Morgunblaðið - 01.07.1995, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 01.07.1995, Blaðsíða 12
12 LAUGARDAGUR 1. JÚIÍ 1995 MORGUNBLAÐIÐ + AURSKRIÐAN I SOLVADAL Morgunblaðið/Rúnar Þ6r Hólarnir ultu fram „ÞAÐ VORU stórir og afskaplega fallegir hólar i fjallinu og þeir bara ultu fram eins og þeir lögðu sig," segir Petrea Hallmannsdótt- ir, húsfreyja á Þórmundsstöðum í Sölvadal. Skriðan sem féll var er um einn kílómetri að lengd og um hálfur kílómetri að breidd. Skýringin á skriðuf öllunum er að sögn Halldórs G. Péturssonar jarðfræðings sú að eftir leysingar undanfarinna vikna væri jörðin mettuð af vatni og taldi Halldór að geysimikið vatn hafi verið í hólunum í fjallinu. Ekki vitað að stærri skriður hafi fallið Akureyri. Morgunblaðið. MIKIÐ tjón varð í Sölvadal inn af Eyjafirði þegar stór aurskriða féll úr Hólafjalli í námunda við bæinn Þormóðsstaði síðdegis á fimmtudag. Hún hreif með sér rafstöð ofan bæjarins og olli miklum skemmdum á túnum. Tvíbýli er að Þormóðsstöðum og voru tveir heima á öðrum bænum, bóndinn og sonur hans. Skriðan sem er um kílómetri að lengd og hálfur kílómetri að breidd var mjög kraftmikil, en hún þeyttist yfir Núpsá, fyllti.upp í gil árinnar og yfir á bakkann handan hennar. Egill Þórólfsson, bóndi á Þormóðsstöðum Glumdi og söng í öllu þegar skriðurnar féllu „ÞAÐ ERU varla til orð til að lýsa þessu," segir Egill Þórólfsson, bóndi á Þormóðsstöðum í Sölvadal um tvær aurskriður sem féllu nálægt bæ hans á fímmtudag og færðu í kaf rafstöð bæjarins og hluta túna. Egill var heima við ásamt tvítugum syni sínum þegar óskðpin dundu yfir og segir hann að miklar drunur hafi fylgt skriðuföllunum þannig að „það glumdi og söng í öllu". Leið óskaplega illa Um klukkutíma áður en fyrri skriðan féll, var Egill ásamt sjö sveit- ungum sínum að gera við rafstöð sem aurinn hrifsaði með sér. Stöðin hafði verið óvirk í þrjár vikur eftir að lón stíflaðist vegna skriðna sem féllu nálægt Draflastöðum, eyðibýli sem er í um tveggja kílómetra fjar- lægð frá Þormóðsstöðum. „Þær skriður voru bara kettlingar miðað við það sem féll hér," segir hann. Petrea Hallmannsdóttir, eigin- kona Egils, var á leiðinni heim þeg- ar henni varð ljóst að eitthvað hafði gerst. „Núpsá bar þess merki að eitthvað hefðí komið fyrir," segir hún. „Áin vall fram og líktist deigi." Þegar hún hafi verið komin að Dröflustöðum háfí hún gert sér grein fyrir að skriðan hafi fallið hjá bæn- um, en hún ekki vitað hvort bærinn hafi sloppið. Petrea segist ekki geta lýst þeirri tilfinningu innra með sér þegar hún sá að skriðan hafði fært rafstöðina í kaf, þar sem hún vissi að Egill hafði verið að vinna ásamt sjö öðrum. „Manni leið óskaplega illa," segir hún. Feðgarnir sluppu og fylgdust með þegar fyrri skriðan féll um fimm- leytið og voru þar þegar sú síðari féll um hálftíma síðar. Skriðan fór framhjá húsinu í um eitthundrað metra fjarlægð og segir Egill að aldrei hafí verið nein hætta á að hún hrifi bæinn með sér. Nógur tími til að hugsa Egill segir að hann sé ekkert far- inn að velta því fyrir sér hvernig og hvort eigi að hreinsa aurinn af tún- unum, það verði alla vega ekki gert á þessu sumri. Fyrst verði að bíða eftir að áin og aurinn sjatni, áður, en