. Hjörleifur mælti
fyrir tillögunni í síðustu
viku og fékk hún jákvæðar
viðtökur í umræðum. Hún
er nú til umfjöllunar í
þingnefnd.
„Tillagan fjallar um að
sett verði á fót stofnun,
sem kennd verði við Vil-
hjálm Stefánsson og stað-
sett verði á Akureyri.
Hlutverk hennar á að vera
að stuðla að sem öflug-
ustum rannsóknum inn-
lendra aðila á norðurslóð-
um og alþjóðlegri þátttöku íslend-
inga í málum sem varða heim-
skautasvæðið.
Verkefni stofnunarinnar tengj-
ast öllum sviðum sem varða heim-
skautafræði og snerta rannsókn-
ir, miðlun upplýsinga og sam-
ræmingu á þátttöku íslendinga í
alþjóðlegum rannsóknum. Stofn-
uninni er einnig ætlað að tengja
saman þá innlendu rannsókna-
raðila og stofnanir sem fást að
einhverju leyti við norðurrann-
sóknir. Þessum aðilum er ætlað
að hafa með sér samstarf í fastri
samvinnunefnd um norðurmál-
efni. Þarna er um að ræða nokkr-
ar stofnanir, staðsettar víða _ á
landinu flestar þó hér syðra. Úr
samvinnunefndinni yrði síðan
kosin stjórn stofnunarinnar. Um-
hverfisráðherra er ætlað að halda
utan um málið. í tillögunni er
miðað við að hún geti hafið starf-
semi á Akureyri í ársbytjun
1996.“
Höfum við íslendingar iítið
sinnt rannsóknum á norðrinu?
„Það hefur ekki verið mikil ein-
beitni af hálfu okkar íslendinga
í þessum málum. Að vísu fara
hér og þar í okkar stofnunum
fram rannsóknir sem gætu flokk-
ast undir norðurrannsóknir, en
við höfum ekki veitt
þessum málum þá at-
hygli sem vert væri né
heldur veitt til þess fjár-
magni.
Við erum þátttak-
endur í ýmsum alþjóð-
legum ráðum og samtökum sem
sinna norðurmálefnum. Fyrir því
er rækilega gerð grein í greinar-
gerð með tillögunni. Við eigum
núna forseta nefndar sem er köll-
uð Alþjóðaráð norðurvísinda
(ASC), sem er Magnús Magnús-
son prófessor. Að því ráði standa
átta heimskautaríki og fleiri ríki.
íslensk stjórnvöld eiga hlut í sam-
starfi norðurskautsríkja í um-
hverfismálum, svokölluðu Ro-
vaniemi-samstarfí.
Innan Norðurlandaráðs höfum
við íslensku fulltrúarnir lagt tals-
verða áherslu á þessi efni bæði
með tillöguflutningi og þátttöku
í ráðstefnum. Ég hef fiutt tvær
tillögur sem varða heimskauta-
svæðið og fékk þær samþykktar
á síðasta ári. Halldór Ásgrímsson
er fulltrúi íslands í sérstakri þing-
mannanefnd um norðurmálefni
sem Norðurlandaráð hafði frum-
kvæði að koma á laggirnar.
Nefndin er að hefja störf, en það
hefur skort á að Bandaríkjamenn
fengjust inn í þetta samstarf.
Vissar vonir eru um að þessi af-
►Hjörleifur Guttormsson er
fæddur 31. október 1935. Hann
lauk stúdentsprófí frá Mennta-
skólanum á Akureyri 1955 og
háskólaprófí í líffræði frá Há-
skólanum í Leipzig 1963. Hjör-
Ieifur var kennari í Neskaup-
stað frá 1964—1973 og safn-
vörður við Náttúrugripasafnið
í Neskaupstað 1972-1978.
Hann vann mikið að rannsókn-
um í náttúrufræði áður en hann
var kjörinn á þing 1978 og
einnig síðar. Hjörleifur var iðn-
aðarráðherra 1978-1979 og
1980-1983.
staða þeirra sé að breytast."
Er ekki líklegt að við gætum
fengið fjármagn erlendis frá til
að stunda rannsóknir á þessu
sviði?
„Jú, það er enginn vafi á því
í mínum huga að ef við náum
utan um þessi málefni þá getum
við tengst mörgum verkefnum
sem verið er að sinna á alþjóðleg-
um vettvangi og beinast að heim-
skautasvæðinu. Þetta á við um
rannsóknir sem Norðurlöndin eru
þátttakendur í og sömuleiðis
rannsóknir sem ESB leggur fram
fjármagn í og stendur að.“
Hvað telur þú að rekstur á
svona stofnun muni
kosta?
„í greinargerð með
tillögunni set ég upp
vissa hugmynd um
kostnað, en hún er
bara tekin sem dæmi
um umfang stofnunarinnar. Hún
er um að við stofnunina starfí sex
menn. Miðað við það gæti árlegur
kostnaður numið 25 milljónum. Á
móti kemur hugsanlegur tilflutn-
ingur frá öðrum stofnunum. Það
er hugsanlegt að fara af stað
með minni stofnun til að byija
með. Á það er bent að það sé
kjörið að eiga samstarf við rann-
sókna- og kennslustofnanir á
Akureyri þar sem er að skapast
ágætis umhverfi, m.a. á sviði
náttúruvísinda, í Háskólanum á
Akureyri og setri Náttúrufræði-
stofnunar Islands."
Finnst þér ástæða til þess fyrir
íslendinga að halda Iífsstarfi Vil-
hjálms Stefánssonar hærra á lofti
en gert hefur verið?
„Já. Hann bjó og starfaði í
Bandaríkjunum, en gerði garðinn
frægan sem íslendingur og maður
af íslensku bergi brotinn. Við
höfum ekki megnað að halda
hans merki á lofti eins og hægt
hefði verið. Ég held að þetta sé
kjörið tækifæri til þess að bæta
þar úr.“
Gætum fengið
fjármagn er-
lendis frá til
rannsókna