hægt verður að leggja drög að slíku. „Það er nógur tími til að hugsa á meðan þetta sjatnar," segir Egill. Bærinn er með rafmagnshitun og hefur heimilisfólk því verið án raf- magns og hita þennan tíma. Segir Petrea undanfarið hafí verið eldað á gasi og heimilisfólk klætt sig vel áður en lagst væri til svefns. Nú er óvíst hvað verður um rafmagn. En þrátt fýrir ósköpin er Egill bjartsýnn á framtíðina. „Það þýðir ekkert að vera svartsýnn eða bölva," segir hann. „Maður getur ekkert gert." Upptök skriðunnar eru í Hólum, fjallinu ofan Þormóðsstaða, en þar lá gamli vegurinn upp á Hólafjall sem farinn var á Sprengisand áður fyrr. Hluti af 10-20 metra háum hólum í fjallinu virðast hafa sprungið fram og oltið niður á lág- lendið, að sögn Halldórs G. Péturs- sonar, jarðfræðings á Náttúru- fræðistofnun íslands, en hann var ásamt Þorsteini Sæmundssyni, jarðfræðingi á snjóflóðadeild Veð- urstofu íslands, á þessum slóðum þegar skriðan féll. Þeir voru að skoða ummerki eftir skriður sem féllu í miklum flóðum fyrir um þremur viku. Jörðin mettuð af vatni eftir leysingar Skriðan er um kílómetri að lengd og um 500 metra breið og féll hún skammt frá bænum Þormóðsstöð- um, um 50-150 metra frá húsinu. Halldór sagði að skýring á þess- um miklu skriðuföllum væri fyrst og fremst sú að óhemjumikið af snjó hefði kyngt niður í vetur, snjóalög hefðu verið óvenjuleg, þannig hefði hlaðið mikinn snjó á brún fjallsins og myndast stórar hengjur og jörð hafi verið þíð þeg- ar fór að snjóa í haust. Eftir leys- ingar undanfarinna vikna væri jörðin mettuð af vatni og taldi Halldór að geysimikið vatn hafí verið í hólunum í fjallinu. í hlýind- unum í vikunni þegar hitinn fór yfir 20 stig hafi jörðin einfaldlega ekki tekið við meira vatnsmagni með þeim afleiðingum að skriðan féll. Hann sagði að enn væru stórir skaflar á fjallsbrúninni, 5-10 metra háir þannig að ljóst væri að mikið ætti eftir að taka enn upp af snjó. Hættuástandi var lýst yfir á svæðinu og Sölvadal lokað fyrir allri umferð frá því á fímmtu- dagskvöld. Óhemju stór skriða „Ég held að óhætt sé að fullyrða að þetta er stærsta skriða sem fallið hefur hér svo vitað sé, ég hef ekki fundið heimildir um stærri skriður í annálum. Þessi er til dæmis miklu stærri en gamla Draflastaðaskriðan sem féll 1949 og þótti óhemju stór," sagði Hall- dór en skriðan væri einnig ólík öðrum að því leyti að í henni yar nánast eingöngu aur. Krafturinn á skriðunni var gífurlegur. Hún féll yfir Núpsána sem rennur eftir djúpu gili og fyllti skriðan það á parti og hélt áfram upp á bakkann hinu megin. „Ég vona að við þessar hamfar- ir hafi vatnsþrýstingurinn minnk- að í hólunum, enda búinn að rífa hluta þeirra í burtu. Það er ekkert hægt að fullyrða um hvort fleiri skriður eigi eftir að falla, en við vonum að svo verði ekki," sagði Halldór en hann sagði að hætta á skriðuföllum væri víða í afdölum og útnesjum á Norðurlandi. Spáð væri kólnandi veðri um helgina sem drægi úr líkum á að þær féllu. Ekki er að sögn Halldórs fyrirhug- að að skoða verksummerki á svæð- inu fyrr en í næstu viku þar sem ástandið er enn ótryggt og vildi hann vara fólk við að fera á ferli á þessum slóðum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.